Grieks-Turkse oorlog start

Iedereen beschouwt 11 november 1918 als het einde van de Groote Oorlog. In feite start dan de wapenstilstand. Het duurt nog tot juni 1919 voor er echt een vredesakkoord wordt ondertekend. In de tussentijd is er dan wel vrede teruggekeerd bij de westelijke geallieerden en wordt er niet meer gevochten aan het westelijk front.

Bij de overwonnen staten ligt dat heel anders. In Rusland is er nog steeds een burgeroorlog. In Duitsland zijn er nog geregeld schermutselingen met communisten. Oostenrijk-Hongarije is uiteen gevallen in verschillende staten die mekaar ook onderling bekampen vooraleer het vredesverdrag dat in Versailles onderhandelt, de grenzen zal vastleggen.

Alsof er nog niet voldoende gevechten bezig zijn, komt er op 15 mei 1919 nog een oorlog bij. Dan landen de eerste Griekse troepen in Smyrna, een havenstad aan de kust van Anatolië, waar de meerderheid van de bevolking Grieks spreekt. Dit is het begin van een Grieks-Turkse oorlog die zal duren tot 1922.

In 1920 wordt de toestand in het Verdrag van Sèvres geformaliseerd: het Ottomaanse rijk wordt in zessen geknipt:
– een Turkse rompstaat in Centraal- en Noord-Anatolië;
– de onafhankelijke Republiek Armenië.
– een Frans mandaatgebied;
– een Brits mandaatgebied;
– een Italiaans mandaatgebied;
– een Griekse bezettingszone.

De Grieken breiden gedurende de zomer van 1920 hun bezettingszone gestadig uit, hoewel ze hierbij op steeds heviger Turkse weerstand stuiten. Het doel van deze operaties is de consolidatie van het Anatolische bruggenhoofd en het opzetten van een bufferzone rondom Smyrna (Izmir).

Mustafa Kemal Atatürk weigert het verdrag van Sèvres te erkennen. Armenië wordt als eerste heroverd en verdeeld met de Sovjet-Unie. De Grieken behalen nog successen maar uiteindelijk halen de Turken in 1922 de overhand.

bron : https://nl.wikipedia.org/wiki/Grieks-Turkse_Oorlog

Bloedbad in Amritsar

In Indië is het al geruime tijd onrustig. Het Indian National Congress onder leiding van Mahatma Gandhi streeft naar onafhankelijkheid. Hoewel Gandhi hierbij de weg van passief verzet en geweldloosheid voorstaat, leidt het repressieve optreden van het koloniale regime regelmatig tot opstanden onder de bevolking. Daarbij komt het tot massademonstraties, waarop de Britten onder meer reageren met de arrestatie in april 1919 van de beide leiders van het Congres in Amritsar, Dr. Saifuddin Kitchlew en Dr. Satya Pal. Demonstraties voor hun vrijlating leiden tot nieuwe ongeregeldheden, waarbij zowel Europeanen als Indiërs om het leven komen. De Britse gouverneur van de Punjab, Sir Michael O’Dwyer, roept de noodtoestand uit. Hij draagt brigadegeneraal Reginald Dyer op voor handhaving van de orde zorg te dragen. Dyer krijgt de expliciete instructie om op samenscholingen gericht te schieten: “All gatherings will be fired upon.”

Op 13 april 1919 verzamelt zich een menigte in de Jallianwala Bagh, een ommuurde tuin in Amritsar, in de nabijheid van de Gouden Tempel, voor het Baisakhi-festival. Een deel van de deelnemers is naar verluidt niet bekend met het bestaan van de noodtoestand en het verbod op samenscholingen. De Bagh heeft slechts drie toegangspoorten. De bijeenkomst wordt tevens gebruikt voor het houden van een toespraak met een politiek-nationalistisch karakter.

Generaal Dyer heeft 90 tot 150 man tot zijn beschikking (bronnen noemen verschillende aantallen), naast twee pantserwagens bewapend met mitrailleurs. De pantserwagens kunnen niet door de toegangspoorten. Dyer verklaart later dat hij ze anders zeker gebruikt zou hebben. Tijdens de toespraak betreden de troepen van Dyer het terrein, nemen posities in op een hoger gelegen gedeelte en openen het vuur, zonder waarschuwing aan de menigte zich te verspreiden. Er is voor de vluchtende menigte slechts één uitweg, die onmiddellijk versperd wordt door de lichamen van doden en gewonden. Velen springen in een put: naar verluidt zouden uit deze put later 120 lichamen geborgen zijn. Het schieten duurt zes tot vijftien minuten (ook hier verschillen de bronnen).

