locaties

door

Russen testen Duitse linies

Florence Farmborough is een Britse vrouw die als verpleegster dienst heeft genomen in het Russische leger. Na 10 dagen verlof in Moskou komt ze terug aan in de eerste linies. Florence is niet de enige die in een goed humeur is. Het moreel van de troepen is enigszins hersteld na de lange terugtocht van de afgelopen zomer en herfst. Het Russische leger heeft nu zo’n twee miljoen mannen aan het front staan en bijna ieder van hen heeft een eigen geweer wat als buitengewoon goed wordt beschouwd.

Op 16 januari 1916 gaan de Russen een versterkte verkenningsaanval uitvoeren, gericht op een belangrijk gedeelte van de Duitse verdedigingslinie. Veel van de mannen die zullen aanvallen, zijn kersverse rekruten, enthousiaste jongemannen die zich vrijwillig hebben aangemeld om de voorhoede te vormen. Ze hebben speciale uitrusting gekregen in de vorm van sneeuwkleding met een witte buitenstof.

Florence ziet dat de artsen nerveus zijn. Wie weet hoe de Duitsers op zo’n verrassingsaanval zullen reageren. Het front is nog rustig en stil. Om 2 uur ’s nachts ontvangt de divisiechef een rapport per telegram. De eerste poging om het Duitse prikkeldraad open te knippen hebben ze moeten staken maar er wordt een nieuwe poging ondernomen.

Om vier uur ’s nachts wordt de stilte verbroken door een eenstemmig grommend gebulder van artilleriegeschut, mitrailleurs en geweren. Nu is de aanval geopend. Het gedonder gaat door. Nog een telefonisch rapport. De verkenners zijn tijdens hun werkzaamheden ontdekt en liggen nu zwaar onder vuur. De doorbraak is mislukt.

Dan beginnen de gewonden te komen. Twee kleuren domineren het schouwspel : wit en rood. Het bloed steekt fel af op de nieuwe sneeuwkleding van de soldaten.

bron : Peter Englund, de schoonheid en het verdriet van de oorlog, Spectrum

Schneehemden

 

 

 

 

door

de lange terugweg naar het front

Louis Barthas mag op 10 januari 1916 de eerste linies verlaten om zijn familie in zuid-Frankrijk terug te zien (lees daarover zijn dagboek op deze pagina) . Op 21 januari 1916 is zijn verlof gedaan. Samen met 2 andere soldaten gaat hij terug naar de frontlinies. Maar die terugtocht duurt wat langer als eerst gedacht.

Bij onze aankomst in Toulouse was de trein voor de verlofgangers al vertrokken. De spoorwegbediendes zeiden vriendelijk dat we de sneltrein naar Parijs moesten nemen die op het punt stond te vertrekken. Deze vriendelijkheid kwam ons verdacht voor. En we hadden gelijk : men wilde het station van Toulouse zuiveren van die woelige troep soldaten. Bij elk volgend station werden één of twee wagons ontruimd. Onze beurt kwam nog. Een conducteur vroeg vriendelijk om onze verlofpas alsof hij hem wilde controleren. Maar toen de trein stilstond, liet hij ons uitstappen. Hij liet ons weten dat onze passen in het kantoor van de stationschef bewaard zouden worden, totdat de volgende avond de enige trein voor verlofgangers langs zou komen.

We zaten in Brive-la-Gaillarde vierentwintig uur in de ellende. Omdat het elke dag hetzelfde was, kwamen handige hotelbazen ons, verdwaalde soldaten, aan de uitgang van het station tegen betaling gastvrijheid voor de nacht aanbieden. We waren wel gedwongen de nacht in een hotel door te brengen.

De volgende dag bezochten we als nauwgezette toeristen Brive : de kerken, het museum, de rivier la Corrèze en het standbeeld van maarschalk Brune.

Om acht uur ’s avonds stapten we in een trein vol met verlofgangers die ons de volgende morgen afzette in de Gare du Nord in Parijs. Om negen uur ’s avonds stapten we uit op het station van Abbeville. In deze streek hield ons regiment rust, of was beter gezegd hier op oefening.

bron : Louis Barthas, oorlogsdagboeken, uit het Frans vertaald door Dirk Lambrechts, uitgeverij Lubberhuizen.

Permissionnaires01

door

Montenegro legt de wapens neer

Het Servische leger heeft Servië onder druk van het Duitse en Oostenrijks-Hongaarse leger al moeten verlaten. Ook buurland Montenegro ondergaat hetzelfde lot. Na de invasie heeft het Montenegrijnse leger moedig gevochten en lokaal zijn er ook overwinningen behaald. Maar de druk van de invallers is te groot. De Montenegrijnen willen nog een aparte vrede onderhandelen maar er wordt enkel een volledige en onvoorwaardelijke overgave aanvaard.

