Frankrijk

door

Parijs wordt voor de eerste maal aangevallen door een zeppelin

Op 29 januari 1915 zijn twee zeppelins op weg naar Parijs en overvliegen eerst Charleroi en vervolgens Maubeuge. Daar maakt een van beide rechtsomkeer omwille van technische problemen. Het andere toestel zet zijn opdracht voort en laat 18 bommen vallen op de Franse hoofdstad. Daarbij vallen 26 doden en 32 gewonden in de kwartieren Belleville en Ménilmontant. Enkele dagen later krijgen de doden een staatsbegrafenis. Meteen was het eerste bombardement op Parijs met een zeppelin een feit. Later voeren deze “vliegende sigaren” nog meer dergelijke opdrachten uit en bombarderen ook Londen.

Het onderstaande schilderij toont een zeppelin boven Parijs. Het schilderij is van Georges Taboureau die vooral bekend is onder zijn naam Sandy Hook (1879 – 1960). In 1917 krijgt hij de eretitel “peintre de la marine” omdat hij vooral schepen tekent. Zijn vruchtbaarste periode kent hij tussen de twee wereldoorlogen in. Wie zijn naam googelt, zal vooral afbeeldingen zien waarin reclame wordt gemaakt voor scheepvaartmaatschappijen. Maar Taboureau heeft dus ook een zeppelin geschilderd.De meeste bronnen vermelden wel dat dit schilderij verwijst naar een aanval van 20 op 21 maart 1915.

Georges Taboureau - zeppelin sur Paris

Georges Taboureau – zeppelin sur Paris

bronnen

oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

http://www.amazon.fr/Sandy-Hook-myst%C3%A9rieux-peintres-marine/dp/2352610516

door

Gaston Le Roy wordt ingelijfd in het Belgisch leger

In een vorig bericht lazen we dat Gaston Le Roy de Nederlandse grens oversteekt en Vlissingen bereikt. We lezen het volgende in zijn dagboek.

17 januari 1915

Ik verblijf twee dagen in het goede Vlissingen, maar ik heb al een hele dag nodig om mijn reispas in orde te brengen. De zee blijft onstuimig. Al is de dijk erg hoog, toch zwiepen de golven een tiental meter hoger. Vanavond trek ik naar de boot waar ik samen met drie lotgenoten in een tweedeklasse kajuit zal overnachten.

18 januari 1915

Afvaart om 8 uur. Het schip klieft door het ruime sop en schommelt als een grote wieg op de speelzieke golven. We zijn ijlhoofdig, worden zeeziek en braken. Af en toe kruisen we een ander vaartuig, maar verder hebben we de eindeloze eentonigheid van de zee voor ons. In het zicht van de Engelse kust stellen we het wat beter. 16 uur : Folkestone. (…) Ik trek naar het Vluchtelingencomité. De vriendelijke (?) dame vraagt er naar mijn leeftijd (19 jaar) en verwijt me een slechte patriot te zijn omdat ik me niet dadelijk laat inlijven als vrijwilliger.  Uiteindelijk bezorgt ze me toch een adres om bij burgers de nacht door te brengen. Met een mondjevol Engels weet ik me uit de slag te trekken. De enige gast is een verminkte soldaat. Ik leg hem mijn voornemen uit verder naar Frankrijk te reizen, wat volgens hem totaal onmogelijk is, want in de stad is een order uitgeplakt waarin staat dat alle jonge kerels tussen 18 en 25 voor en door het leger worden opgevorderd.

Haven van Folkestone

Haven van Folkestone

20 januari 1915

Vanmorgen was ik nog een vrije burger en nu ben ik soldaat. Eerst dacht ik er helemaal niet aan militair te worden, nu ben ik in het leger ingelijfd.  In een plotse opwelling ondertekende ik het briefje waardoor ik oorlogsvrijwilliger werd. (…) Bij kalm weer varen we van Folkestone naar Calais. In Calais krijgen we een onderkomen in de onvoltooide aartsvuile Nouvelle Mairie, met stro als mest om op te slapen. (…) De hele morgen slenter ik door de stad. Bij valavond trekken we naar de haven waar we op een boot, de Leopold II inschepen. (…)

21 januari 2015

Rond 7 uur word ik door een geweldige schok van het schip wakker geschud, maar ik durf mijn zetel niet verlaten uit schrik voor het spook van de zeeziekte. Om 9 uur bereiken we Cherbourg. Veel geroep en getier, ovaties van het patriotissche front.

door

het Garibaldilegioen vecht in de Argonne.

