1917

door

het dagboek van Herbert Sulzbach

Herbert Sulzbach - with the German guns

Herbert Sulzbach – with the German guns

Ik heb de voorbije week het dagboek van Herbert Sulzbach ontvangen. Gedurende mijn dagelijkse treinrit naar het werk heb ik het dagboek al gelezen tot 1916. Het is meeslepend en boeiend geschreven. Over Herbert Sulzbach heb ik al eerder op deze blog geschreven, want het is een boeiende persoonlijkheid. Hij droeg het Duits uniform in de eerste wereldoorlog en een Brits uniform tijdens de tweede wereldoorlog. Gezien zijn joodse afkomst was er voor hem geen plaats meer in nazi-Duitsland vanaf de jaren dertig. Meer informatie over Herbert Sulzbach vind je op https://martinusevers.org/2014/11/13/herbert-sulzbach-duitser-in-de-eerste-en-brit-in-de-tweede-wereldoorlog/

Wie interesse heeft in dagboeken van soldaten van de Groote Oorlog, zal zeker zijn gading vinden in het dagboek van Herbert Sulzbach. Ik heb gezocht naar een Duits exemplaar, maar heb dat jammer genoeg niet gevonden. Via amazon heb ik dan een Engelstalige versie in huis gehaald. Ik zal geregeld een fragment van dit dagboek vertalen en op deze blog zetten.

door

Een ander gezicht van Lenin

Lenin in 1917

Lenin in 1917

Ik heb de tijdslijn van 1917 nu volledig af. Dit jaar is een bijzonder jaar. Minstens even bloedig als de voorgaande, om niet te zeggen nog bloediger : de slag om Verdun, de slag bij Passendale. De hevige gevechten in Italië waren voor mij een onbekende. De muiterijen in het Franse leger kende ik al, maar de omvang was me niet bekend. Hoe kan ik één enkel feit uit dit jaar nemen ? In feite niet, en dus moet ik een foto nemen die me verrast en die toch 1917 zeer goed samenvat. Het is deze foto van Lenin geworden, gevonden in het boek van Guido Knopp “”Der erste Weltkrieg – die Bilanz in Bildern”. 1917 is het jaar van de Russische revolutie. De Duitsers hebben ervoor gezorgd dat Lenin uit ballingschap terug naar Rusland is gekomen. Daarmee hoopten de Duitsers de Russen uit de oorlog te krijgen en zodoende hun troepen van het oostfront te kunnen terugtrekken. We kennen allemaal de foto van Lenin kaal en met een ringbaardje. Deze foto kende ik niet, maar toont wel een karakterkop. En deze karakterkop zou het tsaristisch Rusland in 1917 op de knieën brengen.

door

Mahenge 1917

Mahenge1917De tijdslijn op de website van Martinus Evers is nu bijgewerkt tot en met oktober 1917. En met alle aandacht voor de gevechten in Europa, zou men haast vergeten dat er destijds ook in Afrika is gevochten. Daar hadden de Duitsers kolonies, net zoals de Britten, Fransen en Belgen. Met de oorlog in Europa kwam er dus oo, oorlog in Afrika. In 1917 moesten de Duitsers Mahenge (Tanzania) verlaten onder druk van de Britten en de Belgen.

door

Kunst over oorlog : Théophile Steinlen en Otto Dix

Onlangs heb ik een boek gekocht van Guus Veenendaal : “sporen naar het front”. In dit boek wordt het belang van de spoorwegen voor oorlogvoering bekeken. Het gaat niet alleen om de eerste wereldoorlog. Ook andere oorlogen komen aan bod, zoals de Frans-Pruisische oorlog van 1870, de Amerikaanse burgeroorlog. Ik zie in het boek een tekening van Théophile Steinlen van 2 Franse soldaten die wachten in een station voor hun trein richting front. Oorlog in de kunst heeft ma altijd geboeid en dus zoek ik Steinlen op via Google. En daar verschijnt een 2e naam waarvan de werken ooit op een tentoonstelling samen met Steinlen werden getoond : Otto Dix. Beide kunstenaars hebben een stijl die me aanspreekt. Krachtig en ondanks de grijze tinten heel spreken.

Théophile Steinlen – “Les camarades”

Steinlen_Camarades

Otto Dix – “der Krieg”otto-dix-der-krieg-01

door

het belang van het thuisfront

De provincie Limburg heeft een aparte website over Limburg 1914 1918. Het logo is een gedroogd madeliefje dat een Belgische soldaat naar zijn liefje in Limburg stuurde. Dit verhaal kwam ook voor in “ten oorlog” in de allerlaatste aflevering. Van dit waargebeurde verhaal is een filmpje gemaakt en dat vind je hier

door

les gueules cassées – verminkte soldaten

ChambreDesOfficiers

Tijdens de eerste wereldoorlog stond de geneeskunde ver genoeg om soldaten te helpen overleven die in de 19e eeuw gestorven zouden zijn. Maar dat ging wel ten koste van het leren leven met gruwelijke verminkingen, ook in het gezicht. Soldaten wiens gezicht vreselijk verminkt waren, noemden de Fransen “les gueueles cassées”, letterlijk de gebroken smoelen. De geneeskunde stond immers niet ver genoeg op het vlak van plastische chirurgie.
De film “la chambre des officiers” gaat over officieren die zwaar gewond van het slagveld zijn terug gevoerd en die moeten leren leven met hun verminkingen in het gelaat. Een bijzonder indrukwekkende film.

