tijdslijn

door

Portugal neemt Duitse schepen in beslag

Op 23 februari 1916 neemt de Portugese regering de Duitse oorlogsschepen in beslag die in haar havens liggen. De Duitse keizer reageert door op 9 maart 1916 de oorlog te verklaren.

Om te verhinderen dat Portugal troepen naar het Europese front zal sturen, lokken de Duitsers opstanden uit in die Portugese kolonies die aan de hunne grenzen. Ook op zee nemen ze de Portugezen zwaar onder vuur : maar liefst tachtig schepen gaan ten onder door aanvallen van Duitse onderzeeërs.

Toch vecht Portugal ook mee in Europa : in Frankrijk houden Portugese troepen een stuk van het front bezet, elders maken eenheden deel uit van het Britse leger.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Lisboa_NavioAlema

Portugese mariniers halen de Duitse vlag omlaag

door

Het begin van de slag om Verdun

Op maandag 21 februari 1916 stopt het slechte weer in de streek van Verdun eindelijk. Op de rechteroever van de Maas hebben  de Duitsers een indrukwekkende artillerie samengebracht : 1.250 kanonnen staan klaar voor de aanval, waaronder enkele zware kalibers zoals dikke Bertha. De kanonniers beschikken over een miljoen obussen om die dag te gebruiken. Om kwart na 7 zet de Duitse artillerie de aanval in op de Franse posities. Er valt een obus om de 15 seconden. De aarde trilt tot 160 kilometer verder. Aan Franse kant beschikt men slechts over 163 kanonnen en 15.000 obussen.

Om 16 uur, na 9 uren van zware bombardementen, lanceert Kroonprinz Wilhelm zijn stormtroepen met de vlammenwerpers voorop. Maar de Fransen verdedigen zich tegen de oprukkende Duitsers. Vooral in de bois des Caures is de verdediging onder leiding van luitenant-kolonel Driant hardnekkig. Driekwart van de Franse jagers sneuvelt maar ze stoppen wel de Duitse opmars.

Op dinsdag 22 februari 1916 herbeginnen de Duitse bombardementen. Het bois des Caures wordt op gegeven ogenblik omsingeld door 6.000 Duitsers. Driant en zijn 400 Franse jagers willen zich terugtrekken. Tijdens die terugtocht wordt luitenant-kolonel Driant dodelijk getroffen.

Ook de dag erna moeten de Fransen terrein prijs geven. Op 2 dagen tijd zijn ze vier kilometer teruggetrokken. De 72e divisie heeft in het bois des caures ongeveer 9.800 of meer dan de helft van zijn soldaten verloren. In de bossen van Ville en Herbebois heeft de 51e divisie meer dan een derde van zijn manschappen verloren. Op 24 februari 1916 staan de Duitsers op 10 kilometer van Verdun.

bron : GeoHistoire, février-mars 2016

Verdun01

door

Nederlands leger blijft alert

Alhoewel Nederland een neutrale houding aanneemt tijdens de eerste wereldoorlog, mobiliseert het toch zijn dienstplichtige burgers. Omdat de regering de getalsterkte van haar leger wilt opvoeren, worden de militieplichtige mannen vervroegd opgeroepen.

Uit het mobilisatiedagboek van Rienk Pierzoon Prins :

De 17e februari 1916 verhuisden we naar Vucht, waar we twee dagen over hebben gelopen zodoende een nacht in het dorpje Best geslapen. In Vucht werden we ingekwartieerd, ditmaal met mijn vrienden, bij een werkman genaamd Van Aspert. We kregen daar een klein, doch gezellig huiselijk kamertje.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Westkapelle_NederlandseMobilisatie

door

Erzurum valt in Russische handen

Na de slag om Köprükoÿ hebben de Russen niet stilgezeten. Ze rukken verder op en nemen Hasankale in, en vervolgens Kargabazar Dag Hinis op 23 januari 1916. Op 29 januari staan de Russen in Mush. Op 11 en 12 februari wordt er hevig strijd geleverd om de Deve Boyun bergpas.

