locaties

door

de oorlog als inspiratiebron voor Hercule Poirot

AgathaChristie01

Agatha Christie

Agatha Miller huwt op 24 december 1914 met de Britse piloot Archie Christie en wordt Agatha Christie, een naam die ze altijd blijft aanhouden. De oorlog zal een belangrijke rol spelen in haar carriere als schrijfster. Tijdens de oorlog werkt ze als verpleegster en kwam in contact met allerhande ziektes, maar ook met gif zoals strychnine en ricine. Allemaal kennis die van pas kwam in haar detectiveverhalen. Veel van haar patiënten waren ontheemde Belgen. Een link met haar Belgische detective Hercule Poirot is niet denkbeeldig. Minder dan 2 jaar later schreef Agatha Christie haar eerste detectiveverhaal. “the mysterieus affair at Styles” (“de zaak Styles”0. dat al snel een succes werd.

poirot-suchetVolgens sommigen is Hercule Poirot gebaseerd op Jacques Hornais, een Beglische rijkswachter die Agatha Christie gekend heeft tijdens de oorlog.

bronnen

oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

http://www.demorgen.be/expo/hercule-poirot-gebaseerd-op-belgische-rijkswachter-a1886238/

http://deredactie.be/cm/vrtnieuws.francais/magazine/1.1967003

door

de slag om Sarikamish

Op 22 december 1914 rukken de Turken op naar Sarikamish om de Russische indringers terug te drijven. De stad Sarikamish zal in deze campagne een cruciale rol spelen. Hieronder zie je de ligging van deze stad waarop de huidige grenzen staan aangegeven. Denk erom : in 1914 was er enkel sprake van het Ottomaanse rijk of Rusland. Andere landen waren er niet.

Sarikamish01

De Russen hadden al eerder Ottomaans gebied veroverd, meer bepaald de streek van Ardahan en Kars in het geel weergegeven. In december 1914 vallen ze van daaruit opnieuw het Ottomaanse rijk binnen.

Kaukasuscampagne

De Turken reageren hierop en sturen een leger richting Sarikamish. De Duitse raadgevers verbonden aan het Ottomaanse leger raden de snelle reactie af. Zij achten het Ottomaanse leger te zwak om zo snel al een leger naar het noorden te sturen. Maar de Ottomaanse minister van oorlog Enver Pasha wil niet langer wachten. Op 22 december 1914 stuurt hij een leger van 100.000 soldaten naar de Kaukasus. Daarnaast is er een kleinere troepenmacht onder leiding van de Duitse kolonel Stange. Het grootste probleem van dit Ottomaanse leger is een gebrek aan winterkledij. De winters in de Kaukasus zijn behoorlijk streng en dat zullen de Ottomaanse soldaten geweten hebben. Ze komen met duizenden om omwille van de koude. Er zijn geen juiste cijfers, maar men schat dat aan het einde van deze campagne 60 tot 90% van de soldaten van Enver Pasha is omgekomen.

Op 22 december kennen de Ottomaanse troepen nog succes : ze veroveren Köprüköy.  Op 26 december komen er Russische versterkingen vanuit Tbilisi en die nemen Sarikamish in.Op 29 december beveelt Enver Pasha om Sarikamish te heroveren tijdens een nachtelijke aanval. Op 2 januari beveelt hij echter de terugtocht om te voorkomen dat zijn troepen worden omsingeld. Op 4 januari wordt de staf van het IXe en Xe korps gevangen genomen door de Russen. De Ottomanen trekken zich verder terug. Hoewel de kleinere troepenmacht onder kolonel Stange succes had geboekt in de regio van Ardahan, moeten ook deze soldaten zich terugtrekken om niet te worden afgesneden van hun bevoorradingslijnen.

Wie een idee wil krijgen van de ijskoude omgeving waarin deze slag is uitgevochten, moet maar eens googelen op “Sarikamish (of Sarikamis) 1914”. Je krijgt dan foto’s zoals onderstaande te zien.

