1917

door

de tsaar treedt af

Op 10 maart 1917 breekt er in het legergarnizoen in Petrograd muiterij uit. De militairen sluiten zich aan bij de stakende arbeiders die socialistische hervormingen eisen. Deze februarirevolutie (volgens de Juliaanse kalender gevolgd in Rusland) wordt door de tsaar afgedaan als elke andere tegenstand : hij vindt het een kleine oprisping die maar snel hard onderdrukt moet worden. Maar dat gaat niet meer. De top van het Russische leger eist de troonsafstand van tsaar Nicolas II, die op 15 maart 1917 plaatsvindt. De tsaar en zijn familief worden eerst opgesloten in het Alexanderpaleis in Tsarskoje Selo en later in Jekaterinaburg in Siberië.

Er worden pogingen gedaan om de tsaar te verbannen. David Lloyd George biedt aan om hem in ETsaarAfgetredenngeland asiel te verlenen. Dit wordt tegengehouden door koning George V, die niet geassocieerd wil worden met het autocratische bewind van Nicolaas. Pikant is dat George en Nicolaas volle neven van elkaar zijn.

In Rusland komt nu een voorlopige regering aan de macht onder leiding van Georgi Lvov, leider van de Cadettenpartij. Belangrijkste man in dit kabinet is de sociaal-revolutionair Alexander Kerenski. Beide mannen zijn vastbesloten de oorlog verder te zetten.

Bijbehorende foto is gemaakt kort na de troonsafstand en één van de laatste foto’s van tsaar Nicolas II

 

bron : Roel Tanja, een korte geschiedenis van de eerste wereldoorlog, BBNC uitgevers

 

 

door

Dwangarbeid onder internationale druk gestopt

Regeringen van diverse landen, onder meer van Verenigde Staten, het Vaticaan en Nederland, bekritiseren Duitsland omdat het werklozen inzet voor dwangarbeid. In Scandinavië roert de publieke opinie zich daaromtrent en zelfs in eigen land zijn er enkele parlementsleden die het aandurven kritiek te hebben.

Op 14 maart 1917 geeft de Duitse keizer toe en beveelt – tot nader order- de gedwongen deportatie van werkloze Belgen naar Duitsland stop te zetten.

In Antwerpen schrijft de Davidsfondsverantwoordelijke daarover het volgende :

Niets heeft in Antwerpen meer de gemoederen tegten de Duitse dwingelandij opgezweept dan het wegvoeren van jonge werklozen.

De Nederlandse cartoonist Louis Raemaekers heeft met zijn cartoons veel bijgedragen aan de bewustwording van de wantoestanden in de oorlog. Hieronder is een voorbeeld uit zijn werk.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

LouisRaemaekers_Dwangarbeid

door

Duitsers leggen voedselregels op

In zijn oorlogsdagboek noteert schoenmaker Felicien Vanhove op 11 maart 1917 over nieuwe, erg strikte regels inzake de voedselproductie voor de vijand.

Heden roepen ze af in de kerk dat wij meer eieren moeten leveren en dat op de volgende manier : ons getal leghennen delen door 4 en de uitkomst daarvan vermenigvuldigen met 7.

Ook zullen er veel aardappelen geplant moeten worden en groeten. Zij zullen ons in verhouding mest leveren

Dat voeding al de ganse oorlog lang aan strenge regels onderworpen is, bewijst onderstaande affiche van de stad Eeklo van 1916. Wie interesse heeft in voeding onder de eerste wereldoorlog, kan terecht op de website http://www.boterbijdeviswo1.be/

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Eeklo_affiche_eieren

door

Petrograd in opstand

Grote delen van Petrograd vallen op 12 maart 1917 in handen van de muitende troepen. Opstandelingen – soldaten en demonstranten – bestormen de wapenfabrieken en de arsenalen. Ze krijgen meer dan 150.000 revolvers en geweren in handen. De politie wordt onder de voet gelopen. Het verzet tegen de tsaar groeit en breidt zich uit naar andere steden.

De groeiende opstand wordt niet georganiseerd vanuit de politiek. Socialistische politici zijn zelf verrast door de revolutie. Velen van hen – zoals Vladimir Lenin en Leon Trotski – zitten zelfs nog in het buitenland. Als de betogers politici zoeken die hen kunnen leiden, mochten leiders onder wie Alexander Kerenski de Sovjet van Petrograd op, om verkiezingen te organiseren.

bron : Knack Historie, 1917 – de Russische revolutie

Petrograd1917_03

legerhospitaal Beveren
door

legerhospitaal Beveren

Op ongeveer 10 kilometer van de frontlijn begint op 12 maart 1917 het legerhospitaal van Beveren-aan-de-Ijzer, aan de kruisstraat, met zijn activiteiten. Allerhande gespecialiseerde medische ingrepen zijn hier mogelijk onder de algemene leiding van hoofdgeneesheer Paul Derache.