De Russische legers naderen Erzurum nu vanuit het noorden en het oosten. De stad beschikt over 235 zware kanonnen verdeeld over 11 forten. Daarmee wordt ze beschouwd als de tweede best verdedigde stad in het Ottomaanse rijk. Dat schrikt de Russen echter niet af. Vanaf 11 februari 1916 beschieten ze de stad. Russische infanteristen vechten hun weg door de bergen rondom Erzurum en slagen erin de stad te omsingelen. Op 12 en 14 februari valt er telkens een Turks fort in Russische handen. Op 15 februari beginnen de Turkse verdedigers de resterende forten te ontruimen. Op 16 februari 1916 vallen Russiche kozakken de stad binnen. De Turken trekken zich verder terug.

bron : https://en.wikipedia.org/wiki/Erzurum_Offensive

Erzurum_Captured_flags.jpg

Kozakken met Turkse vlaggen ten teken van de verovering van Erzurum

door

Martinus Evers ingelijfd in Folkestone

Op 16 februari 1916 is mijn grootvader Martinus Evers ingelijfd in het Belgische leger te Folkestone. Daarvan getuigt onderstaande uittreksel dat we uit het archief van het Belgische leger ontvangen hebben. Jammer genoeg staat de datum van inscheping er niet bij vermeld. Hoe snel Tinus naar Frankrijk is gestuurd, weet ik dus niet, maar ze zullen er allicht geen weken mee gewacht hebben. Wat wel zeker is, is dat hij naar het opleidingscentrum in Auvours (Frankrijk) gestuurd werd.

InlijvingMartinusEvers19160216

stilte voor de storm in Verdun
door

stilte voor de storm in Verdun

Eind 1915 heeft Falkenhayn aanvalsplannen voorgesteld aan de Duitse keizer voor een aanval op Verdun. Zoals de kaart hierboven toont, vertoont de frontlinie nabij Verdun een uitstulping. De Duitsers willen die uitstulping in hun linies rechttrekken om zo hun frontlinies te verkorten. De aanval is voorzien voor 12 februari 1916 maar het slechte weer zorgt ervoor dat de aanval wordt uitgesteld tot 21 februari.

Castelnau

generaal Castelnau

Dat uitstel komt de Fransen goed uit al beseffen ze dat op dat moment nog niet. Einde 1915 zijn de meeste Franse generaals er zeker van dat er geen Duitse aanval nabij Verdun komt. Generaal Castelnau is een van de weinige hogere officieren die zich zorgen maakt. Hij vraagt de toelating om de linies nabij Verdun te inspecteren. Generaal Joffre antwoordt :”Ga maar naar Verdun als u wilt, maar de Duitsers zullen er zeker nooit komen. “.
Op zijn inspectie vindt Castelnau een eerste linie die min of meer georganiseerd is, de tweede en derde zijn dat nauwelijks. Er zijn evenmin loopgraven voorzien. Men vindt het niet de moeite omdat het terrein niet geschikt wordt geacht voor een grote aanval : te heuvelachtig, te modderachtig.

Einde januari komen er teveel geruchten van spionnen dat de Duitsers een formidabele troepenmacht samenbrengen rond Verdun. Generaal Castelnau besluit te reageren : hij laat loopgraven voorzien in de voorste linies, en zorgt voor aanzienlijke versterkingen vanuit de Vogezen. Ook Joffre besluit op zeker te spelen en verplaatst een divisie vanuit Epinal op 20 februari, één dag voor de Duitse aanval van 21 februari.

bron : Geo Histoire, februari-maart 2016

door

Martinus Evers onderweg naar Engeland

Ik weet zeer weinig over mijn grootvader met zekerheid. Ik heb hem nooit gekend. Mijn moeder was 4 jaar toen haar vader stierf. Ik ken alleen een aantal verhalen over mijn grootvader. Wat ik wel zeker weet is dat hij op 16 februari 1916 is ingelijfd in het Belgische leger te Folkestone. Ik mag dan ook veronderstellen dat hij op 13 februari 1916 al onderweg was naar Engeland. Alleen of met kameraden ? Wie zal het zeggen ? Feit is wel dat hij in februari 1916 geen last heeft gehad van de dodendraad. Die was toen nog aangelegd aan de quatre-bras, dus ten zuiden van Hamont. Martinus Evers kon dus met gemak de Belgisch-Nederlandse grens oversteken zonder dat hij beroep moest doen op een passeur. Op de foto hieronder staat hij helemaal rechts.

