GOELRO plan

In 1920 is het duidelijk dat de Russische burgeroorlog in het voordeel van het Rode leger zal eindigen. En dus maakt men in Moskou niet alleen oorlogsplannen maar ook plannen voor de periode daarna. Een commissie onder leiding van Lenin is sinds 21 februari 1920 bezig aan een plan om Rusland te moderniseren. Op 22 december 1920 wordt het GOELRO plan op het 8e Sovjet congres goedgekeurd. GOELRO is een Russische afkorting die staat voor “Staatscommissie voor de elektrificatie van Rusland” (Gosudarstvennaja komissija po elektrifikacii Rossii).

Het plan beschouwt de elekrtificatie van Rusland als de ruggegraat om daarmee de Sovjeteconomie een serieuze duw in de rug te geven. Lenin ziet als ultieme doel van dit plan “om de organisatie van de industrie te baseren op een moderne, geavanceerde technologie, op elektrificatie die een schakel zal zijn tussen stad en platteland. Daarmee wordt een einde gemaakt aan de verdeling tussen stad en platteland en aan achterlijkheid, onwetendheid, armoede, ziekte en barbarisme”.

Dit plan kan beschouwd worden als het prototype voor de latere vijfjarenplannen waarmee de Sovjetunie zijn economie organiseert.

bronnen
https://fr.wikipedia.org/wiki/Plan_GOELRO
https://en.wikipedia.org/wiki/GOELRO_plan

staatsgreep in Armenië

Na de Groote Oorlog is Armenië een van de nieuwe naties die ontstaan na de teloorgang van het tsaristische Rusland, de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije of het Ottomaanse rijk. De republiek Armenië kent na zijn onafhankelijkheidsverklaring op 28 mei 1918 al snel problemen. Duizenden Armeense vluchtelingen zoeken er onderdak na de Armeense genocide door het Ottomaanse rijk. In 1918 is er ook een kort militair conflict met buurland Georgië. Het militair conflict met Azerbaijan duurt langer, met name vanaf 1918 tot 1920. Beide landen komen uit voormalige Russische gebieden, maar Azerbaijan wil omwille van zijn taalkundige en religieuze banden met de Turken toenadering zoeken tot Turkije. Eind april 1920 valt het Rode leger Azerbaijan binnen en met de oprichting van de Sovjetrepubliek Azerbaijan is dit conflict ten einde.

Maar de Turken starten in de herst van 1920 een oorlog met Armenië en palmen heel wat gebied in. Mustafa Kemal is wel zo slim geweest een overeenkomst met de machthebbers in Moskou te regelen om zo de handen vrij te hebben. Op 29 november 1920 grijpen de bolsjewieken in Armenië de macht. Op 2 december 1920 wordt de Armeense Socialistische Sovjetrepubliek uitgeroepen. Op 6 december 1920 trekt het Rode leger Armenië binnen om de nieuwe regering te steunen.

bronnen
https://en.wikipedia.org/wiki/First_Republic_of_Armenia
https://nl.wikipedia.org/wiki/Republiek_Armeni%C3%AB_(1918-1920)

het beleg van Perekop

Het beleg van Perekop is de laatste slag aan het Zuidelijke front tijdens de Russische burgeroorlog. De slag vindt plaats van 7 tot 17 november 1920. Het Rode leger deelt hiermee de genadeslag toe aan het bolwerk van de Witte leger op de Krim.

Het Witte Leger houdt 10.000 soldaten aan de verdedigingslinies van de landengte van Perekop. Aan de Sivasj en Arabat Spit zijn er 3.000 soldaten. In de 2e linies zijn er 14.000 soldaten als reserve. In totaal zijn er 41.000 soldaten in het Witte Leger op de Krim. Het Rode Leger beschikt echter over het viervoudige aan soldaten.

Oorspronkelijk was het de bedoeling om met de vloot aan te vallen maar de sterke ijsvorming hindert het uitvaren. Daarom gebeurt de eerste aanval op 7 november 1920 via de landengte van Perekop. Op 8 november bij temperaturen van 12 graden onder nul, steekt het Rode Leger de zeven kilometer wateroppervlakte van de Sivasj over. Ze nemen het Litouwse schiereiland in op de landengte van Perekop. Daarna volgen hevige gevechten in de eerste linies. Zes aanvalsgolven van het Rode leger worden teruggeslagen. Maar op 12 november 1920 gebeurt de grote doorbraak. Generaal Pjotr Wrangel heeft geen andere keuze dan de evacuatie van de Krim te bevelen. De volgende dagen zijn er nog achterhoedegevechten om de aftocht van het Witte Leger te dekken. Als het Witte Leger toekomt in Constantinopel, is het afgelopen met de burgeroorlog in Zuid-Rusland.

bron : https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Perekop_(1920)

de muiterij van Zeligowksi

In de herfst van 1920 is de Pools-Russische oorlog beëindigd. Het Rode leger is in de zomer verslagen voor de poorten van Warschau. Maar bij hun terugtocht hebben de Russen nog een strategische tegenzet tegen Polen gedaan : ze hebben de regio van Vilnius achtergelaten in de handen van de Litouwers. En deze regio wordt zowel door Polen als Litouwen opgeëist.

