de explosie van Halifax

Halifax, Nova Scotia, is een belangrijke haven en marinebasis in Canada. Tijdens de Groote Oorlog neemt het belang toe van deze haven, ook al omdat ze  constant ijsvrij is. Bovendien beschikt ze over goede treinverbindingen met het hinterland in Canada en de Verenigde Staten. Halifax wordt zo een belangrijk vertrekpunt voor oorlogsvoorraden en troepenschepen.

Het verkeer van de haven naar de Atlantische oceaan verloopt via een engte (“the Narrows”). Het verkeer in die engte volgt de gebruikelijke regels : uitgaande schepen kiezen de westelijke vaargeul aan de kant van Halifax. Inkomende schepen kiezen de oostelijke vaargeul aan de kant van Dartmouth.

Op 6 december 1917 voltrekt zich een ramp in Halifax. De hoofdrolspelers zijn twee schepen : het Noorse schip Imo, die op weg is met voedsel naar België en het Franse schip Mont Blanc, die geladen is met munitie en zeer ontvlambaar benzeen. Beide schepen zetten zich om 7u30 in beweging. De Imo verlaat de haven van Halifax, maar ontmoet een schip dat aan de verkeerde kant vaart. Daardoor kiest de Imo de oostelijke vaargeul. Vervolgens passeert het Noors schip een sleepboot die ook aan de verkeerde kant vaart. De Imo blijft dus maar in de oostelijke vaargeul maar ziet daardoor de Mont Blanc naderen die de haven binnenvaart.

Beide schepen geven een fluitsignaal om aan te geven dat ze op hun koers willen blijven. Pas op het laatste nippertje geven beide kapiteins het bevel om een botsing te vermijden, maar het is te laat. Door de botsing om 8u45 ontstaat er brand aan boord van de Mont Blanc. De brand grijpt snel om zich heen en kapitein Le Médec geeft het bevel het schip te verlaten. Het schip ontploft om 9u04 en het is de tot dan toe grootste ontploffing ooit veroorzaakt door de mens. De Mont Blanc wordt vernietigd in een vuurbal die een hoogte van bijna 2 kilometer bereikt en wordt gevolgd door een paddenstoelwolk. De ontploffing veroorzaakt ook een vloedgolf die zich op de kade werpt. De ontploffing werpt ook brokstukken van het schip tot 5 kilometer ver.

VinceColeman_Halifax_1917In Halifax vallen er 2.000 doden en 9.000 gewonden, waarvan 6.000 ernstig. Deze aantallen hadden nog groter kunnen zijn als Vince Coleman zich niet had opgeofferd. Coleman werkt als treindienstleider en weet dat er een passagierstrein binnen enkele minuten zal aankomen. Hij blijft op zijn post en stuurt enkele minuten voor de fatale klap zijn laatste telegram.

Stop de trein. Munitieschip in brand in de haven. Nadert Pier 6 en gaat ontploffen. Dit zal mijn laatste bericht wel worden. Vaarwel.

Dit bericht van Coleman brengt alle treinen op weg naar Halifax tot stilstand waardoor er ongetwijfeld levens zijn gered.

Een korte samenvatting van de explosie en de gebeurtenissen die eraan vooraf gaan, vind je in onderstaande filmpje. De foto van de wolk hieronder is vermoedelijk 20 seconden na de explosie gemaakt.

Halifax_Explosion_blast_cloud_restored

bronnen
http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/halifax-explosion/
https://nl.wikipedia.org/wiki/Explosie_van_Halifax

 

geallieerde top in Rapallo

De twaalfde slag aan de Isonzo, ook bekend als de slag bij Caporetto,  heeft zware gevolgen voor het Italiaanse leger. Op 2 weken tijd heeft het Italiaanse leger zich 130 kilometer teruggetrokken tot in het hart van de Veneto regio. Duitse en Oostenrijks-Hongaarse eenheden vertragen echter hun opmars omwille van de verlengde aanvoerlijnen tot ze ten slotte gestopt worden aan de Piave begin november.