MartinusEvers01

door

artillerieduel in Ploegsteert

10 februari 1916 : in de voorbije dagen is er in Ploegsteert, waar Winston Churchill commandant is, duchtig heen en weer geschoten door de Duitse en Britse artillerie. De latere Britse premier noteert daarover onder meer :

De treffers die de kerk van Ploegsteert raken, zorgen voor enorme stofwolken waarin het poeder van de verpulverde rode bakstenen zich vrolijk mengt met de rook veroorzaakt door het artillerievuur. Shrapnels suizen door de straat en raken ook drie van onze mannen die er op wandel waren. De dood slaat toe.

Tijdens de laatste twee dagen van onze rustperiode verloor ika cht manschappen, dat wil zeggen meer dan tijdens de zes voorgaande dagen aan het front. Ik beschik nu over minder dan zeshonderd mannen, in plaats van de aanvankelijke duizend. Er zijn veel bataljons zoals het onze…

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

brit-artillery-attack

 

door

Joris Lannoo in opleiding

In Octeville wordt Joris Lannoo op 10 januari 1916 voorlopig ingedeeld bij de 8e compagnie van het 5e linieregiment. Hij moet nu een tweetalige verklaring ondertekenen, een uittreksel uit de Code Pénal Militaire, waaraan het Nederlands in kleinere letters is toegevoegd. Voor mannen zoals Joris Lannoo kon het Frans geen probleem vormen : zij hadden het geleerd in hun collegejaren. Het betekent wel dat alleen zij die Frans kennen de ladder van de legerpromoties kunnen beklimmen en dat de grote meerderheid van de Vlaamse soldaten ter plaatse blijft trappelen door een discriminerende taalbehandeling waartegen ze nauwelijks iets kunnen inbrengen. Sergeant Lannoo spreekt zich niet uit over dat taalregime, maar hij zal dat anderhalf jaar later wel doen, en nog wel tegenover een minister.

Op 5 februari 1916 vertrekt Joris voor een maand naar het kamp van het Normandische Criel voor een speciale opleiding in het hanteren van nieuwe types van mitrailleurs en het bouwen van weerstandsnesten. Door de vastgelopen loopgrachtenoorlog kent de militaire technologie op het gebied van weerstandsnesten een snelle ontwikkeling. Zeker in de Belgische sector tussen Steenstrate en de Minoterie in Diksmuide is de noodzaak aan snelvurende mitrailleurs bijzonder hoog.

Na de korte opleiding in Criel moet Joris Lannoo onmiddellijk naar Fécamp voor de allerlaatste fase van de opleiding. Hij behoort dan, opnieuw voorlopig, tot het 12e linieregiment. De opleiding eindigt op 2 april 1916.

bron : Romain Vanlandschoot, Een Vlaamse Viking aan het front, Lannoo

JorisLannoo1916

Joris Lannoo begin 1916

door

Cultuur voor de piot in Auvours

Op 3 februari 1916 noteert Raoul Snoeck in zijn dagboek :

Sinds zeven dagen ben ik in Auvours, morgen vertrek ik naar Dieppe. Ik rouw er niet om. Temidden van die bossen is het verschrikkelijk mistroostig, ik dacht er gek te worden. Voeding, huisvesting en verzorging zijn slecht, nog erger dan aan het front. Auvours is een doorgangskamp voor alle gewonden en zieken die nog aan het front terugkeren.

Als Raoul Snoeck iets later was toegekomen, had hij nog kunnen kennis maken met De Kring. De Legerbode beschrijft op 8 februari 1916 hoe er ook tijdens de oorlog aandacht is voor de culturele verheffing van de militairen : in het kamp van Auvours wordt een kring gesticht waartoe alle soldaten toegang hebben.

De Kring bestaat uit een harmonie, een symfoni, een toneelafdeling, een zangafdeling en een sportafdeling. Verstrooiing en vermaak zullen dan ook op veelvuldige wijze verschaft kunnen worden. Op de vergaderingen zullen er muziek, zang, voordrachten en toneelstukken gegeven worden. Het is de vereniging van alle mannen van goede wil en toewijding, die de leefbaarheid van De Kring zullen verzekeren. De vergaderingen zullen dan eens tweetalig, dan eens uitsluitend Vlaams of Frans zijn.

bronnen
oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds
Raoul Snoeck, In de modderbrij van de Ijzervallei, uit het Frans vertaald door André Gysel, Snoeck-Ducaju & zoon

auvours-lemans-camps