De Poolse stafchef Pilsudski weet dat het Poolse leger vermoeid is dor de vele gevechten en hij hoopt via onderhandelingen Vilnius te bemachtigen. Misschien kan hij de Litouwers overtuigen om terug te keren naar het historische gemenebest van Polen en Litouwen ? Als die hoop verdwijnt, overlegt hij met generaal Lucjan Zeligowski over een manier om Vilnius te veroveren zonder dat het tot een open oorlog komt. Ze worden geïnspireerd door de Italiaan Gabriele d’Annunzio die met een groep muiters de stad Fiume bezet in de hoop het later te kunnen annexeren door Italië. Daarom moet Zeligowksi voorwenden een muiterij te starten zodat de Poolse staat officieel niet betrokken is.

Op 6 oktober 1920 licht Zeligowski zijn officieren in van de nakende muiterij. Op 8 oktober valt hij de Litouwers aan. Op 9 oktober valt Vilnius in handen van de zogenaamde Poolse muiters. Op 12 oktober verklaart Zeligowski de onafhankelijkheid van Centraal-Litouwen met Vilnius als zijn hoofdstad. De muiters krijgen nog versterking maar officieel houdt het Poolse leger zich aan de wapenstilstand van de Suwalki overeenkomst.

Op 7 november 1920 valt Zeligowski weer aan en vergroot zijn nieuwe republiek ten koste van de Litouwers. De opmars duurt tot 19 november. Dan lanceren de Litouwers een tegenaanval en ze brengen de muiters tot staan. De Volkenbond weet op 21 november een wapenstilstand op te leggen. Zeligowksy wordt de de facto dictator van deze nieuwe republiek. In 1923 zal de volkenbond deze situatie ook officieel aanvaarden.

bron
https://en.wikipedia.org/wiki/%C5%BBeligowski%27s_Mutiny

Lucjan Zeligowski

een bitsige baron in Mongolië

De Russische burgeroorlog is de ideale periode voor megalomane krijgsheren om zonder god noch gebod eigenhandig op te treden. Zo’n psychotische krijgsheer is de baron Roman von Ungern-Sternberg, een Russische officier van Duits-Baltische oorsprong. Zijn cavaleriesoldaten zijn gekend als “de dolle divisie” en von Ungern-Sternberg krijgt van zijn mannen de bijnaam “de bitsige baron” omwille van zijn onberekenbare uitvallen en zijn wreedheid.

In 1920, na drie jaren burgeroorlog, moet von Ungern-Sternberg door de druk van het Rode leger verder uitwijken naar het oosten. Als ook Siberië hem te warm wordt, steekt hij de grens over met Mongolië. Daar wil hij zijn eigen monarchie stichten. Op 26 en 27 oktober 1920 valt von Ungern het Chinese garnizoen van de Mongoolse hoofdstad Urga aan. De aanval mislukt en de dolle divisie valt Urga opnieuw aan op 2, 3 en 4 november. Als ook die aanval mislukt, trekt von Ungern zich terug en vestigt zich in Oost-Mongolië. Daar krijgt hij de steun van Mongolen die de Chinezen uit Urga willen verdrijven. Het duurt tot 1921 vooraleer ze daarin slagen.

De baron von Ungern-Sternberg spreekt tot de verbeelding. Daarvan getuigen de films waarin zijn personage optreedt, al dan niet onder eigen naam. Er is zelfs een stripverhaal waarin de baron getekend wordt met de trekken van de Duitse acteur Klaus Kinski.

bronnen
https://en.wikipedia.org/wiki/Roman_von_Ungern-Sternberg
https://fr.wikipedia.org/wiki/Roman_von_Ungern-Sternberg


De wapens zwijgen in Oost-Europa

In oktober 1920 neemt het wapengeweld eindelijk af. Wapenstilstanden en verdragen volgen mekaar op. Op 5 oktober 1920 sluiten Polen en de Sovjet-Unie een wapenstilstand in Riga, hoofdstad van Letland. Op 7 oktober ondertekenen Polen en Litouwen de Suwalki overeenkomst. Op 12 oktober ondertekenen Polen en Rusland een vredesverdrag in Riga, dat van kracht wordt op 18 oktober. Op 14 oktober ondertekenen de Sovjet-Unie en Finland het verdrag van Tartu waarmee de Fins-Russische grenzen worden vastgelegd.