Sarikamis-sehidleri

bron

http://ww1blog.osborneink.com/?p=3712

 

door

L’Océan ontvangt de eerste gewonden in De Panne

In het Rode Kruishospitaal L’Océan aan de Nieuwpoortlaan in De Panne arriveren de eerste gewonden op 21 december 1914. Een dertigtal dokters en zowat tweehonderd leden verplegend personeel staan klaar om hen te verzorgen. De meerderheid van de verpleegsters zijn van Britse oorsprong. Zij zijn gewend aan de militaire tucht in oorlogshospitalen, in tegenstelling tot hun lokale collega’s. De hier beoefende geneeskunde is van een hoog niveau en tal van landen sturen dan ook personeel om de hier toegepaste technieken onder de knie te krijgen.

hotel l'Océan voor de oorlog

hotel l’Océan voor de oorlog

AntoineDepageL’Océan was in feite een hotel voor de oorlogsjaren. Het is op vraag van dokter Antoine Depage gesteund door koningin Elisabeth dat het hotel werd omgebouwd tot een fronthospitaal.Dokter Depage had al ervaring opgedaan tijdens de balkanoorlog van 1912. Door deze ervaring kiest hij er in 1914 voor om een hospitaal te openen vlakbij de frontlijnen. Hij is ervan overtuigd dat de korte afstand tussen het front en het hospitaal mensenlevens zou redden. De capaciteit van het hospitaal gaat van 200 naar 1200 bedden en in noodgevallen worden tot 2000 bedden voorzien. L’Océan blijft actief tot 15 oktober 1919. Daarna wordt het opnieuw een hotel. In 1961 wordt het gebouw afgebroken.

Dokter Antoine Depage sterft in 1925 op 63-jarige leeftijd.

bronnen

oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

http://www.depanne.be/product/1403/32-rode-kruishospitaal-locean

https://sites.google.com/site/debliedemaker/geschiedenis-1/rode-kruis-hospitaal-l-ocean

video is beschikbaar op http://www.europeana1914-1918.eu/fr/europeana/record/08623/13064?edmvideo=true&iframe=true&width=657&height=510

door

de eerste slag in de champagne

Nu Kerstmis nadert, vind je heel wat informatie terug over die eerste oorlogskerstmis 1914 waarbij er hier en daar wapenstilstanden waren die de soldaten zelf afgesproken hadden. De voetbalwedstrijd tussen Engelsen, Fransen en Duitsers is daarbij legendarisch.

Maar in de Champagnestreek werd er gevochten vanaf december 1914 tot en met maart 1915. Dit is de eerste slag in de Champagnestreek.

EersteSlagChampagne1914

De Franse terreinwinst is minimaal : Souain en Perthes zullen bevrijd worden. Het verlies uitgedrukt in mensenlevens is ontstellend : aan beide kanten bedraagt dit 90.000 doden tussen 10 december 1914 tot einde maart 1915. Generaal Joffre besluit dan de campagne stop te zetten. Einde 1915 zal er een tweede slag in de Champagnestreek volgen.

de frontlijn aan het einde van de eerste slag in Champagne in maart 1915

de frontlijn aan het einde van de eerste slag in Champagne in maart 1915

Volgens somigen is dit de eerste keer dat de Franse artillerie gebruik maakt van de tactiek van het “rollend vuur” of “feu roulant” . Het rollend vuur houdt in dat de artillerie met een tijdschema werkt en afhankelijk daarvan de te beschieten doelen kiest. Het idee daarachter is dat de infanterie volgens hetzelfde schema oprukt en zo achter een gordijn van vuur kan oprukken naar de vijandelijke loopgraven toe. Naast deze strategie wordt er ook gebruik gemaakt van zogenaamde loopgraafartillerie. Dit is artillerie die erop gericht is om loopgraven en de soldaten die er bescherming zoeken onder vuur te nemen. Raoul Snoeck vermeldde al eerder dat de Duitsers een nieuw wapen hadden. Dat kan je lezen op deze pagina. Raoul spreekt van een torpedo of “torpille” (Raoul schreef zijn dagboek in het Frans). De Duitsers spreken van Minenwerfer. De Engelsen gebruiken de term “trench torpedo”. De Fransen gebruiken de term “crapouillot”. Hieronder zie je een foto die genomen is aan het Champagnefront tijdens de eerste slag om de Champagne.

