De wapens zwijgen in Oost-Europa

In oktober 1920 neemt het wapengeweld eindelijk af. Wapenstilstanden en verdragen volgen mekaar op. Op 5 oktober 1920 sluiten Polen en de Sovjet-Unie een wapenstilstand in Riga, hoofdstad van Letland. Op 7 oktober ondertekenen Polen en Litouwen de Suwalki overeenkomst. Op 12 oktober ondertekenen Polen en Rusland een vredesverdrag in Riga, dat van kracht wordt op 18 oktober. Op 14 oktober ondertekenen de Sovjet-Unie en Finland het verdrag van Tartu waarmee de Fins-Russische grenzen worden vastgelegd.

Ook elders worden grenzen hertekend : vanaf 9 oktober 1920 is Zuid-Tirol niet meer Oostenrijks maar Italiaans grondgebied.

bron : https://en.wikipedia.org/wiki/October_1920

Begin van de Turks-Armeense oorlog

De spanningen tussen Turkije en Armenië lopen op vanaf juni 1920. De Turken willen het voormalige Ottomaanse grondgebied terug inlijven. De Armeniërs zijn op hun hoede, zeker na de Armeense genocide tijdens de Groote Oorlog.

Na een aantal schermutselingen aan de Turks-Armeense grens begint het Turkse leger aan een groot offensief op 24 september 1920. Op 28 september rukken de Turken op naar Sarikamis, waar de Armeniërs in paniek de stand ontvluchten. Als de Turken na de inname van Sarikamis hun opmars willen verder zetten naar Kars, krijgen ze meer Armeense tegenstand.

Begin oktober 1920 doen de Armeniërs een oproep aan de geallieerden om hen bij te staan. Maar de Britten hebben hun troepen nodig in Irak en de Fransen zijn verwikkeld in gevechten en onlusten in Syrië. Op 11 oktober komt een Sovjet gezant aan in Yerevan om te onderhandelen met de Armeniërs voor bijstand. Die onderhandelingen monden uit in een akkoord op 24 oktober. Maar diezelfde dag lanceren de Turken een groot offensief en ze nemen Kars in op 30 oktober 1920. Een week later nemen ze Alexandropol in en op 12 november de stad Aghin. De Turken zijn van plan op te rukken naar de Armeense hoofdstad Yerevan maar leggen de Armeniërs nog een voorstel op tafel. Als ze dat niet aanvaarden, zal Armenië als geheel van de kaart worden geveegd. Op 18 november 1920 wordt de wapenstilstand ondertekend.

Op 29 november 1920 valt het Rode leger Armenië binnen. Yerevan valt op 2 december in Sovjethanden en Armenië wordt een Sovjetrepubliek. Daarmee is Armenië alle grondgebied van het Ottomaanse rijk kwijtgeraakt dat hen was toegekend door het verdrag van Sèvres.

bron : https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish%E2%80%93Armenian_War

slag om Warschau

Polen en Oekraïners zijn samen ten strijde getrokken tegen de Russische bolsjewieken en hebben een groot gebied veroverd. Vanaf juni 1920 gaan de Russen in de tegenaanval (lees meer daarover op deze pagina) .

Begin augustus naderen de Russen Warschau. De Polen willen de Russen tegenhouden aan de Boeg, maar de Russen zijn hen te snel af. Op 6 augustus 1920 herziet de Poolse generaal Pilsudski zijn plan en beveelt de soldaten stand te houden aan de Weichsel (of Wisla) en de Wieprz, een bijrivier van de Wisla.

Op 12 augustus 1920 bereiken de Russen de Poolse verdedigingslinies. Op 13 augustus nemen ze Radzymin in en doorbreken daarmee de eerste Poolse linie. De Russen gaan door op hun elan en doorbreken ook al snel de tweede linie. Op 14 augustus nemen ze Ossow in. De Polen gaan in de tegenaanval, en Ossow wisselt in de daaropvolgende gevechten geregeld van bezetter. Op 15 augustus hebben de Polen Ossow en Radzymin heroverd.