Ook elders worden grenzen hertekend : vanaf 9 oktober 1920 is Zuid-Tirol niet meer Oostenrijks maar Italiaans grondgebied.

bron : https://en.wikipedia.org/wiki/October_1920

Begin van de Turks-Armeense oorlog

De spanningen tussen Turkije en Armenië lopen op vanaf juni 1920. De Turken willen het voormalige Ottomaanse grondgebied terug inlijven. De Armeniërs zijn op hun hoede, zeker na de Armeense genocide tijdens de Groote Oorlog.

Na een aantal schermutselingen aan de Turks-Armeense grens begint het Turkse leger aan een groot offensief op 24 september 1920. Op 28 september rukken de Turken op naar Sarikamis, waar de Armeniërs in paniek de stand ontvluchten. Als de Turken na de inname van Sarikamis hun opmars willen verder zetten naar Kars, krijgen ze meer Armeense tegenstand.

Begin oktober 1920 doen de Armeniërs een oproep aan de geallieerden om hen bij te staan. Maar de Britten hebben hun troepen nodig in Irak en de Fransen zijn verwikkeld in gevechten en onlusten in Syrië. Op 11 oktober komt een Sovjet gezant aan in Yerevan om te onderhandelen met de Armeniërs voor bijstand. Die onderhandelingen monden uit in een akkoord op 24 oktober. Maar diezelfde dag lanceren de Turken een groot offensief en ze nemen Kars in op 30 oktober 1920. Een week later nemen ze Alexandropol in en op 12 november de stad Aghin. De Turken zijn van plan op te rukken naar de Armeense hoofdstad Yerevan maar leggen de Armeniërs nog een voorstel op tafel. Als ze dat niet aanvaarden, zal Armenië als geheel van de kaart worden geveegd. Op 18 november 1920 wordt de wapenstilstand ondertekend.

Op 29 november 1920 valt het Rode leger Armenië binnen. Yerevan valt op 2 december in Sovjethanden en Armenië wordt een Sovjetrepubliek. Daarmee is Armenië alle grondgebied van het Ottomaanse rijk kwijtgeraakt dat hen was toegekend door het verdrag van Sèvres.

bron : https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish%E2%80%93Armenian_War

slag om Warschau

Polen en Oekraïners zijn samen ten strijde getrokken tegen de Russische bolsjewieken en hebben een groot gebied veroverd. Vanaf juni 1920 gaan de Russen in de tegenaanval (lees meer daarover op deze pagina) .

Begin augustus naderen de Russen Warschau. De Polen willen de Russen tegenhouden aan de Boeg, maar de Russen zijn hen te snel af. Op 6 augustus 1920 herziet de Poolse generaal Pilsudski zijn plan en beveelt de soldaten stand te houden aan de Weichsel (of Wisla) en de Wieprz, een bijrivier van de Wisla.

Op 12 augustus 1920 bereiken de Russen de Poolse verdedigingslinies. Op 13 augustus nemen ze Radzymin in en doorbreken daarmee de eerste Poolse linie. De Russen gaan door op hun elan en doorbreken ook al snel de tweede linie. Op 14 augustus nemen ze Ossow in. De Polen gaan in de tegenaanval, en Ossow wisselt in de daaropvolgende gevechten geregeld van bezetter. Op 15 augustus hebben de Polen Ossow en Radzymin heroverd.

Op 16 augustus 1920 vallen de soldaten van de Poolse generaal Rydz-Smigli de Russische posities aan langs de Wieprz. Zodra die posities zijn ingenomen, lanceren de Polen een grote tegenaanval. Ze delen zich op in vijf groepen. De eerste groep valt aan richting Mozyr aan de Pripjat, een tweede richting Minsk, een derde richting Mazowiecki. De vierde groep heeft als einddoel de garnizoenstad Brest-Litovsk en de vijfde gaat naar Siedlce.

De Russen moeten wijken voor de Poolse aanvallen. Het vierde Russische leger wordt op 29 augustus 1920 vernietigd in Kolno. De andere Russische legers kunnen zich enkel redden door te schuilen in Oost-Pruisen of de Njemen over te steken.

