Na de oorlog

door

Hamontenaren in Auvours

Op 30 april 1916 is onderstaande foto gemaakt. Het bordje bij de Belgische soldaten vermeldt datum en plaats : Auvours (in de gemeente Champagné vlak bij Le Mans). Hier ligt een Frans militair kamp dat onder de eerste wereldoorlog is toegewezen aan de Belgen. Door de verovering van het grootste deel van België had de Belgische militaire overheid natuurlijk nergens in eigen land opleidingskampen. Onder meer in Auvours konden ze de opleiding organiseren.

Het bordje onderaan vermeldt ook dat het gaat om Hamontenaren. In 2012 heb ik deze foto gevonden op de website van de gemeente Hamont-Achel. De soldaat achteraan rechts op de foto is Patrick Feijen. Zijn zoon, Guido Feijen, had die foto aan de gemeente Hamont-Achel opgestuurd met de vraag of er nog andere soldaten herkend werden.
Ik heb mijn grootvader nooit gekend. Maar die ene soldaat staande achteraan links (met witte broek), die trok wel enorm op mijn nonkels. Mijn moeder kon bevestigen dat zij die foto kende van vroeger. De soldaat op de achterste rij links is dus wel degelijk Martinus Evers.

HamontenarenInAuvours19160430_Bijgewerkt.jpg

door

Gabrielle Petit gefusilleerd

Gabrielle Petit, geboren in Doornik, woont en werkt in Brussel als de oorlog uitbreekt. Ze meldt zich onmiddellijk bij het Rode Kruis. Via via komt ze terecht bij de Britse inlichtingendienst, die haar een korte opleiding geeft, vooral om Duitse troepenbewegingen via het spoor op te volgen. Ze helpt ook vrijwilligers over de Nederlandse grens te smokkelen, helpt bij de geheime postdienst Le mot du Soldat en zorgt voor de verspreiding van het clandestiene La Libre Belgique.

In februari 1916 wordt ze verraden en gearresteerd. Op 1 maart 1916 veroordeelt een Duitse krijgsraad haar ter dood. Op 1 april 1916 – ze is dan slechts enkele weken 23 jaar oud – verschijnt ze in Schaarbeek voor het executiepeloton.

Na de oorlog wordt Gabrielle Petit als een vaderlandse heldin vereerd en krijgt ze een nationale herbegrafenis. Op het Sint-Jansplein in Brussel plaatst men in 1923 een standbeeld, een werk van Egide Rombaux.

bronnen
oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds
Daniël Vanacker, België in de grote oorlog, Roularta

Gabrielle-Petit

 

door

Portugal in oorlog met Duitsland

Nadat Portugal aan Duitsland twee weken geleden de toegang tot zijn havens ontzegde, verklaart Duitsland de jonge republiek (gesticht in 1910) de oorlog op 9 maart 1916.

Duitsland en Portugal bevechten elkaar op zee (80 Portugese schepen gezonken) in Europa (Portugezen strijden mee met Fransen en Britten) en in de kolonies. In meerdere Portugese kolonies port Duitsland de onrust aan om te beletten dat Portugal koloniale of eigen troepen naar het front zendt.

Portugese troepen vechten onder meer in Frans-Vlaanderen, bij de verdediging van het oorlogsfront tussen de Leie en het kanaal La Bassée en in het gebied tussen Festubert en Laventie. Tijdens de hele oorlog sneuvelen er meer dan 8000 Portugese soldaten. Territoriaal gezien krijgt Portugal een kleine toevoeging : de havenstad Kionga, in Duits Oost-Afrika, wordt bij Mozambique gevoegd.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

portugal_na_guerra

door

De Gaulle krijgsgevangen

Als kapitein De Gaulle met het 33e regiment in de eerste linies voor Verdun aankomt, signaleert hij aan zijn oversten een gat van 700 meter in de linies tussen zijn regiment en de naburige zouaven. Maar nog voor men de eerste linie kan versterken, komt er een Duitse aanval. Op 2 maart 1916 vanaf 6u30 ondergaat het 33e regiment een zwaar Duits bombardement. De Duitsers maken handig gebruik van het gat tussen het regiment van de Gaulle en de zouaven en hebben hen omsingeld tegen 13u15.  Tijdens de gevechten zoekt kapitein De Gaulle beschutting in een loopgraaf maar botst daar op Duitse soldaten. Eén van hen valt de kapitein aan met zijn bajonet en verwondt hem aan zijn bil. Een granaat ontploft vlakbij De Gaulle die het bewustzijn verliest.