Op 16 augustus 1920 vallen de soldaten van de Poolse generaal Rydz-Smigli de Russische posities aan langs de Wieprz. Zodra die posities zijn ingenomen, lanceren de Polen een grote tegenaanval. Ze delen zich op in vijf groepen. De eerste groep valt aan richting Mozyr aan de Pripjat, een tweede richting Minsk, een derde richting Mazowiecki. De vierde groep heeft als einddoel de garnizoenstad Brest-Litovsk en de vijfde gaat naar Siedlce.

De Russen moeten wijken voor de Poolse aanvallen. Het vierde Russische leger wordt op 29 augustus 1920 vernietigd in Kolno. De andere Russische legers kunnen zich enkel redden door te schuilen in Oost-Pruisen of de Njemen over te steken.

Daarmee is Warschau gered van een bolsjewistische invasie. En meer dan waarschijnlijk niet alleen Polen maar ook centraal-Europa van een bolsjewistische bezetting.

De Polen zijn deze overwinning in 2020 nog altijd niet vergeten. Daarvan getuigt de hashtag #Wiktoria1920 op Twitter.

bron : https://fr.wikipedia.org/wiki/Bataille_de_Varsovie_(1920)

de antagonisten van de komende oorlog

Begin augustus 1920 komen de twee antagonisten van de komende wereldoorlog samen. Op 8 augustus 1920 spreekt Trotski op de tweede communistische internationale :

Met welke vreugde en trots voelen wij, de arbeiders van Moskou en gans Rusland dat de beste vechters van de werkende klasse van de wereld voor de tweede maal in ons land zijn kunnen samenkomen. We zijn in staat om dankzij onze ervaring hen te helpen hun wapens te smeden. Met jullie handen, kameraden, hebben we een vuur doen ontbranden in de smidse van Moskou. In dit vuur hebben we het proletarische staal witheet gemaakt,
we hebben het bewerkt met de hamer van onze proletarische sovietrevolutie. We hebben het gehard met de ervaring van de burgeroorlog en we hebben een uitstekend en onvergelijkbaar zwaard gemaakt voor het internationale proletariaat. We zullen onszelf bewapenen met dit zwaard en we zullen anderen bewapenen.
Wij zeggen tegen de arbeiders van de ganse wereld : “Wij hebben een sterk zwaard gemaakt in het vuur van Moskou. Neem het in jullie handen en steek het in het hart van het wereldkapitaal.”.

Daarop begint de ganse zaal te applaudiseren. Minder volk en minder applaus was er op een andere bijeenkomst die op 7 en 8 augustus 1920 doorging in Salzburg, Oostenrijk. Daar komen nationaal-socialisten van Duitsland, Oostenrijk en Tsjechië bijeen. Adolf Hitler is dan nog geen hoge functionaris in de partij maar als begenadigd redenaar heeft hij al de nodige invloed verworven. Op die tweedaagse wordt zijn voorstel aanvaard om de Deutsche ArbeiterPartei (DAP) om te dopen tot de National Sozialistische Deutsche ArbeiterPartij (NSDAP). Het symbool van die partij wordt de swastika of hakenkruis.

De Russische communisten hebben dan al de macht veroverd in het grootste deel van Rusland en zijn aan de winnende hand in de burgeroorlog. De NSDAP is dan nog een splinterpartij waar nauwelijks iemand van gehoord heeft. Maar 21 jaar later, op 22 juni 1941, valt Nazi-Duitsland de Sovjetunie binnen.

bronnen

https://www.marxists.org/history/international/comintern/2nd-congress/ch15.htm#v2-p205

https://www.sn.at/wiki/Deutsche_Nationalsozialistische_Arbeiterpartei

https://www.jewishvirtuallibrary.org/the-swastika

De Polen wijken terug

In 1919 wordt de onafhankelijke natie Polen terug opgericht nadat Polen in 1795 verdeeld werd onder Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Rusland. Omdat de onderhandelingen tussen de geallieerden en de overwonnen Centrale machten nog niet is afgerond, zijn de grenzen in Oost-Europa onzeker. En dus trekken de Polen samen met de Oekraïners ten strijde tegen Rusland dat verscheurd is door de burgeroorlog.

