revolutie

door

Revolutie in Munchen

Munchen, 8 november 1918. Op de foto van Heinrich Hoffmann zie je soldaten door de stad lopen. Niet meer in marsformaties, zoals de voorbije vier jaar, maar eerder als voetbalfans na een overwinning van hun club.

Een week eerder is alles begonnen. Op 29 oktober 1918 wil het opperbevel van de Duitse marine in Kiel en Wilhelmshaven  het bevel geven om uit te varen. Men wil een laatste gevecht aangaan met de Britten om de eer te redden. Maar de matrozen voelen daar niet veel voor, nu het einde van de oorlog zo dichtbij is. Op dat moment denkt nog niemand aan een revolutie.  Pas als de muitende matrozen gearresteerd worden, met krijgsgerecht in het vooruitzicht, radicaliseert de beweging. Duizenden matrozen demonstreren om hun kameraden vrij te krijgen. De militaire politie schiet op de demonstranten met negen doden tot gevolg. De matrozen grijpen de macht op de schepen en hijsen de rode vlag. Ze stichten de eerste soldatenraad in Duitsland en ontwapenen hun officieren. Vanuit Kiel en Wilhelmshaven breidt de revolutionaire geest zich uit over Duitsland.

Overal sluiten arbeiders zich aan bij de muitende matrozen en soldaten. Het volk wil vrede. Maar de revolutie is niet gewelddadig. men beperkt zich tot het hijsen van rode vlaggen en het afrukken van de epauletten van de officieren, symbool van hun macht. In Munchen vindt op 7 november 1918 een vredesdemonstratie plaats waarop de USPD politicus Kurt Eisner de revolutie uitroept. Heel wat soldaten sluiten zich daarbij aan. Tegen de avond trekt de menigte naar het koninklijk paleis. Koning Ludwig III van Beieren slaat op de vlucht.  Kort na middernacht roept Eisner Beieren uit als eerste Duitse republiek.

Het zal Eisner niet veel succes brengen. Bij de eerste vrije verkiezingen in januari 1919 behaalt de USPD slechts 2,5 procent. Eind februari 1919 wordt Kurt Eisner door een rechtsradikaal vermoord. Beieren zakt dan verder weg in het politieke geweld.

bron : Guido Knopp, der erste Weltkrieg – die Bilanz in Bildern, Edel

Munchen_19181108

door

Rode terreur in Rusland

Officieel gaat de Rode terreur op 5 september 1918 van start doordat de Cheka (de dienst voor staatsveiligheid van de bolsjewieken) een decreet daaromtrent uitvaardigt. Deze Rode terreur is een grootschalige actie om contrarevolutionairen uit te schakelen, in theorie iedereen die hoorde tot de leidende klasse onder het vorige bewind.

Deze grootschalige repressie betekent ook een soort van weerwraak omwille van de mislukte moordaanslag op Lenin op 30 augustus 1918. Herstellend van de aanslag geeft hij de opdracht om “in het geheim en dringend voorbereidingen te treffen voor terreur”.

De Rode terreur neemt allerlei vormen aan : executies, afschuwelijke martelingen, slachtpartijen, moorden, goelags… Schattingen van het aantal slachtoffers lopen uiteen van vele tienduizenden tot een miljoen.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

De schilderij hieronder is van Ivan Vladimirov, getiteld “in de kelders van de Cheka”.

IvanVladimirov_InTheBasementOfTheCheka

 

door

Rijstrellen in Japan

In Uozo (Japan) mondt op 23 juli 1918 een aanvankelijk rustige betoging tegen de zeer hoge rijstprijzen uit in felle rellen, de “rijstrellen” (of kome sodo in het Japans). Deze rellen houden aan tot in september en veroorzaken onder meer de val van de regering van premier Terauchi Masatake. De volgende paar maanden hebben meer dan zeshonderd dergelijke rellen plaats : stakingen, brandstichtingen, aanvallen op officiële gebouwen, plundering van voorraden.