Koning Nikola en de meeste leden van de regering hebben het land al ontvlucht. De overblijvende ministers buigen op 21 januari 1916  voor het onvermijdelijke. Generaal Janko Vukotich ontbindt het Montenegrijnse leger. Legercommandanten krijgen de orders hun mannen naar huis te sturen. Voorlopig is het afgelopen met de Montenegrijnse onafhankelijkheid.

bron : https://ww1live.wordpress.com/2016/01/21/montenegro-2/

 

Montenegro_1916

 

 

 

Apollo gezonken
door

Apollo gezonken

In de buurt van het lichtschip Galloper in de Noordzee loopt het Nederlandse vrachtschip Apollo op een Duitse mijn en zinkt snel. Gelukkig kan het merendeel van de bemanning aan boord van de beide reddingssloepen. ’s Anderendaags pikt de veerboot Prinses Juliana, op weg tussen Tilbury en Vlissingen, de bemanning op.
De Apollo, die onderweg was van Lissabon naar Amsterdam, is reeds het vierde schip van de Koninklijke Nederlandse Stoomboot Maatschappij dat tijdens deze oorlog verloren gaat.

De juiste locatie van het lichtschip Galloper vind je terug op http://www.zweefmakreel.nl/bert/genealogie/hass/galloperlightship.htm

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

zeemijn02

 

door

de slag van Hana

Voor de Britten begint de tijd nu echt wel te dringen. De poging om naar Bagdad op te rukken is mislukt en de soldaten van generaal sir Charles Townshend zijn op hun terugtocht omsingeld in Kut-el-Amara (Mesopotamië / Irak) door Ottomaanse troepen. Andere Britse troepen zijn op weg om hun omsingelde kameraden te ontzetten. Op 16 januari 1916 verneemt generaal Fenton Aylmer, aanvoerder van de Britse versterkingstroepen op weg naar Kut-el-Amara, van bevelhebber van de omsingelde troepen, generaal Townshend, dat hij maar voor twee of drie weken rantsoenen heeft.

Op 21 januari 1916 komt het tot een treffen tussen Ottomaanse troepen en de Britse ontzettingsmacht van generaal Aylmer. De Turken houden de Britten op weg naar het belegerde garnizoen van Kut-el-Amara tegen in de slag van Hanna. Op dezelfde dag valt het belegerde garnizoen terug op de helft van zijn rantsoen, hoewel de ontdekking van een onbekende gerstopslagplaats de situatie enigszins verlicht. In de volgende weken voeren de Britten meer troepen aan en plannen ze een hernieuwde versterkingsoperatie die begint op 7 maart 1916.

bron : Ian Westwell, 1914-1918 – de eerste wereldoorlog dag na dag, Deltas

British_Troops_Marching_in_Mesopotamia

 

door

Nieuw militair ziekenhuis te Gent

In Gent nemen de Duitse bezetters vandaag het krijsghospitaal Palmenhaus in gebruik. Het bevindt zich in het casino aan de Coupure. Vooral zenuwzieken kunnen hier terecht. Eerder al, in oktober 1914, vormden de Duitsers het Flandria Palace Hotel aan het Maria-Hendrikaplein om tot hospitaal, in eerste instantie een marineveldhospitaal.

Ook elders in Gent installeren de Duitsers ziekenhuizen in de loop van de oorlog. In het Floraliënpaleis in het Citadelpark is er plaats voor zo’n tweeduizend licht zieken en herstellenden. Voor zieke officieren is er een apart hospitaal : zij kunnen terecht in het Justitiepaleis op het Koophandelsplein.

bronnen
oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds
foto komt uit De Coupure in Gent. Scheiding en verbinding, gevonden via Google books

casino_PalmenhausGent01

door

De Vlaamsche Stem aan het front

Gaston Le Roy schrijft in zijn dagboek op 18 januari 1916 het volgende :

In De Vlaamsche Stem lees ik verheugend nieuws. Op nieuwjaarsavond hebben de Duitse bezetters de vervlaamsing van de Gentse universiteit aangeboden. Groot verheugend nieuws. Bedroevend toch dat onze regering ons dit niet schonk als nieuwjaarsgift.

De Vlaamsche Stem was een dagblad dat in Nederland werd uitgegeven. Door de oorlog zijn heel wat Belgische burgers naar Nederland uitgeweken en daar zitten ook Vlaamsgezinden tussen. Op 1 februari 1915 verschijnt het eerste nummer van De Vlaamsche Stem.