Honderdduizenden Italiaanse soldaten zijn gevangen genomen of gedeserteerd. Meer dan 2 miljoen Italiaanse burgers leven nu in bezet gebied. Naast een militaire crisis hebben de Italiaanse autoriteiten nu ook een vluchtelingencrisis.

Als antwoord op die crisis houden de geallieerden een topconferentie in Rapallo aan de Italiaanse Riviera. De kersverse Italiaanse premier Orlando ontvangt er zijn collega’s Lloyd George (Groot-Brittannië) en Painlevé (Frankrijk). Allen zijn vergezeld van diplomatieke en militaire leiders. Ze besluiten om een Opperste Oorlogsraad op te richten om zo de oorlogsinspanningen meer op elkaar af te stemmen. Deze raad zal in Versailles bij Parijs zetelen en worden bijgestaan door een comité van militaire vertegenwoordigers: de generaals Ferdinand Foch (Frankrijk), Sir Henry Wilson (Groot-Brittannië) en Luigi Cadorna (Italië).

bronnen
http://www.centenarynews.com/article/100-years-ago—italy-defeated-at-battle-of-caporetto
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/drafts/Wetenschap/100-jaar-geleden–canadezen-in-passendale–eerste-amerikanen-sne/

Rapallo_1917

Duitsers verlaten Chemin des Dames

De gevechten om de Chemin des Dames beginnen desastreus voor het Franse leger. Muiterijen kunnen met moeite de kop ingedrukt worden. Maar de toename van het aantal verlofdagen en de verbetering van de levensomstandigheden geven de soldaten vanaf september 1917 weer de moed om de draad op te pakken. Vanaf dat moment strijdt het Franse leger zonder falen tot het einde van de oorlog.

Op 23 oktober 1917 lukt het de Fransen om het fort van Malmaison, ten westen van de Chemin des Dames in te nemen tijdens een kleinschalige, maar zeer goed voorbereide aanval. Het blijkt een tactisch succes met lage verliezen ten opzichte van die van de Duitsers. De ‘nieuwe’ oorlogsvoering van Pétain valt in goede aarde. Op 31 oktober en 1 november 1917 verlaten de Duitsers hun stellingen op de Chemin des Dames om zich terug te trekken op een nieuwe verdedigingslinie ten noorden van het riviertje de Ailette.

De verliezen lopen op tot 17.000 doden, 20.000 vermisten (inclusief krijgsgevangen genomen soldaten) en 65.000 gewonden aan Franse zijde. De Duitse verliezen zijn geschat op 35.000 man (doden, vermisten, gewonden).

bron
http://www.wegenvanherdenking-noordfrankrijk.com/geschiedenis/veldslagen/het-falen-van-het-franse-offensief-op-de-chemin-des-dames-april-1917.html

Malmaison_1917

 

Guynemer verdwijnt boven Poelkapelle

Georges Guynemer, veruit de bekendste Franse oorlogspiloot, verdwijnt op 11 september 1917 spoorloos. Een Duitse piloot schiet het toestel van Guynemer neer in de buurt van Poelkapelle. De meest legendarische Franse jachtpiloot zou dan begraven zijn door de vijand. Het aanhoudende oorlogsgeweld vernielt het landschap compleet en woelt de bodem om. Noch van de succesrijke gevechtspiloot, al een legende tijdens zijn leven, noch van zijn toestel vindt men ooi iets terug. Spoorloos voor altijd ?

Aanvankelijk wordt Guynemer geweigerd voor de legerdienst wegens te mager. Hanrdnekkig als hij was, verovert hij op 8 juni 1915 toch een plekje bij de befaamde Escadrille nr 3, met de ooievaar als embleem. Gedurende de volgende 27 maanden, tot aan zijn dood, behaalt hij 53 erkende overwinningen.

Toeristische tip : In de wandelbox In Flanders Fields (Davidsfonds uitgeverij) vind je een routebeschrijving, een kaartje en andere nuttige informatie voor een wandeling met start bij het monument voor Georges Guynemer in Poelkapelle.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

GeorgesGuynemer

Barthas en de sovjet

De muiterijen nemen hand over hand toe en Louis Barthas krijgt er in zijn regiment ook mee te maken.