Vanaf maart 1916 tot november 1918 is De Gaulle krijgsgevangen in het fort van Ingolstadt. Meermaals tracht hij te ontsnappen. Zijn opvallende lengte van 1,96 meter is daarbij geen voordeel. na de oorlog schrijft hij enkele boeken over militaire strategie, waarin hij onder meer pleit voor de vorming van pantsereenheden omdat deze vuurkracht en mobiliteit combineren. Het Franse leger blijft echter voorstander van statische verdedigingslinies zoals de Maginotlinie.

bronnen
oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds
GeoHistoire février-mars 2016

de-gaulle-capitaine-en-1915

door

Duitsland verliest Kameroen

De Duitse troepen in Kameroen geven zich over op 28 februari 1916.

Bijna onmiddellijk na het begin van de wereldoorlog beginnen de Britten de strijd om deze Duitse kolonie. De Duitse verdediging zit goed in elkaar. Ze weten dat het weinig zin heeft de kust te verdedigen tegen de sterke Britse marine en trekken zich daarom terug in het soms moeilijk toegankelijke binnenland.

Bij de vredesonderhandelingen van 1919 krijgen de Britten en de Fransen elk het bestuur over een gedeelte van Kameroen, dat een mandaatgebied wordt van de Volkenbond, die in het begin van het jaar was opgericht.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Op onderstaande kaart staan de vier Duitse kolonies in Afrika. Kameroen staat in het rood weergegeven. De kleinste kolonie is Togo. Links onder is Duits Zuidwest-Afrika (Namibië) en rechts Duits Oost-Afrika (Rwanda, Burundi en Tanganyika).

Deutschen_Kolonie_Afrika_-_Kamerun

door

storm in Nederland

Op 13 en 14 januari 1916 trekt er een hevige stormvloed over de Zuiderzee en omgeving, maar ook in diverse andere regio’s in Nederland is er zware wateroverlast. Mede door de hoge waterstand van de rivieren breken op tientallen plaatsen de dijken door. Op andere plaatsen spoelen de dijken gewoon weg. Mensen schuilen op de bovenverdiepingen van hun huizen of zoeken toevlucht in kerken, die meestal een beetje hoger liggen.

In de provincie Noord-Holland zijn er 19 doden terwijl er bij scheepsrampen op zee nog eens 32 mensen sterven. Deze ramp vormt de aanzet tot de afsluiting van de Zuiderzee, die in 1932 voltooid zal worden.

Meer foto’s van deze ramp kan je hier bekijken.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Volendam1916.jpg

door

de kerktoren van Lo gedynamiteerd

Gaston Le Roy noteert het volgende in zijn dagboek

11 november 1915 : Lo, op vijf minuten van onze hoeve, kreeg er vandaag van langs. Met hels gedruis vlogen de granaten hier over. We zien de losbranding, een wolk van stof en aardkluiten en daarna horen we een gerommel in de puinen. Ik vermijd Lo en trek via Pollinkhove naar Linde.

12 november 1915 : Verschrikkelijk slecht weer. Doornat keren we van het werk terug. Geen weer om een hond door te jagen. De kerktoren van Lo werd ondermijnd een gedynamiteerd, een mikpunt minder voor de vijand.

Omdat het Belgische leger de toren van de Sint-Pieterskerk in Lo als uitkijkpost gebruikt, zien de Duitse schutters het gebouw als een belangrijk doelwit. De vijandelijke beschieting treft evenwel ook talrijke huizen en andere burgerlijke gebouwen. Om een verdere vernietiging van Lo te voorkomen, krijgt de Belgische genie de opdracht de kerktoren op te blazen.

Veel van het kerkmeubilair en de kunstschatten waren een jaar geleden al uit de Sint-Pieterskerk gehaald en overgebracht naar Gyverinckhove, dat minder dicht bij het front ligt. Na de oorlog wordt de kerk identiek heropgebouwd, zij het minder hoog dan oorspronkelijk.