Het hospitaal bestaat uit een resem houten paviljoenen die samen 26 ziekenzalen met telkens 20 bedden omvatten. Behalve slaapgelegenheid voor het personeel zijn er ook een kapel en een feestzaal. Volgens officiële cijfers worden er tussen vandaag en 17 februari 1920 bijna 8000 militairen verzorgd. Ruim 600 onder hen overlijden.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

legerhospitaalBeveren1917

 

door

Betogers sterven in Petrograd

Op 11 maart 1917 vuurt het leger in de massa betogers, er vallen doden. Delen van het garnizoen protesteren. Tsaar Nicolas II negeert de oproep van de voorzitter van de Doema (Russisch parlement) voor dringende politieke hervormingen. In plaats daarvan ontbindt hij de Doema. Deze blijft echter zetelen in de steeds onstuimiger wordende hoofdstad Petrograd, waar het garnizoen de dag ervoor in opstand is gekomen. De verdeeldheid binnen het leger wordt duidelijk.

bronnen
Ian Westwell, 1914-1918, de eerste wereldoorlog dag na dag, Deltas
Knack Historia, 1917, de Russische revolutie

MutinyInPetrograd1917

door

Britten in Bagdad

Britse troepen onder generaal sir Frederick Maude, die na drie dagen schermutselingen bij de Diyalarivier het Turkse 6e leger onder Halil Pasha van de kaart hebben geveegd, vallen Bagdad binnen op 11 maart 1917. Opdat de Turken zich niet zouden hergroeperen, stuurt Maude een aantal soldaten op verkenning langs de diverse rivieren. De intense hitte legt de operatie echter stil tot september.

bron : Ian Westwell, 1914-1918, de eerste wereldoorlog dag na dag, Deltas

Bagdad1917

door

Oproer in Petrograd

Op 10 maart 1917 breidt de staking in Petrograd zich uit en de demonstraties worden gewelddadig. Tsaar Nicolas II geeft het bevel om ze met geweld te onderdrukken. Demonstranten vechten met de politie en proberen de soldaten te overtuigen om hun kant te kiezen. Bij de Kazankathedraal zijn Kozakken ingezet. Als een meisje uit de massa met een boeket rode bloemen naar voren kolmt, wordt ze niet beschoten maar neem de officier van de Kozakken de bloemen aan. Soldaten weigeren op de menigte te vuren en schieten in de lucht. Een grote groep soldaten sluit zich aan bij de demonstranten.

bron : Knack Historia, 1917 – de Russische revolutie

Petrograd1917_02

door

Duel met de Möwe

Vroeg in de ochtend van 10 maart 1917 bemerkt de Möwe op de Atlantische oceaan het stoomschip Esmeralda, dat op weg is naar Baltimore (VS) met een lading goederen. Het Duitse schip is gespecialiseerd in het aanvallen van koopvaardijschepen maar is ook actief als mijnenlegger. De bemanning van de Esmeralda wordt van boord gehaald en het schip tot zinken gebracht met explosieven.

Op dat ogenblik duikt het Nieuw-Zeelandse schip Otaki op. ter verdediging heeft het één 4.7 inch-kanon aan boord. De Otaki treft meermaals doel vooraleer de Duitsers in een goede schietpositie komen. Maar dan volgt ook meteen een voltreffer : na een gevecht van iets meer dan een kwartier kapseist de Nieuw-Zeelander en zinkt. De zwaar gehavende Möwe kan nog zijn thuisbasis bereiken.

Na de oorlog wordt Archibald Smith, de kapitein van het Nieuw-Zeelandse schip postuum bevorderd tot (tijdelijk) luitenant van de Royal Naval Reserve. Die bevordering is nodig om hem het hoog gewaardeerde Victoria Cross te kunnen schenken. Die onderscheiding is immers alleen bedoeld voor militairen.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

SS_Otaki_sinking1917.jpg

door

in de hulppost van Lettenburg

Dokter Maurice Lievens is van wacht in de hulppost van Lettenburg en noteert het volgende in zijn dagboek.

6-3-1917 : Grote Wacht Noord, rustig en kalm. ’s Avonds ben ik van dienst in de divisiehulppost van Lettenburg. Ik verzorg één gewonde : Oswald Gruwer van het 2e Jagers te paard.

7-3-1917 : François Pauwels van Aalst, 7e linieregiment, kogel in de voorarm.

8-3-1917 : Jozef Verlinden van de Gidsen, kogel in de linkervoorarm.

9-3-1917 : Adolf De Dobbelaere van het 7e linieregiment : wonde aan de wang en de linkerschouder. F. Lievens van Olen : wonde aan het hoofd met schedelschade door een kogel. Beiden komen uit de Dodengang. Lievens sterft in mijn medische post.

10-3-1917 : Louis Lagneau van de P.P.G. (kleine loerpost). Grote Wacht Zuid : omgekomen door granaatscherf in de hartstreek. Adhémar Bocke, eerste sergeant-majoor van het 7e linieregiment : diepe wonde in de borst rechts. Henri Cokaïko, kapitein van het 7e linieregiment : diepe wonde in de borst, kogel in de onderbuik. Ernest Boelen, sergeant bij de Genie : kogel doorheen de borst, verlamming van de onderste ledematen. Ik heb hem naar het hospitaal van Cabourg gestuurd.

bron : André Gysel, Dokter Lievens – dagboek van een arts, Lannoo

Lettenburg1917