Op 7 mei 1920 trekken de Polen Kiev binnen. Daarmee is Polen op zijn grootste. Op 24 mei 1920 stoten Pools-Oekraiënse strijdkrachten op de bolsjewistische cavalerie van Semjon Boedjonny. Twee dagen later start Boedjonny gevechten ten zuiden van Kiev die een week aanhouden. De Russen worden teruggeslagen, maar op 3 juni 1920 begint er een nieuw Russisch offensief ten noorden van Kiev. De cavalerie van Boedjonny blijft inbeuken op de Poolse posities tot de Polen zich noodgedwongen terugtrekken. Op 13 juni 1920 evacueren ze Kiev. Omdat het Rode leger niet voldoende verkenningen uitvoert en communicatie tussen hun verschillende legerafdelingen te wensen overlaat, slagen Polen en Oekraiëners erin zich ordelijk terug te trekken.

Zoals de kaart hieronder laat zien, is de druk van het Rode leger zo groot dat de Polen tegen augustus 1920 een zeer groot gebied zullen verliezen.

bron : https://en.wikipedia.org/wiki/Kiev_Offensive_(1920)

het Nicolaïevsk incident

Nicolaïevsk is een stadje gelegen aan de Amour, een rivier vlakbij de Russisch-Chinese grens. Vanaf september 1918 zijn er Japanse soldaten gelegerd nadat de Japanse regering de Russische burgeroorlog aangrijpt als reden om in te grijpen in het oude Tsaristische rijk.

Begin 1920 is de Japanse aanwezigheid uitgegroeid tot 450 burgers en 350 soldaten. Het Witte leger telt 300 soldaten en de meerderheid van de 15.000 inwoners zijn Russische burgers. In januari 1920 arriveert Yakov Triapitsin, een vage bondgenoot van het Rode leger, met 4.000 soldaten. De Japanners beseffen maar al te goed dat ze in de minderheid zijn en laten toe dat Triapitsin en zijn soldaten de stad binnenkomen met witte vlaggen. In februari laat Triapitsin alle soldaten van het Witte leger arresteren en executeren. In maart 1920 volgt er een ultimatum aan de Japanse soldaten die gesommeerd worden hun wapens neer te leggen. Voor de Japanse erecode is zoiets onaanvaardbaar en de Japanners gaan op 12 maart 1920 in de tegenaanval. Heel wat Japanners sneuvelen en de rest geeft zich over na overleg met het Japanse opperbevel. Triapitsin wreekt zich, laat alle overlevende Japanse soldaten executeren en een groot deel van de Japanse burgers. Daarna volgt een periode van wekenlanger terreur.

Op 25 mei 1920 zijn er geruchten dat een Japans regiment de stad nadert. Triapitsin geeft bevel om alle resterende inwoners, Japanners en Russen te vermoorden en neemt dan de vlucht. Op 3 juni 1920 komen de Japanse soldaten in Nicolaïevsk aan en ziet tot hun ontzetting welke slachtpartij heeft plaatsgehad. De Japanse regering protesteert bij de Bolsjewistische regering. DIe laat Triapitsin arresteren en op 9 juli 1920 terechstellen.

bronnen
https://fr.wikipedia.org/wiki/Incident_de_Nikola%C3%AFevsk
https://medium.com/@eiselmazard/1920-the-other-russo-japanese-war-70deb2972c42

Polen nemen Kiev in

Polen nemen Kiev in

De Oekraïne is in 1920 in verschillende delen versnipperd. Ieder deel kent zijn eigen heer en meester : het witte leger onder Denikin, het Rode leger, het anarchistische partisanenleger van Makhno, het Roemeense leger. De officiële regering van Oekraïne onder Symon Petliura heeft enkel een klein deel in handen dat grenst aan Polen. Dat brengt de Polen onder leiding van Pilsudski ertoe met Petliura te onderhandelen en samen te strijde te trekken tegen het Rode leger. Ze bereiken een overeenkomst met het verdrag van Warschau op 21 april 1920. Op 24 april beginnen 65.000 Poolse en 15.000 Oekraiënse militairen met een offensief richting Kiev. Ze veroveren Zjytomyr op 25 april. Een andere Poolse kolonne rukt gelijktijdig op naar Vinnitsa. Het Rode leger trekt zich ordelijk terug.