Toeristische tip : de Sint-Pieterskerk (oude Eiermarkt, Lo) is rijkelijk voorzien van kunstwerken en kerkmeubilair uit de 17e en 18e eeuw.

bronnen

André Gysel, Gaston Le Roy – dagboek van een Vlaamse oorlogsvrijwilliger, Lannoo

oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

de kerk van Lo

de kerk van Lo

door

Zware zeppelinaanval op Farringdon Road London

Een aanval van een Duits luchtschip op Londen op 8 september 1915 vernietigt het gebouw dat staat op Farringdon Road nr 61. De Britten laten zich daardoor niet uit het lood slaan : in 1917 komt er een nieuw gebouw op dezelfde plaats. Uitdagend, maar ook met een blik op het verleden  krijgt het de naam Zeppelin building. Een herdenkingsplaat herinnert aan de verwoesting uit 1915.

Deze aanval, uitgevoerd door de L-13, was de meest succesrijke zeppelinaanval van de jaren 1915 en 1916. In financiële schade uitgedrukt veroorzaakte die ene aanval meer onkosten dan alle andere van 1915 samen.

Een klein onderdeel van het oorspronkelijke gebouw bleef bewaard, de steen toont nog de oorspronkelijke bouwdatum : 1887.

Zeppelin Building te Farringdon Road, London

Zeppelin Building te Farringdon Road, London

door

het scheermes van Boezinge

In Boezinge, op de oever van de vaart naar de Ijzer, sneuvelt op 11 juli 1915 de 23-jarige soldaat George Herbert Parker, samen met anderen uit zijn bataljon. Hun lichamen kunnen die dag niet achter de Britse linies gebracht worden, en later trouwens ook niet. Alleen zijn naam op de Menenpoort in Ieper herinnert nog aan hem. Hij lijkt wel een soldaat zonder geschiedenis, net als zovele andere vermisten.

Op dezelfde kanslozer vinden The Diggers 85 jaar later het scheermes met het stamnummer van George Herbert Parker. In dezelfde omgeving vinden dezelfde onderzoekers ook stoffelijke resten van het regiment van soldaat Parker. Via de pers kwamen The Diggers in contact met de weduwnaar van de kleindochter van George Herbert Parker. Hij bezorgde hen de oorlogsmedaille die de weduwe van de soldaat ontving na zijn dood. George Herbert Parker heeft nu ook een geschiedenis dankzij The Diggers (www.mausershooters.org/diggers).

Medaille en scheermes werden door the Diggers geschonken aan het In Flanders Field Museum van Ieper.

bronnen

oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

http://www.mausershooters.org/diggers/E/activiteiten/stoffelijkeresten/stamnummers.htm

GeorgeHerbertParker1915

door

George Ernest Roe geexecuteerd wegens desertie

Ergens in de Vlaamse velden executeren Britse manschappen op 11 juni 1915 de 19-jarige soldaat George Ernest Roe wegens desertie. Over de omstandigheden van zijn veroordeling en zijn executie is bijzonder weinig bekend. Volgens één bron zou hij te laat teruggekeerd zijn van een verlof. Het is natuurlijk evengoed mogelijk dat Goegr gewoon schrik had of leed aan shellshock, een aandoening die toen al bekend was bij het Britse leger.
George Ernest Roe, die deel uitmaakte van King’s Own Lancashire Light Infantry, ligt begraven op Perth Cemetery (China Wall).

Toeristische tip : Perth Cemetery (China Wall) ligt langs de Maalstedestraat in Zillebeke. Op de begraafplaats die verdeeld is in verschillende niveaus, liggen maar liefst 2291 militairen begraven, van wie bijna de helft niet geïdentificeerd is. Waarom de begraafplaats de naam Perth draagt, is niet duidelijk, maar de term China Wall verwijst naar een toenmalige communicatieloopgraaf met een borstwering van hoog opgestapelde zankzakjes.

In 2001 bestaat er een shot-at-down-standbeeld in het National Memorial Arboretum nabij Alrewas in Staffordshire, Groot-Brittanië. Het vermeldt de 306 soldaten van het Britse leger die wegens desertie zijn geëxecuteerd. Vaak kregen deze soldaten geen eerlijk proces en dienden ze als afschrikwekkend voorbeeld voor de andere soldaten.

shot-at-dawn-statue

bronnen
oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

http://en.wikipedia.org/wiki/Shot_at_Dawn_Memorial