Het aantal doden is nooit exact vastgesteld. Britse bronnen houden het op 379 doden en 192 gewonden. Indische bronnen spreken van 1.500 doden en gewonden. Dit bloedbad zorgt voor een breuk tussen de Britten en de Indiërs. Heel wat vooraanstaande Indiërs, waaronder Gandhi, sturen uit protest hun Britse eretekens terug. De officiële reactie is aanvankelijk dat Dyer correct gehandeld had: de Britse gouverneur O’Dwyer telegrafeerde aan Dyer “Your action is correct, Lieutenant-Governor approves.” .

Generaal Dyer zal later van zijn actieve dienst ontheven worden en teruggeplaatst in de rang van kolonel. Later neemt hij ontslag. Gouverneur O’Dwyer zal op 13 april 1940 met drie kogels doodgeschoten worden door een Indiase activist Udham Singh. Die had zelf de slachting in Amritsar meegemaakt en gezworen wraak te nemen. Hij verzet zich niet tegen zijn arrestatie en wordt drie maanden later opgehangen.

Onderstaande filmfragment komt uit de film Gandhi.

bron : https://nl.wikipedia.org/wiki/Bloedbad_van_Amritsar

de 133 dagen van Bela Kun

De westerse geallieerden tolereren en stimuleren soms zelfs landroof ten koste van Hongarije. Als de vredesonderhandelaren in Parijs besluiten een groot deel van Hongarije aan Roemenië te geven, en de Hongaren bevel geven al hun soldaten terug te trekken uit een gedemilitariseerde zone, neemt de Hongaarse premier Karolyi op 21 maart 1919 uit protest ontslag.

Uit angstr voor een burgeroorlog besluiten de sociaaldemocraten op dezelfde dag een coalitieregering te vormen met de communist Bela Kun en ze bevrijden hem uit de gevangenis. Op 22 maart 1919 verklaart Kun Hongarije tot een radenrepubliek. Hij begint snel zijn revolutionaire ideeën in praktijk te brengen. In de 133 dagen dat Kun aan de macht is, kondigt hij dramatische ne grotendeels onuitvoerbare hervormingen aan. Alle grote landgoederen moeten worden versnipperd en herverdeeld. Industriële ondernemingen met meer dan 25 werknemers moeten worden genationaliseerd. Kerkelijk bezit wordt geconfisqueerd. Scholen moeten meer nadruk leggen op onderwijs in de wetenschap en de principes van het socialisme. Alcoholconsumptie wordt illegaal. Titels worden afgeschaft. Voedselvoorraden op het platteland worden in beslag genomen om de honger in de hoofdstad te stillen. De politieke structuur van soldaten-, matrozen- en arbeidersraden wordt opgelegd.

bron : Robert Gerwarth, De verslagenen, Uitgeverij Balans

Bela Kun

begin van de Samil beweging

Sinds 1905 is Korea een protectoraat van Japan. Aan de onafhankelijkheid van Korea komt een einde door twee verdragen in 1905 en 1910. Dit is een gevolg van de Japans-Russische oorlog in 1905. Na de Russische nederlaag breidt Japan zijn invloedsfeer uit. Eerste slachtoffer is Korea.

De verklaringen van de Amerikaanse president Wilson op de vredesconferentie in Versailles in januari 1919 dat ieder volk recht heeft op zelfbeschikking, vinden ook in Korea gehoor. Op 1 maart 1919 start de Samil beweging met een demonstratie waabij  de onafhankelijkheid van Korea wordt uitgeroepen. Samilbeweging betekent letterlijk 3-1 beweging en verwijst daarmee naar de maand en de dag waarop deze beweging is gestart.

 Daarna volgen nog een reeks betogingen tot in april 1919. Tegen dan zijn er 1.500 demonstraties geweest waarop 2 miljoen Koreanen aanwezig waren. Ve Japanners reageren met geweld en jagen de leden van de beweging op. Velen vluchten naar China. Tegen 11 april 1919 zijn er 7.509 Koreanen gedood, 15.849 gewond en 46.303 gearresteerd.

bron : https://en.wikipedia.org/wiki/March_1st_Movement

slag van Bereza Kartuska

Polen is één van de nieuwe staten waarvan de grenzen nog niet definitief zijn bepaald door de vredesconferentie in Parijs. De Polen willen zoveel mogelijk historisch Pools grondgebied veroveren en kijken daarbij vooral ten oosten van Warschau. Terzelfdertijd willen de bolsjewieken hun revolutie naar het westen brengen om de communisten in Duitsland te steunen. Het is dan ook een kwestie van tijd voor beide partijen met mekaar slaags raken.