Tijdens de oorlogsjaren kent Japan een opmerkelijke economische groei, maar het profijt daarvan komt vooral terecht bij een kleine groep grootindustriëlen, die bovendien de banken controleren. De prijsstijgingen op de wereldmarkt, onder meer van rijst, zijn ook in Japan voelbaar. De prijs van de rijst stijgt tot meer dan het dubbele, onder andere omdat sommigen enorme voorraden opkopen en later weer op de markt brengen aan een flink hogere prijs.

bronnen
oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds
https://japandaily.jp/rice-riots-1693/

RiceRiots_KomeSodo_19180723

door

Tsaar en familie vermoord

In Jekaterinaburg wordt de Russische tsarenfamilie uitgemoord.

Het aftreden van de tsaar op 15 april 1917 is het begin van het definitieve einde van de Romanov-dynastie, het einde ook van hun luxeleventje. In april 1918 brengen de bolsjewieken de tsarenfamilie over naar Tobolsk om ze uit de buurt te houden van het tsaargezinde Witte Leger. Via Moskou gaat het vervolgens naar Jekaterinaburg waar de familie vastgehouden wordt in het zogenaamde Ipatiev-huis.

In de nacht van 16 op 17 juli 1918 haalt commandant Jakov Joertovski de familie uit bed. Met een smoesje – een foto maken om te bewijzen dat jullie nog leven – brengt hij hen naar de kelder waar ze geëxecuteerd worden op bevel van de regering. Rond 2u30 in de ochtend worden de lichamen naar een verlaten mijnbouwschacht gebracht.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Russian_Royal_Family_1917

door

Svobodnaya Rossiya zinkt

In de haven van Novorossiysk beschiet de Russische torpedoboot Kerch op 18 juni 1918 het eveneens Russische slagschip Svobodnaya Rossiya, dat in handen zou moeten komen van de Duitse marine, zoals eigenlijk was overeengekomen in het verdrag van Brest-Litovsk tussen Rusland en Duitsland van 3 april 1918. Dit verdrag mag niet verward worden met het verdrag met dezelfde naam dat op 9 februari 1918 afgesloten werd tussen Oekraïne en Duitsland.

De Svobodnaya Rossiya, die in 1915 te water werd gelaten onder de naam Imperatritsa Ekaterina Velikaya, maakte toen deel uit van de Russische keizerlijke vloot. Na de februarirevolutie van 1917 ging het schip over naar de nieuwe machthebbers en kreeg het een minder keizerlijke naam.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

SvobodnayaRossiya1918

door

Azerbeidzjan en Armenië onafhankelijk

Azerbeidzjan en Armenië roepen op 28 mei 1918 hun onafhankelijkheid uit.

De Azerbeidzjanen roepen in Ganja de onafhankelijkheid uit van de Azerbeidzjaanse democratische republiek. Dat gebeurt niet in de feitelijke hoofdstad Bakoe omdat die nog bezet wordt door Russische en Armeense troepen. In de islamitische wereld is Azerbeidzjan daarmee de eerste democratische republiek. Een lang leven is de nieuwe republiek niet beschoren : in 1920 verovert de Sovjet-Unie het land.

In Jerevan, de hoofdstad van buurland Armenië, verklaart men zich eveneens op 28 mei 1918 onafhankelijk. Gedurende de ruim twee jaar onafhankelijkheid is het bestuur in handen van de Dashnak partij. In 1920 voeren lokale bolsjewieken een geweldloze staatsgreep uit en nauwelijks een week later krijgt de nieuwe regering de steun van het Rode Leger van de Sovjet-Unie.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Armenia_Azerbaijan_1918_02

door

de slag om Sardarabad

De  slag om Sardarabad vindt plaats nabij de stad die men tegenwoordig Armavir noemt, tussen 21 en 29 mei 1918, op zo’n veertig kilometers van Yerevan, de hoofdstad van Armenië. Voor de Armeniërs is deze slag een kwestie van overleven.

Vanaf januari 1918 trekken de Russen hun handen af van de Kaukasus. Het land is immers in een burgeroorlog verwikkeld sinds de bolsjewieken de macht hebben gegrepen na de revolutie van november 1917. Grensgebieden zoals de Kaukasus en Armenië liggen daarom voor het grijpen. Niet alleen de Duitsers maar ook de Ottomanen maken daarvan gebruik. De Armeniërs weigeren om onder de bolsjewieken te vallen en richten hun eigen militaire eenheden op.