door

1917 – het jaar van de muiterijen

1917 is een bijzonder jaar… een jaar waarin de oorlog in het voordeel van de centrale machten (Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Turkije) had kunnen beslecht worden. Alles begint in Rusland met een eerste revolutie : de februarirevolutie van 1917. De tsaar wordt afgezet en moet zijn macht overdragen aan een voorlopige regering. Later dat jaar zouden de bolsjevieken in oktober de macht grijpen en de tsaar en zijn familie vermoorden. Daarmee is de Sovjetunie gesticht. Duitsland sluit vrede met de Sovjetunie en kan het gros van zijn troepen van het oostfront naar het westfront overbrengen.

le_fusille_maupas-27f63

Dankzij de reeks “In Europa” van Geert Mak heb ik weer wat bijgeleerd : er waren ook Russische soldaten in Frankrijk. De tsaar leverde Russisch kanonnenvlees in ruil voor Franse geweren. Die Russische soldaten kregen via brieven van hun familie te horen wat er zich in Rusland afspeelde. De Russische februarirevolutie was dus gekend in Frankrijk.
Vraag is of die revolutie de enige reden was voor de muiterijen in het Franse leger. Er waren al heel wat bloedige slagen geweest waarbij het Franse leger zwaar had geleden, en op de eerste plaats de gewone piot, “le poilu” zoals ze die in Frankrijk noemen : denk hierbij aan de slag van de Somme, de slag om Verdun. In mei 1917 was er dan het debacle aan de chemin des Dames. Dat was de druppel die de emmer deed overlopen. Russische en Franse soldaten weigerden nog naar het front te trekken. Het eerste wat maarschalk Pétain deed, was de Russische soldaten ver achter het front terugtrekken. Daarna werd er onderhandeld met de Franse soldaten. AL mocht dat natuurlijk niet te lang duren. Om er wat spoed achter te zetten, werden een aantal soldaten gefusilleerd. En dat daar een aantal zondebokken tussen zaten, moet niemand verwonderen. Het was nodig om indruk te maken op de rest van de soldatenh om ze terug letterlijk en figuurlijk in het gelid te krijgen.

Wie meer wil weten over deze periode, kan terecht bij de aflevering van “In Europa” van Geert Mak op volgende webpagina
http://ineuropa.vpro.nl/programmas/36788896/afleveringen/36971831/

door

een Nederlands meisje oorlogsslachtoffer in 1917

Af en toe zijn er periodes dat er wat minder te vinden is over het Ijzerfront. januari 1917 is zo’n periode. En dan kom je weer bij iets nieuws uit. Een bericht over een meisje van 6 aangevallen en vermoord in Nederland door een Belgische militair. Die militair was geïnterneerd in een vluchtelingenkamp waar ook Belgische militairen werden geïnterneerd. Het kamp lag in Harderwijk en dat is een behoorlijk eind van de grens. Harderwijk ligt even noordelijk als Amsterdam en nog iets noordelijker als Utrecht. Om een idee te geven : Google maps geeft aan dat de afstand Antwerpen – Harderwijk met de wagen ongeveer 2 uur is. Naar Belgische normen is dat een heel eind. Antwerpenaren spreken geregeld van “het verre Limburg” en da’s maar één uur rijden.

Nederland was neutraal in de eerste wereldoorlog, maar heeft dus toch ook zijn oorlogsslachtoffers gekend. Woutje Van de Velde, een meisje van 6 jaar, is er daar één van. Aangevallen door een geïnterneerde Belgische militair die daar niet was geweest als de oorlog er niet was geweest. Maar hij was er dus wel en zijn broek vol goesting ook. Woutje Van de Velde moest het bekopen. Na de oorlog betaalde de Belgische regering het graf van Woutje Van de Velde. Het graf is een jonge boom halfweg afgezaagd. Wie meer wil weten over dit verhaal en het verhaal van de Belgische vluchtelingen, kan terecht op http://www.harderwiek.nl/woutje-van-de-velde/

grafzerk Woutje Van de velde

grafzerk Woutje Van de velde

door

Ijzerfront 1917 – waar was Martinus Evers

De plaatsnamen die vermeld stonden in de regimentsgeschiedenis van het 3e en 23e linieregiment, vind je terug op onderstaande kaart, ten noorden van Diksmuide : Pervijze, reigersvliet, Oud Suitvekenskerke. De blauwe kleur geeft duidelijk aan welk gebied er onder water was gezet. Nieuwpoort was een Belgische frontstad, Diksmuide was dat ook maar dan wel in Duitse handen. Houthulst zou tijdens het bevrijdingsoffensief van september 1918 nog heel wat bloedige gevechten zien waarbij het 3e en 23e linieregiment bij betrokken waren.