Vaak wordt 14 februari 1919 gezien als de startdatum voor de Pools-Russiche oorlog van 1919-1920. Dan vindt een eerste schermutseling plaats in Bereza Kartuska tussen Poolse soldaten en soldaten van het Rode Leger. De Polen halen de bovenhand en verjagen de Russen. In 1920 vindt de 2e slag om Bereza Kartuska plaats.

bron : https:://en.wikipedia.org/wiki/Batle_of_Bereza_Kartuska

 

Pressburg wordt Bratislava

Bratislava, huidige hoofdstad van Slovakije, heeft al meerdere namen gekend. Voor de Duitstaligen was het Pressburg, voor de Hongaren Pozsany en voor de Slovaken Presporok. Aan het einde van de eerste wereldoorlog worden er in de oude Duitse en Oostenrijks-Hongaarse gebieden nieuwe naties opgericht. Eén van de nieuwe naties is Tsjechoslovakije . De bevolking van Pressburg (Duitsers, Hongaren en Slovaken) wil niet bij Tsjechoslowakije ingelijfd worden en denkt erover om een vrije stad te stichten.

In november en december 1918 nemen de Tsjechische legionairs Slovakije beetje bij beetje in. Op 31 december 1918 wordt ook Pressburg bezet door de Tsjechen. De inwoners verzetten zich. Er wordt een algemene staking uitgeroepen en er vinden massademonstraties plaats. De Tsjechen vuren op de menigte en er vallen 9 tot 15 doden. Op 4 februari 1919 veranderen de Tsjechen de naam van de stad in Bratislava en wordt ze de hoofdstad van Slovakije.

bronnen

https://agoract.cz/2018/01/28/wilson-city-wilsonstadt-bratislava/
https://www.radio.cz/en/section/czech-history/the-czech-invasion-of-wilson-city

Het Teschen dispuut

Het Teschen dispuut verwijst naar de regio waarover Polen en Tsjechen in januari 1919 een zevendaagse oorlog hebben uitgevochten. Teschen maakt deel uit van Silezië en beiden volkeren maken aanspraak op deze regio. In deze zevendaagse oorlog hebben de Polen het nadeel dat ze overal grensconflicten uitvechten. Het gros van hun leger vecht tegen de Oekraiëners en tegen het Russische Rode leger dat de revolutie westwaarts wil brengen.

De aanspraak van beide volkeren is in feite logisch. In het Oostenrijks-Hongaarse tijdperk werden geregeld talentellingen gehouden. Daaruit bleek dat drie districten voornamelijk Poolstalig waren en dat er in vier andere districten vooral Tsjechisch gesproken werd. Het belang van de regio ligt in de aanwezigheid van steenkool en de spoorlijn tussen Kosice en Bohumin die Tsjechië en Slovakije met elkaar verbindt. Dat is dan ook de reden dat Tsjechie de regio vooral onverdeeld in handen wil krijgen.  Diplomatieke gesprekken lossen een deel van de grensconflicten op maar niet de discussie rond Teschen.

Terwijl de Polen het grootste deel van hun leger in het oosten hebben, vallen de Tsjechen aan op 23 januari 1919 na een ultimatum in de richting van Bohumin en Karvina. De Polen trekken zicht terug tot de Weichsel. Op 30 januari 1919 steken de Tsjechen de Weichsel over en ze nemen de spoorlijn tussen Bohumin en Jablunkov in bezit. De Polen trekken zich terug tot Skoczow waar ze na gevechten kunnen standhouden. De Tsjechen maken zich klaar op 31 januari 1919 voor een nieuwe aanval maar die wordt afgeblazen door diplomatieke druk van de Britten, Fransen en Amerikanen. De Tsjechen verschuiven hun posities naar een nieuwe grenslijn die op 2 februari 1919 wordt bekrachtigd in Parijs . Daarmee is Teschen dan toch in twee gedeeld.

In juli 1920 wordt de regio definitief verdeeld op een conferentie in Spa. De spoorlijn die Tsjechië met Slovakije verbindt en de regio ten zuiden wordt aan de Tsjechen gegeven. Iets minder dan de helft van de regio en een derde van de bevolking wordt aan Polen toegewezen.

bron : https://en.wikipedia.org/Polish-Czechoslovak_War