moord op Liebknecht en Luxemburg

De Spartakusopstand begint op 5 januari 1919 met een futiele aanleiding : de zelfbenoemde hoofdcommisaris van Berlijn, een radicale socialist, is door de eerste minister Ebert ontslagen en de spartakisten roepen op tot een demonstratie. Karl Liebknecht, samen met Rosa Luxemburg één van de drijvende krachten achter de Spartakusbeweging, neemt het woord op de demonstratie.

Op maandag 6 januari 1919 wordt een algemene staking gehouden waaraan 200.000 arbeiders deelnemen. De Berlijners zien twee optochten door de binnenstand : een van sociaal-democratebn een andere van spartakisten. Weer staat er een menigte op de Alexanderplatz, klaar om de regeringsgebouwen te bestormen. Iedereen wacht op het begin van de grote Berlijnse revolutie. Er gebeurt niets.

Dan slaat de stemming om : de regering Ebert krijgt de steun van een aantal conservatieve legeronderdelen. In felle huis-aan-huisgevechten wordt het ene na het andere bezet gebouw heroverd. Het gebouw van Vorwärts wordt bestormd, en als de dienstdoende officier aan de Rijkskanselarij vraagt wat hij met de 300 bezetters moet doen, krijgt hij ten antwoord :”Allemaal neerschieten.”. Hij is een officier van de oude stempel en weigert. Uiteindelijk worden zeven bezetters geëxecuteerd, de anderen worden zwaar mishandeld. Diezelfde zaterdagmiddag marcheren de eerste vrijkorpsen de stad binnen, met aan het hoofd Gustav Noske. Dan begint een blinde jacht op radicalen en communisten. Van de spartakisten die verzet bieden, worden er alleen al in Berlijn twaalfhonderd doodgeschoten.

Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht worden op 15 januari 1919 opgepakt, bij het Edenhotel met geweerkolven half bewusteloos geslagen en vervolgens door het hoofd geschoten. Liebknecht wordt bij het lijkenhuis afgeleverd. Rosa Luxemburg wordt, stervend, in het Landwehrkanaal gesmeten. De soldaat die Liebknecht de hersens had ingeslagen, een zekere Runge, krijgt als enige een paar maanden cel. Luitenant Vogel, die Rosa Luxemburg heeft doodgeschoten, wordt enkel veroordeeld voor het illegaal deponeren van een lijk. Hij vlucht naar Nederland en krijgt amnestie. Kapitein Waldemar Pabst, die het bevel voerde, wordt geen haar gekrenkt en hij sterft in 1970 rustig in zijn bed.

bron : Geert Mak, In Europa, Olympus  

Revolutie van buitenaf

In 1918 heeft Rusland met het verdrag van Brest-Litovsk heel wat terrein moeten prijsgeven aan de Duitsers. Maar de kansen zijn gekeerd. Duitsland is verslagen en de Duitse legers trekken zich overal terug. Het Rode Leger heeft zich weten handhaven tegen haar Russische tegenstanders en is nu in het tegenoffensief gegaan. Ook de gebieden die vroeger onder de tsaar vielen, willen de bolsjewieken terug. Lenin lanceert het idee van de “revolutie van buitenaf“. De Baltische staten, Wit-Rusland en Polen zijn de eerste slachtoffers van dit offensief.

De Russen slaan al op 22 november 1918 toe in Estland met de inname van de stad Narva. Op kerstdag zijn er op 34 kilometer van de hoofdstad Tallinn. Ook Valga en Tartu worden door het Rode Leger ingenomen. Het Estse leger stopt het Rode offensief over het ganse front tussen 2 en 5 januari 1919. Daarna beginnen de Esten hun tegenoffensief. Op 18 januari 1919 bevrijden ze Narva.