Op 7 mei 1920 trekken Polen en Oekraïners Kiev binnen. Op 9 mei houden de Polen een overwinningsparade (zie fotot hierboven) . Daarna trekken ze zich terug en dragen alle autoriteit over aan de Oekraïense militairen. Hieronder staat een kaart die aangeeft welk groot gebied de Polen controleerden begin mei 1920.

Evacuatie van Novorossiejsk

Novorossiejsk is een havenstad in Rusland gelegen aan de Zwarte Zee. Op 11 maart 1920 zijn de frontlinies zo’n 40 à 50 kilometer verwijderd. Het Witte Leger trekt zich na de aanhoudende nederlagen tegen het Rode Leger terug in de richting van de havenstad. Er zijn ongeveer 25.200 infanteristen en 26.700 cavaleristen in de omgeving van de stad.

De Britten melden general Anton Denikin dat ze maximaal 5.000 vluchtelingen uit de havenstad kunnen evacueren. Op 13 maart 1920 breekt de eerste paniek uit in de stad. Op 16 maart wordt de zuid-Russische regering ontbonden. Op 17 maart valt Jekaterinodar in handen van het Rode Leger. Op 22 maart 1920 nemen ze het station van Abinsk in. De enige manier om nog goederen en mensen te transporteren is via de spoorlijn, maar die wordt natuurlijk gecontroleerd door de militairen. Het doel is zoveel mogelijk soldaten uit de havenstad te evacueren naar de Krim en daar het Witte Leger te hergroeperen.

Op 25 maart 1920 zit het Rode Leger al in een voorstad van Novorossiejsk. Hierdoor wordt de spoorlijn afgesneden en het Witte Leger moet zijn gepantserde treinen achterlaten.

In de nacht van 25 op 26 maart begint het Witte leger aan de evacuatie. Ze steken opslagplaatsen in de haven en tanks met olie in brand. De Britten helpen bij de evacuatie en vanop hun schepen vuren ze naar de posities van het Rode Leger. Op 26 maart 1920 vaart het laatste schip, een Italiaanse cargo Baron Beck  de haven binnen. Paniek maakt zich meester van de wachtenden op de kade aangezien ze niet weten waar het schip gaat aanmeren. De paniek wordt nog groter als mensen elkaar verdringen om toch een plaatsje te bemachtigen.

Op 27 maart 1920 neemt het Rode leger de havenstad in. Enkele achtergebleven Witte regimenten geven zich over. In totaal kunnen 40.000 soldaten ontsnappen maar zonder paarden of zwaar materieel. Ongeveer 20.000 soldaten vallen in handen van het Rode Leger. Generaal Denikin neemt de verantwoordelijkheid van de mislukte evacuatie op zich en wordt vervangen door Pjotr Wrangel als opperbevelhebber van het Witte Leger.

Bron : https://en.wikipedia.org/wiki/Evacuation_of_Novorossiysk_(1920)

Onderstaande schilderij is van Ivan Vladimirov, getiteld “vlucht van de burgerij uit Novorossiejsk”.

slachting in Shusha

Aan het einde van de Groote Oorlog zijn er twee staten die aanspraak maken op de regio Nagorno-Karabagh. Zowel Armenië als Azerbeidzjan eisen de regio op. De hoofdstad van die region, Shusha, ken teen bevolking die deels Armeens deels Azeri is.
Op 15 januari 1919 annexeert Azerbeidzjan de regio en Engeland aanvaardt dit als voorlopig feit maar dringt aan op een vredesoverleg die een definitieve oplossing moet brengen. De Nationale Raad van Nagorno Karabagh dringt echter aan op zelfbestuur. Vanaf juni 1919 zijn er geregeld gewapende conflicten tussen de Armeense en Azeri gemeenschappen van de regio. De voorlopige bewindvoerder aangesteld door de Azerische regering, Khosrov Sultanov, begint met het afgrendelen van de Armeense wijken in Shusha.
Op 17 februari 1920 vraagt Sultanov aan de Raad van Armeniers in Nagorno Karabagh om een definitieve aanvaarding van de regio binnen de grenzen van Azerbeidzjan. De Raad wijst na een congres, dat loopt van 23 februari tot 4 maart, deze eis af.
Op 22 maart 1920 komt een militie Shusha binnen met het doel de Azeri soldaten in Armeense wijken te ontwapenen en de verdediging van de burgers te verzekeren. Ze rekenen op het feest van Novruz (Perzische nieuwjaar) om de Azeris te kunnen verrassen. Maar de militie is niet opgewassen tegen haar taak. De Azeris, zowel soldaten als burgers, trekken de Armeense wijken van Shusha binnen en houden een pogrom van 23 tot 26 maart 1920. Gebouwen worden in brand gestoken en vele Armeniërs worden gedood.
Een jaar later, op 18 juli 1921, zal Bebhud Khan, de Azerbeidzjaanse minister van binnenlandse zaken in Constantinopel vermoord worden door een Armeens commando voor zijn aandeel in deze slachting.