Champagne1914

 

bronnen

http://www.medailles1914-1918.fr/france-champagne.html#

http://www.firstworldwar.com/battles/champagne1.htm

door

Arthur Pasquier overschouwt de Vlaamse velden vanuit de kerk van Vinkem

de kerk van Vinkem bij Veurne

de kerk van Vinkem bij Veurne

Onderluitenant Arthur Pasquier wordt zowaar lyrisch wanneer hij op 20 december 1914 in een kerktoren klimt.

Vooraleer ik Vinkem verlaat, klim ik er in de intacte kerktoren. Bij het luiden van de mis schenken de klokken me evenveel vreugde als in vervlogen vredestijd. Elke klepelslag veroorzaakt een complexe trillingssymfonie en via de galmgaten worden de klankakkoorden over het dorp uitgestrooid. Ik overschouw de me zo vertrouwde Vlaamse vlakte. Hier is het vreedzaam en rustig, wat verder naar het oosten heerst de hel.

Arthur Pasquier had als student uitmuntende resultaten en krijgt daarvoor in juli 1914 van zijn vader een echte motor. Bij het uitbreken van het krijgsrumoer begin augustus beslist hij die machine naar het leger mee te nemen, hij wordt koerier en kan de veldtocht vanuit zijn speciale opdracht op een heel eigen manier volgen.

Arthur Pasquier

Arthur Pasquier

bronnen

oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

http://www.wo1.be/nl/personen/pasquier-arthur

door

Karel Van de Woestijne ziet Duitse troepenbewegingen

Hoewel hij een flink eind van het Ijzerfront zit, heeft auteur Karel van de Woestijne, die meestal in Brussel verblijft, toch wel een idee van wat ginder gebeurt, dankzij de troepenbewegingen in het hinterland. Op 17 december 1914 noteert hij het volgende :

Afschrikking : we horen weer het kanon. We weten wel dat er daar aan de Ijzer nieuwe bedrijvigheid moet zijn, ook al hebben de kranten er niets van gemeld. De voorbijrijdende treinen die uit Vlaanderen komen, of beladen met soldaten en materiaal naar Vlaanderen gaan, zeggen ons dat nieuwe, meer verwoede, misschien beslissende gevechten aan de gang zouden zijn.

Over de boulevard zien we nieuwe manschappen lopen : echte reuzen, eerbiedwekkend door de uitdrukking van hun strenge gelaat, als door de gestalte.

Duits troepentransport

Duits troepentransport

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds.

door

Gedenk Scarborough !

RememberScarboroughEen behoorlijk grote Duitse vlooteenheid beschiet op 16 december 1914 de Engelse kustplaatsen Scarborough, Hartlepool en Whitby. Er vallen veel Britse slachtoffers, onder wie heel wat burgers : 137 doden en 492 gewonden. Deze aanval is echt wel een huzarenstukje. Niet alleen treft de hevige Duitse beschieting diverse doelen, enkele van hun schepen leggen ook mijnen voor de kust. Bovendien was de Britse marine al twintig uur vooraf op de hoogte van de Duitse aanvallen via het decoderen van Duitse berichten, maar toch glippen de Duitse schepen tussen de Britse door.

Achteraf kwam er een storm van protest, zowel tegen het falen van de eigen marine als tegen de Duitse aanval op burgers. De slogan “remember Scarborough” ontstond toen, vooral om extra manschappen te recruteren.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

door

Raoul Snoeck maakt kennis met een nieuw Duits wapen

Onderluitenant Raoul Snoeck ontdekt aan de Ijzer dat het Duitse leger een nieuw wapen in de strijd gooit en zorgt voor een levendige beschrijving ervan. Hij noteert op 15 december 1914.

Verschijning van een nieuw Duits oorlogstuig, dat men “torpille” (torpedo) noemt : een verschrikkelijke ontploffing voorafgegaan door een geschuifel, een verblindende klaarte, een langdurige trilling en scherven in alle richtingen geslingerd. We zijn verbijsterd.