Daarmee is Warschau gered van een bolsjewistische invasie. En meer dan waarschijnlijk niet alleen Polen maar ook centraal-Europa van een bolsjewistische bezetting.

De Polen zijn deze overwinning in 2020 nog altijd niet vergeten. Daarvan getuigt de hashtag #Wiktoria1920 op Twitter.

bron : https://fr.wikipedia.org/wiki/Bataille_de_Varsovie_(1920)

de antagonisten van de komende oorlog

Begin augustus 1920 komen de twee antagonisten van de komende wereldoorlog samen. Op 8 augustus 1920 spreekt Trotski op de tweede communistische internationale :

Met welke vreugde en trots voelen wij, de arbeiders van Moskou en gans Rusland dat de beste vechters van de werkende klasse van de wereld voor de tweede maal in ons land zijn kunnen samenkomen. We zijn in staat om dankzij onze ervaring hen te helpen hun wapens te smeden. Met jullie handen, kameraden, hebben we een vuur doen ontbranden in de smidse van Moskou. In dit vuur hebben we het proletarische staal witheet gemaakt,
we hebben het bewerkt met de hamer van onze proletarische sovietrevolutie. We hebben het gehard met de ervaring van de burgeroorlog en we hebben een uitstekend en onvergelijkbaar zwaard gemaakt voor het internationale proletariaat. We zullen onszelf bewapenen met dit zwaard en we zullen anderen bewapenen.
Wij zeggen tegen de arbeiders van de ganse wereld : “Wij hebben een sterk zwaard gemaakt in het vuur van Moskou. Neem het in jullie handen en steek het in het hart van het wereldkapitaal.”.

Daarop begint de ganse zaal te applaudiseren. Minder volk en minder applaus was er op een andere bijeenkomst die op 7 en 8 augustus 1920 doorging in Salzburg, Oostenrijk. Daar komen nationaal-socialisten van Duitsland, Oostenrijk en Tsjechië bijeen. Adolf Hitler is dan nog geen hoge functionaris in de partij maar als begenadigd redenaar heeft hij al de nodige invloed verworven. Op die tweedaagse wordt zijn voorstel aanvaard om de Deutsche ArbeiterPartei (DAP) om te dopen tot de National Sozialistische Deutsche ArbeiterPartij (NSDAP). Het symbool van die partij wordt de swastika of hakenkruis.

De Russische communisten hebben dan al de macht veroverd in het grootste deel van Rusland en zijn aan de winnende hand in de burgeroorlog. De NSDAP is dan nog een splinterpartij waar nauwelijks iemand van gehoord heeft. Maar 21 jaar later, op 22 juni 1941, valt Nazi-Duitsland de Sovjetunie binnen.

bronnen

https://www.marxists.org/history/international/comintern/2nd-congress/ch15.htm#v2-p205

https://www.sn.at/wiki/Deutsche_Nationalsozialistische_Arbeiterpartei

https://www.jewishvirtuallibrary.org/the-swastika

De Polen wijken terug

In 1919 wordt de onafhankelijke natie Polen terug opgericht nadat Polen in 1795 verdeeld werd onder Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Rusland. Omdat de onderhandelingen tussen de geallieerden en de overwonnen Centrale machten nog niet is afgerond, zijn de grenzen in Oost-Europa onzeker. En dus trekken de Polen samen met de Oekraïners ten strijde tegen Rusland dat verscheurd is door de burgeroorlog.

Op 7 mei 1920 trekken de Polen Kiev binnen. Daarmee is Polen op zijn grootste. Op 24 mei 1920 stoten Pools-Oekraiënse strijdkrachten op de bolsjewistische cavalerie van Semjon Boedjonny. Twee dagen later start Boedjonny gevechten ten zuiden van Kiev die een week aanhouden. De Russen worden teruggeslagen, maar op 3 juni 1920 begint er een nieuw Russisch offensief ten noorden van Kiev. De cavalerie van Boedjonny blijft inbeuken op de Poolse posities tot de Polen zich noodgedwongen terugtrekken. Op 13 juni 1920 evacueren ze Kiev. Omdat het Rode leger niet voldoende verkenningen uitvoert en communicatie tussen hun verschillende legerafdelingen te wensen overlaat, slagen Polen en Oekraiëners erin zich ordelijk terug te trekken.

Zoals de kaart hieronder laat zien, is de druk van het Rode leger zo groot dat de Polen tegen augustus 1920 een zeer groot gebied zullen verliezen.

bron : https://en.wikipedia.org/wiki/Kiev_Offensive_(1920)