Bron : https://en.wikipedia.org/wiki/Shusha_massacre

De foto hieronder toont de afgebrande huizen van de Armeense wijken in Shusha.

einde van de grote Siberische ijsmars

In de zomer van 1919 behaalt het Rode Leger een grote overwinning op het leger van Kolchak. ZIjn soldaten graven zich in op een linie tussen de rivieren Tobol en Ishim om de Roden tegen te houden. Het Rode Leger heeft op dat moment nog een tweede dreiging, namelijk het Witte Leger onder leiding van Anton Denikin dat vanuit het zuiden Moskou nadert. In de herfst van 1919 is Denikin verslagen en kan het Rode Leger nu alle aandacht geven aan het oostfront. Midden oktober 1919 breken de Roden door de Witte linies aan de Tobol rivier. In november 1919 trekken de Witten zich wanordelijk terug tot Omsk. Op 14 november 1919 valt Omsk in de handen van het Rode Leger.

De grote terugtocht begint na de zware nederlagen van het Witte Leger in november en december 1919. De Witten trekken zich terug langs de transsiberische spoorlijn op de hielen gezeten door het Rode Leger. Dat Rode Leger neemt Tomsk in op 20 december 1919 en Krasnoyarsk op 7 januari 1920.

Op hun terugtocht krijgen de Witten te maken met aanvallen van partizanen en ongeregelde troepen. Hun moreel is laag, de aanvoerlijnen van voedsel en voorraden zijn onzeker en de discipline zakt zienderogen. Daarnaast is er nog de Siberische Winter die het hen moeilijk maakt.

Tijdens de terugtocht verliezen de Witten op 17 januari 1920 ook nog eens hun opperbevelhebber Kolchak. Lees maar daarover op deze pagina : https://martinusevers.org/2020/01/17/het-einde-van-aleksandr-koltsjak/

Generaal Kappel volgt Kolchak op maar ook hij is gehinderd door het feit dat het Tsjechoslovaakse legioen de spoorlijn in feite controleert. Hij leidt zijn leger naar het Baikalmeer nabij Irkoetsk in januari 1920. Hun einddoel ligt ergens nabij China en ze steken het Baikalmeer over bij ijzige temperaturen tot 40°C onder nul. Ongeveer dertigduizend soldaten, sommigen met hun gezin, steken het meer over naar Transbaikalia. Heel wat vluchtelingen zullen doodvriezen tijdens deze vlucht. Ook generaal Kappel lijdt onder de extreme temperaturen en hij sterft aan bevriezing en een longontsteking op 26 januari 1920.

De overlevende van de ijsmars vinden beschutting in Tsjita, de hoofdstad van de regio Transbaikal. Ze sluiten aan bij het Witte Leger van Semyonov en er is een belangrijke Japanse militaire aanwezigheid die nog dateert van de periode dat de geallieerden het Witte Leger wou steunen in hun gevechten tegen de bolsjewieken.

Het Rode Leger neemt Irkoetsk in op 8 maart 1920. Daarmee is de grote Ijsmars ten einde. Het centrale comité van de Russische Communistische partij geeft het Rode Leger bevel niet verder op te rukken dan Irkoetsk. Ze willen een militair conflict vermijden met Japan, aangezien op dat moment er al een oorlog bezig was in het westen met Polen.

Bron : https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Siberian_Ice_March