Op 5 januari 1919 nemen de Russen Minsk in en maken een einde aan de volksrepubliek Wit-Rusland. Poolse en Wit-Russische milities nemen de wapens op om de Russen tegen te houden.
Polen en Russen vechten in de eerste week van 1919 om de stad Vilna. De Polen moet afdruipen maar ze hergroeperen hun milities. Dit lijkt nog maar het begin van een open conflict tussen beide partijen.

bron : http://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/677301

Spartakusopstand in Berlijn

Het blijft onrustig in Berlijn waar linkse partijen proberen een revolutie te starten naar het grote Russische voorbeeld. Op 30 december 1918 ontstaat de KPD (Kommunistische Partei Deutschlands) uit de Spartakusbund, eerder opgericht door Karl Liebknecht en Rosa Luxemburg, tevens de voornaamste leiders van de nieuwe partij.
De vlam slaat pas echt in de pan als de regering op 4 januari 1919 de commissaris van Berlijn, Emil Eichhorn, lid van de USPD, ontslaat omdat die had geweigerd op te treden tegen protesterende arbeiders tijdens de kerstdagen.De dag erna organiseren de USPD en de KPD een demonstratie om te protesteren tegen dit ontslag. De oproep om te demonstreren wordt massaal opgevolgd en er verschijnen ook gewapende burgers op de demonstratie. De regering kondigt op 5 januari 1919 de staat van beleg af en de USPD en KPD antwoorden hierop door een oproep tot staking.

Op 8 januari 1919 beveelt kanselier Ebert het Freikorps de opstandige werklui aan te vallen. Het Freikorps bestaat uit getrainde, afgezwaaide soldaten uit de Eerste Wereldoorlog. Zij heroveren vlug de gebarricadeerde straten en gebouwen van waaruit weerstand wordt geboden. Er sterven gedurende de gevechten 156 burgers en 17 soldaten uit het Freikorps.
Op 11 januari 1919 kondigt Gustav Noske, lid van de Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD) af dat de revolutionaire Spartacusopstand in Berlijn is neergeslagen.

bron : https://nl.wikipedia.org/wiki/Spartacusopstand


Kanselarij in Berlijn bezet

In Berlijn bezetten misnoegde mariniers de kanselarij op 23 december 1918, snijden de telefoon af en plaatsen volksvertegenwoordigers onder huisarrest. Het dispuut draait om de uitbetaling van de soldij, De manschappen voelen zich aan het lijntje gehouden.
Kanselier Ebert, eveneens in de kanselarij, beschikt nog over een geheime telefoonlijn en beveelt regeringsgetrouwe troepen, gestationeerd in Kassel, om de kanselarij de volgende ochtend aan te vallen en de aanwezigen te ontzetten.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Letland wordt een Sovjetrepubliek

Met de politieke en militaire steun van Lenin roep Letland zich op 17 december 1918 uit tot de Letse Socialistische Sovjetrepubliek. Met de hulp van het Rode Leger slaagt men erin om de bestaande voorlopige Letse regering van Karlis Ulmanis terug te dringen naar het gebied rond de stad Liepaja.

De nieuwe regering voert in de rest van het land communistische hervormingen door, maar zal niet lang aan de macht blijven. Bijgestaan door de geallieerden herovert de regering Ulmanis in 1919 al een flink deel van het land. In 1920 is het verhaal van de Letse Socialistische Sovjectrepubliek over en uit.

De geschiedenis herhaalt zich : in de periode 1940-1991 duikt de naam Letse Socialistische Sovjetrepubliek opnieuw op, nu in het kader van de Sovjet-Unie.

bron : oorlogskalender 2014-2018

gevechten in Berlijn

In Berlijn zijn er schietpartijen op 6 december 1918. Soldaten verbonden met de gematigde socialistische leider Friedrich Ebert (SPD) bezetten de redactielokalen van de krant van de links-revolutionaire Spartakus-beweging (geleid door Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht). De naam Spartakus verwijst naar het oude Rome : de arbeiders zijn nu de slaven van de kapitalisten.

Antirevolutionaire soldaten vuren op een demonstratie van de Roter Kämpferbund (Rode Soldaten Liga). Er vallen achttien doden en dertig gewonden. Soldaten die Ebert gunstig gezind zijn, trekken naar zijn kantoor en roepen hem uit tot president van Duitsland.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Hongaarse republiek uitgeroepen

Nadat de Hongaren de Oostenrijkse keizer aan de deur zetten op 31 oktober, roepen zij op 16 november 1918 de republiek uit. Mihaly Karolyi, sinds 25 oktober 1918 voorzitter van de revolutionaire nationale raad, wordt de eerste president van de Hongaarse republiek. Na eeuwenlange Habsburgse overheersing wordt het land onafhankelijk.

Karoly komt met een hervormingsprogramma voor de dag en als blijk van zijn goede wil verdeelt hij zijn uitgebreide landerijen onder de boeren. Toch gaan de hervormingen veel te traag, waardoor hij op 16 april 1919 afgezet wordt.