Hoofdredakteur Deswarte staat sterk afwijzend tegenover elke samenwerking met de Duitse bezetter. Als het nieuws doorkomt dat de Duitsers te Oostende en te Brugge het bevel gegeven hadden alle Franse opschriften te verwijderen, wordt dit door het blad ten zeerste betreurd: de Duitsers bewijzen Vlaanderen een slechte dienst door als bevorderaars van de Vlaamse zaak op te treden want dit zal na de oorlog door de fransgezinden uitgespeeld worden in hun strijd tegen het Vlaams (9 mei 1915). Maar in de redactie zitten ook mensen die de samenwerking met de Duitsers voor de Vlaamse zaak wel genegen zijn. Door de aanwezigheid van deze zogenaamde activisten dient Deswarte zijn ontslag in op 17 augustus 1915. De eis tot zelfbestuur en de kritiek op de Belgische regering klinken steeds heftiger zodat het blad aan het front verboden wordt. De Vlaamsche Stem verdwijnt in februari 1916 wegens geldgebrek

bronnen
André Gysel, Gaston Le Roy – dagboek van een Vlaamse oorlogsvrijwilliger, Lannoo
http://www.dbnl.org/tekst/elia002vijf01_01/elia002vijf01_01_0008.php
http://users.telenet.be/frankie.schram/tijd/feit/tekst/19/1/5/1915.02.01.html

DeVlaamscheStem

 

 

door

Russische beloftes voor 1916

De Russen hebben in 1915 al behoorlijk wat tegenslagen te verwerken gekregen. Meer bepaald het Duitse offensief bij Gorlice heeft ervoor gezorgd dat de Russen hun deel van Polen grotendeels moesten ontruimen. (Een bericht over de paniekerige terugtocht lees je hier)

Aan het einde van 1915 is de rust enigszins terug aan het oostfront nu de Russen zo ver zijn terug gedreven. In Berlijn heerst de indruk dat het gedaan is met het Russische leger. En door de berichten van Franse en Britse militaire attachés denken ze in Parijs en Londen in feite hetzelfde. Maar het spreekwoord zegt :”Rusland is nooit zo sterk als het eruit ziet. Rusland is nooit zo zwak als het eruit ziet.”. En het spreekwoord heeft gelijk.

JakovZhilinskiTijdens de geallieerde conferentie in het kasteel van Chantilly (Frankrijk) worden de Russen vertegenwoordigd door generaal Jakov Zhilinski. Die verrast de aanwezigen door te stellen dat het Russische leger klaar is voor een groot offensief in 1916.

Zhilinski verklaart zich akkoord met het geallieerde voornemen om samen een offensief te lanceren in juni 1916. Bovendien wordt afgesproken dat de geallieerden offensieven zullen lanceren als één van hen zwaar wordt aangevallen door de Centrale machten (Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Ottomaanse rijk).
In ruil voor deze afspraken vraagt en verkrijgt Zhilinski dat de Fransen en Britten aanwezig blijven in Salonika om daar Duitse , Oostenrijks-Hongaarse en Bulgaarse troepen te binden. Fransen en Britten stemmen daarmee in  uit schrik Rusland als bondgenoot te verliezen na de tegenslagen aan het oostfront.

In januari 1916 starten de Russen een reeks kleinere offensieven, met als eerste bedoeling de sterkte van de defensielijnen van Duitse en Oostenrijks-Hongaarse troepen te testen. Maar in februari 1916 moeten de Fransen de andere geallieerden vragen een offensief te starten omdat ze in Verdun onder druk zijn gekomen van een zwaar Duits offensief. De Britten melden dat hun soldaten nog niet klaar zijn voor zo’n grootschalig offensief. De Italianen lanceren een zoveelste offensief aan de Isonzo, dat voor de evenveelste keer mislukt. Enkel de Russen zullen in 1916 een offensief met succes lanceren onder leiding van hun beste generaal Broesilov. Maar daarover berichten we later meer.

 

door

Luchtgevecht boven Houthulst

EustaceGrenfellKapitein Eustace Grenfell vliegt in de namiddag van 17 januari 1916 met zijn jachtvliegtuig boven Houthulst wanneer hij twee Duitse Fokkers ontwaart. Al snel slaagt hij erin om een eerste toestel neer te halen. Hij beschiet ook de tweede Fokker die uiteindelijke een noodlanding moet maken op een akker.

Nog is het luchtgevecht niet voorbij, want er duikt een Duitse Albatros op. Grenfell drijft dit toestel in de richting van het bos van Houthulst, totdat hij dicht genoeg kan komen om te vuren. Wellicht treft hij ook dit Duitse vliegtuig : hij ziet het dalen in de richting van het bos, maar verliest het dan uit het oog.

bron
oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

 

door

storm in Nederland

Op 13 en 14 januari 1916 trekt er een hevige stormvloed over de Zuiderzee en omgeving, maar ook in diverse andere regio’s in Nederland is er zware wateroverlast. Mede door de hoge waterstand van de rivieren breken op tientallen plaatsen de dijken door. Op andere plaatsen spoelen de dijken gewoon weg. Mensen schuilen op de bovenverdiepingen van hun huizen of zoeken toevlucht in kerken, die meestal een beetje hoger liggen.

In de provincie Noord-Holland zijn er 19 doden terwijl er bij scheepsrampen op zee nog eens 32 mensen sterven. Deze ramp vormt de aanzet tot de afsluiting van de Zuiderzee, die in 1932 voltooid zal worden.

Meer foto’s van deze ramp kan je hier bekijken.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Volendam1916.jpg