algemeen stemrecht in België

Bij de bevrijding van Brussel op 22 november 1918 neemt koning Albert I de politieke wereld in snelheid door in zijn troonrede de onmiddellijke invoering van het enkelvoudig stemrecht aan te kondigen: één man, één stem. En dit zonder een wijziging van de Grondwet af te wachten.

De aankondiging in de troonrede moet natuurlijk tot een wetswijziging leiden. Op 27 december 1918 wordt een wetsontwerp ingediend, maar daarna volgt een politieke patstelling. Grondwettelijke scrupules worden opzij geschoven: niemand kan het idee verdragen om in een meervoudig stemrecht frontsoldaten met slechts één stem te zien en oorlogswoekeraars daarentegen met drie stemmen. De katholieke partij, nog steeds met een vooroorlogse absolute meerderheid, vreest deze meerderheid echter te verliezen en eist in ruil ook stemrecht voor vrouwen. Er is nog steeds geen akkoord tijdens de behandeling in de plenaire Kamer. Met de eindstemming in zicht staat de regering van nationale unie op het punt uiteen te vallen.

Op 10 april 1919 bereiken de Kamerfracties eindelijk een akkoord. Het enkelvoudig stemrecht kan er komen, met als symbolische toegift ook stemrecht voor oorlogsweduwen, moeders van gesneuvelde (ongehuwde) soldaten en door de bezetter veroordeelde vrouwen. Volgens het akkoord zal de weg ook worden vrijgemaakt voor het vrouwenstemrecht bij gemeenteraadsverkiezingen. Voor volledige gelijkheid tussen vrouwen en mannen is het nog wachten tot de parlementsverkiezingen van 1949. Katholiek Kamerlid (en latere eerste minister) Henri Carton de Wiart krijgt de eer het politieke akkoord in de Kamer aan te kondigen. Even later volgt een eenparige stemming van de compromistekst.

bron : https://www.dekamer.be/kvvcr/showpage.cfm?section=/pri/1418&language=nl&story=alaune.xml

Bloedbad in Amritsar

In Indië is het al geruime tijd onrustig. Het Indian National Congress onder leiding van Mahatma Gandhi streeft naar onafhankelijkheid. Hoewel Gandhi hierbij de weg van passief verzet en geweldloosheid voorstaat, leidt het repressieve optreden van het koloniale regime regelmatig tot opstanden onder de bevolking. Daarbij komt het tot massademonstraties, waarop de Britten onder meer reageren met de arrestatie in april 1919 van de beide leiders van het Congres in Amritsar, Dr. Saifuddin Kitchlew en Dr. Satya Pal. Demonstraties voor hun vrijlating leiden tot nieuwe ongeregeldheden, waarbij zowel Europeanen als Indiërs om het leven komen. De Britse gouverneur van de Punjab, Sir Michael O’Dwyer, roept de noodtoestand uit. Hij draagt brigadegeneraal Reginald Dyer op voor handhaving van de orde zorg te dragen. Dyer krijgt de expliciete instructie om op samenscholingen gericht te schieten: “All gatherings will be fired upon.”

Op 13 april 1919 verzamelt zich een menigte in de Jallianwala Bagh, een ommuurde tuin in Amritsar, in de nabijheid van de Gouden Tempel, voor het Baisakhi-festival. Een deel van de deelnemers is naar verluidt niet bekend met het bestaan van de noodtoestand en het verbod op samenscholingen. De Bagh heeft slechts drie toegangspoorten. De bijeenkomst wordt tevens gebruikt voor het houden van een toespraak met een politiek-nationalistisch karakter.

Generaal Dyer heeft 90 tot 150 man tot zijn beschikking (bronnen noemen verschillende aantallen), naast twee pantserwagens bewapend met mitrailleurs. De pantserwagens kunnen niet door de toegangspoorten. Dyer verklaart later dat hij ze anders zeker gebruikt zou hebben. Tijdens de toespraak betreden de troepen van Dyer het terrein, nemen posities in op een hoger gelegen gedeelte en openen het vuur, zonder waarschuwing aan de menigte zich te verspreiden. Er is voor de vluchtende menigte slechts één uitweg, die onmiddellijk versperd wordt door de lichamen van doden en gewonden. Velen springen in een put: naar verluidt zouden uit deze put later 120 lichamen geborgen zijn. Het schieten duurt zes tot vijftien minuten (ook hier verschillen de bronnen).

Het aantal doden is nooit exact vastgesteld. Britse bronnen houden het op 379 doden en 192 gewonden. Indische bronnen spreken van 1.500 doden en gewonden. Dit bloedbad zorgt voor een breuk tussen de Britten en de Indiërs. Heel wat vooraanstaande Indiërs, waaronder Gandhi, sturen uit protest hun Britse eretekens terug. De officiële reactie is aanvankelijk dat Dyer correct gehandeld had: de Britse gouverneur O’Dwyer telegrafeerde aan Dyer “Your action is correct, Lieutenant-Governor approves.” .

Generaal Dyer zal later van zijn actieve dienst ontheven worden en teruggeplaatst in de rang van kolonel. Later neemt hij ontslag. Gouverneur O’Dwyer zal op 13 april 1940 met drie kogels doodgeschoten worden door een Indiase activist Udham Singh. Die had zelf de slachting in Amritsar meegemaakt en gezworen wraak te nemen. Hij verzet zich niet tegen zijn arrestatie en wordt drie maanden later opgehangen.

Onderstaande filmfragment komt uit de film Gandhi.

bron : https://nl.wikipedia.org/wiki/Bloedbad_van_Amritsar

Revolutie in Munchen

De Duitse revolutie schrijft een nieuw hoofdstuk. Op 6 april 1919 roept USPD politicus Ernst Toller in Munchen de radenrepubliek Beieren uit. De Beierse regering, gesteund door socialisten , communisten en anarchisten, zoeken contact met de communisten in Moskou. Op 12 april wordt deze regering al vervangen door een zuiver communistische regering onder leiding van Eugen Levine. Samen met zijn commssarissen werkt Levine plannen uit voor eigendomsherverdeling, hervorming van het onderwijs, de oprichting van een Rode leger. Een aantal anticommunisten worden opgepakt en gefusilleerd.

Nog eens drie weken verder is het gedaan met de Radenrepubliek Beieren. De sociaal-democratische regering in Berlijn onder leiding van Friedrich Ebert, roept de hulp in van vrijkorpsen om Beieren terug te doen aansluiten bij het Rijk. Samen met het geregelde leger nemen de vrijkorpsen Munchen in. Een aantal communisten wordt gefusilleerd. Dat is ook het lot van Eugen Levine die eerst nog een proces krijgt. Ernst Toller van zijn kant krijgt 5 jaar gevangenis. De USPD zal na dit fiasco uiteenvallen. De Kommunistische Partei Deutschlands (KPD) daarentegen zal nog jaren een zekere aanhang kennen en meedoen aan de Duitse verkiezingen. Maar het revolutionair elan is daarmee wel gebroken. En Munchen schuift op van uiterst links naar extreem rechts wanneer Adolf Hitler en zijn aanhang aan invloed winnen.

bron : https://alphacentaurivacations.wordpress.com/2018/04/04/short-lived-states-bavarian-soviet-republic-april-may-1919/