Op 30 mei 1917 werd er ’s middags buiten het dorp een vergadering gehouden om naar het voorbeeld van de Russen een sovjet samen te stellen uit drie soldaten per compagnie die de leiding van het regiment zouden overnemen. Tot mijn grote verbazing boden ze mij het voorzitterschap van de sovjet aan. Dat wilde zeggen dat ik niemand minder dn de kolonel moest vervangen. Zie je het al voor je ? Een gewone boer als ik die in augustus 1914 zijn werk had  achtergelaten, moest nu het 296e regiment commanderen. Dat overtrof alle verbeelding.

Ik weigerde natuurlijk, want ik had geen zin om voor een kinderachtige na-aperij van de Russen met de executiepaal kennis te maken. Ik besloot een schijn van wettelijkheid aan deze revolutionaire demonstraties te geven. Ik stelde een manifest op om aan onze compagniecommandanten te overhandigen waarin geprotesteerd werd tegen het uitblijven van de verloven.

Het manifest begon als volgt :’Aan de vooravond van het offensief heeft generaal Nivelle aan de troepen een dagorder laten voorlezen waarin stond dat het uur van het offer had geslagen… Wij hebben ons leven voor het Vaderland opgeofferd maar nu is het de beurt aan ons om te zeggen dat het uur van de verloven allang heeft geslagen.’

Zo was de opstand in wettelijke banen geleid. Het manifest werd door een poilu die schrijlings op een boomstronk zat met duidelijke stem voorgelezen. Een razend applaus begeleidde zijn laatste woorden. Het streelde mijn ijdelheid maar matig. Want als ze zouden horen wie dit protest had geschreven, hoe gematigd dan ook, was mijn situatie duidelijk.

bron : Louis Barthas, oorlogsdagboeken 1914-1918, vertaald door Dirk Lambrechts, uitgeverij Bas Lubberhuizen

CharlesVally_Mutin1917

 

muiterij in Ville-en-Tardenois

In het 41e infanterieregiment, gelegerd in Ville-en-Tardenois bij de Chemin des Dames, begint een grote muiterij. Meer dan tweeduizend soldaten houden een demonstratie bij het gemeentehuis.

De generaals Joseph Bulot en Paul Mignot trekken ernaartoe om de soldaten tot kalmte aan te sporen. De toestand wordt levensbedreigend voor generaal Bulot, die door zijn manschappen gehaat wordt. Na enkele beloftes van generaal Mignot, zoals het terugtrekken van twee regimenten naar het achterland, weg van het front, keert de kalmte terug.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Onderstaande tekening is van Jacques Tardi.

Tardi_mutineries02.jpg

oorlogswinst

Louis Barthas maakt de volgende bedenking in zijn dagboek :

We kwamen in de buurt van een enorm munitiedepot van de artillerie. Er waren duizenden en duizenden granaten van elk kaliber opgestapeld, als monstrueuze insectenlarven die op een dag als een wolk van vuur en zwavel zouden wegvliegen.

Eén ding staat vast : met elk offensief verrijkten zich de munitiefrabrieken. Hier lag voor verschillende miljoenen francs aan munitie. Anatole France schrijft terecht :”Men denkt te sterven voor het vaderland maar men sterft voor de industriëlen.”.

Het was onbegrijpelijk dat de Duitsers nog nooit één enkel kanonschot op het munitiedepot hadden gelost en dat nog geen enkel vliegtuig ooit een bom had laten vallen. En toch lg het depot op de route van de Duitse vliegtuigen die dikwijls overvlogen om Châlons-sur-Marne en Mourmelon te bombarderen.

Je zou bijna denken dat er in deze vernietigingsoorlog der volkeren een stlzwijgende overeenkomst bestond om de munitie van de tegenpartij te sparen.

bron : Louis Barthas, oorlogsdagboeken, uitgeverij Bas Lubberhuizen

ObussenVoorraad