Het is een afgrijselijk oorlogstuig : het komt recht op je af als een pijl en opgepast… Het is verschrikkelijk ! Maar we zijn over niets meer verwonderd. ’s Nachts in de loopgraven zien we de klaarte van de zoeklichten zich beweeglijk in de hemel verplaatsen. Plat op de buik, het geweer dicht bij de hand, wachten we af.

bron : Raoul Snoeck, in de modderbrij van de Ijzervallei, vertaald uit het Frans door André Gysel, Snoeck-Ducaju

Wie googelt op torpille en tranchée, komt uit bij diverse afbeeldingen. Bij sommige staan ook de termen artillerie de tranchée en crapouillot. Het voorwerp dat Raoul Snoeck beschrijft, lijkt nog het meeste op dat uit onderstaande afbeelding dat een Franse torpedo toont. De Duitsers spreken blijkbaar van Minenwerfer.

loopgraaftorpedo

loopgraaftorpedo

door

Oscar Potiorek verliest Belgrado aan de Serviërs

OscarPotiorekOp 15 december 1914 heroveren de Serviërs hun hoofdstad Belgrado op de Oostenrijkers. Het Oostenrijkse leger probeert nog een ordelijke terugtocht te organiseren maar dit verandert al snel in een wanordelijke vlucht. Het gezichtsverlies voor Oostenrijk-Hongarije is daarmee volledig en ook voor de bevelvoerende generaal Oscar Potiorek. Het was slechts enkele weken geleden dat het Oostenrijks-Hongaarse leger de Servische hoofdstad kon innemen : lees meer daarover op deze pagina

Oscar Potiorek is geboren op 20 november 1853 in Bad Bleiberg (Karinthië). Hij volgt een officiersopleiding in Wenen en wordt al snel tot de generale staf toegelaten. In 1911 wordt hij inspecteur-generaal van het Oostenrijks-Hongaars leger (vaak afgekort tot KuK : Kaiserliche und Königliche Armee) en militair gouverneur van Bosnië-Herzegovina. Het feit dat deze regio, vroeger Ottomaans terrein, daarna in feite bestuurd door Wenen, door de Oostenrijkers geannexeerd wordt in 1908, leidt tot woede van de Serviërs. Zij zoeken naar aanleidingen om in Bosnië-Herzegovina hun invloed uit te breiden. Het is in deze gespannen toestand dat Oscar Potiorek de fatale beslissing neemt om aartshertog en Oostenrijkse troonopvolger Franz Ferdinand uitnodigt voor een bezoek aan Sarajevo. Ook de datum lijkt een provocatie : uitgerekend op de dag dat de Serviërs de slag bij het merelveld herdenken : 28 juni 1914.

Oscar Potiorek is verantwoordelijk voor de veiligheid in Bosnië-Herzegovina maar wordt toch niet ter verantwoording geroepen. Hij stuurt aan op een oorlog met de Serviërs en valt Servië een eerste maal binnen op 16 augustus 1914. Op 19 augustus moeten de Oostenrijkse troepen al terugtrekken. Een tweede offensief in september 1914 heeft niet meer succes. De derde inval in Servië leek geslaagd met de verovering van Belgrado. Maar met het verlies van Belgrado verliest Potiorek ook zijn aanzien en het vertrouwen van zijn keizer. Potiorek zal zich van deze nederlaag niet meer herstellen en gaat in 1915 op pensioen.

bronnen

http://nl.wikipedia.org/wiki/Oskar_Potiorek

door

Georges Mardaga sneuvelt in Oud-Stuivekenskerke

Georges Mardaga

Georges Mardaga

In Oud-Stuivekenskerke sneuvelt op 14 december 1914 Georges Mardaga, een 23-jarige universiteitsstudent en vrijwilliger die korporaal is bij “les Spéciaux”. Zijn laatste opdracht bestaat erin de Reigersvliet te controleren, die vlakbij stroomt.

Zijn collega’s begraven hem bij de toren van Oud-Stuivekenskerke, maar de voortdurende beschietingen leiden ertoe dat het terrein totaal omgewoeld wordt zodat er na de oorlog niets meer terug te vinden is van zijn graf. Les Spéciaux is een aparte compagnie van het Belgisch leger waarin vrijwilligers voor gevaarlijke opdrachten ondergebracht zijn.

Toeristische tip : een herdenkingsplaat op de ruïne van de toren (Oud-Stuivekens, Stuivekenskerke) herinnert aan de dood van Georges Mardaga.

bronnen

oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

http://www.bel-memorial.org/cities/west-vlaanderen/kaaskerke/oud-stuivekenskerke_gedenkplaat_MARDAGA_Georges.htm

http://www.bel-memorial.org/photos/MARDAGA_Georges_20381.htm