General Tovmas Nazarbekian en Drastamat Kanayan richten een klein Armeens leger op. In mei 1918 dringt het Ottomaanse leger oostelijk Armenië binnen en valt de stad Gyumri aan (toen Alexandropol). Het doel van de Ottomanen is het Russische Transkaukasië in te nemen en vooral de oliebronnen van Baku (vandaag de hoofdstad van Azerbeidzjan ). Ze slagen erin Gyumri te veroveren en rukken verder op richting Yerevan.

Op 21 mei verslaan de soldaten van Zihni Bey een Armeense eenheid van 600 infanteristen en 250 cavaleristen en nemen Sardarabad in. Vandaar gaan ze verder richting Yeghegnut. Op 22 mei lanceren de Armeniërs een tegenaanval en ze drijven de Ottomanen een 15 kilometer terug. De Ottomanen hergroeperen zich en steken de rivier Araks over maar stuiten op verwoede tegenstand. Op 24 mei komt er een nieuwe poging maar ook deze keer blijven de Armeense posities ongebroken. Op 25 mei 26 mei zijn de rollen omgekeerd : Armeense soldaten willen door de Ottomaanse linies breken maar worden afgeslagen.

Op 27 mei vallen de Armeniërs opnieuw de Ottomaanse linies aan, maar dit keer doen ze dat niet alleen frontaal maar vallen ze de vijand ook in de rug aan. In de achterhoede slagen de Armeense soldaten erin om het station van Arka te veroveren en een magazijn in Mastara. De Ottomanen trekken zich terug tot Karaburun. Op 29 mei nemen de Armeense soldaten ook Karaburun in. De Ottomanen hebben ondertussen belangrijke versterkingen laten aanrukken. Beide partijen komen overeen om een wapenstilstand te ondertekenen.

bronnen
http://historyofarmenia.org/2017/05/28/battle-sardarabad-birth-new-nation/
https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Sardarabad

ArmeenseStrijders_1918

door

Don republiek uitgeroepen

De Don-kozakken roepen op 18 mei 1918 hun eigen republiek uit onder de naam Don. Terwijl de Russische burgeroorlog woedt, tijdens de implosie van het keizerrijk, vullen zij zo het machtsvacuüm in de provincie Donvojsko.

In 1920 maken de bolsjewieken korte metten met de jonge republiek. Ze wordt een onderdeel van de Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Donrepubliek_1918

door

Oostfront tussen vrede en oorlog

Wat gebeurt er nu aan het oostfront in deze periode ? Sinds de wapenstilstand tussen Centralen en Russen vanaf december 1917 zijn er vredesonderhandelingen. Omdat die te lang aanslepen, beginnen de Duitsers op 18 februari 1918 Unternehmen Faustschlag. Over de vrede van Brest Litovsk is er een uitgebreid dossier dat op deze pagina beschikbaar is.

De titel van onderstaande cartoon is “Trotski lernt schreiben”. De achtergrond van dit leren schrijven vind je terug in de hoger vermelde pagina.

TrotskiLerntSchreiben

 

door

Estland onafhankelijk

Op 24 februari 1918 verklaart de republiek Estland zich onafhankelijk. Gezien de aanwezigheid van Duitse troepen is dat voorlopig vooral een papieren besluit. Oorspronkelijk was het de bedoeling die onafhankelijkheid uit te roepen op 21 februari 1918, maar dat werd uitgesteld tot de 23e toen de verklaring ook gedrukt was en publiekelijk werd voorgelezen in Pärnu.

De definitieve onafhankelijkheidsverklaring volgt op 24 februari als het document ook verspreid wordt in de hoofdstad Talinn. Natuurlijk erkent Duitsland die onafhankelijkheid niet maar enkele dagen na de wapenstilstand draagt het gedwongen de macht over aan de voorlopige Estse regering. Snel daarop volgt de invasie van de Russische bolsjewieken die leidt tot de Estse onafhankelijkheidsoorlog. De vrede van Tartu op 2 februari 1920 bezegeld de onafhankelijkheid definitief (tot de inval van de Sovjetunie in 1940).

Tallinn24Feb1918

Talinn op 24 februari 1918