De familienaam Garibaldi doet de meesten denken aan Giuseppe Garibaldi (Nice 1807 – Caprera 1882),  de leider van de Italiaanse roodhemden die vochten voor de eenmaking van Italië. Zijn kleinzoon Giuseppe Garibaldi II, ook wel Peppino Garibaldi genaamd,  is uit hetzelfde avontuurlijke hout gesneden en vecht in Mexico aan de zijde van Pancho Villa en in de eerste balkanoorlog. Bij het uitbreken van de eerste wereldoorlog biedt hij samen met zijn broers hun diensten aan Frankrijk aan. Hij krijgt de leiding van een regiment in het Franse vreemdelingenlegioen op te richten. De officiële naam is het “4e Régiment de marche du 1er étranger”, maar iedereen sprak van het légion Garibaldi.

Op 26 december 1914 sneuvelt een broer van Peppino, Bruno Garibaldi in de Argonne. Bruno wordt naar Rome overgebracht om daar begraven te worden. Nog voor de begrafenis krijgen de Italianen te horen dat ook Costante Garibaldi gesneuveld is op 5 januari 1915. De broers Garibaldi staan op onderstaande foto waarbij vermeld wordt wie de 2 gesneuvelden zijn.

Gebroeders Garibaldi in dienst van Frankrijk

Gebroeders Garibaldi in dienst van Frankrijk

Beide broers hebben een herdenkingsplaats gekregen in Parijs op de Square Garibaldi.

De beide broers vermeld op de Square Garibaldi

De beide broers vermeld op de Square Garibaldi

bronnen

http://nl.wikipedia.org/wiki/Giuseppe_Garibaldi

http://en.wikipedia.org/wiki/Garibaldi_Legion_%28French_Foreign_Legion%29

http://www.hambo.org/kingscanterbury/view_man.php?id=162

door

De Fransen veroveren Steinbach

Frankrijk had de Elzas moeten afstaan na de Frans-Pruisische oorlog in 1870. Sindsdien waren de Fransen erop gebrand om de Elzas terug Frans grondgebied te maken. Daarvoor hadden ze een oorlogsplan met name plan XVII. Vanaf de eerste oorlogsdagen in augustus 1914 gaan de Franse legers ook effectief over tot de aanval in de Elzas, dan Duits grondgebied. Na een eerste successen moeten ze zich terugtrekken en verschuift de aandacht naar Parijs, de slag om de Marne en de zogenaamde race naar de zee.

Vanaf 13 december 1914 zijn de Fransen terug actief in de Elzas. Ze nemen Steinbach in, een dorp gelegen op 24 km van Mulhouse. De dag erop heroveren de Duitsers Steinbach. Op kerstdag 1914 komen de Fransen terug opzetten richting Steinbach. Nu begint een periode van 15 dagen van huis-aan-huisgevechten waarbij Steinbach volledig verwoest wordt. De sneeuw en de koude maken de gevechten nog gruwelijker zodat de Fransen later spreken van “l’enfer de Steinbach”. Het belang van Steinbach heeft te maken met zijn ligging nabij heuvel 425 van waaruit men de ganse vallei kan observeren.

Op 4 januari 1915 valt Steinbach definitief in Franse handen. De Duitsers zullen de Franse posities nog bombarderen, maar de Fransen blijven definitief meester van Steinbach. Dit feit wordt in de kranten gevierd als een symbool van de terugkeer van de Elzas naar Frankrijk.

p.39-1994

bronnen

http://www.steinbach68.org/enfer.htm

http://ww1blog.osborneink.com/?p=4613

door

Gustav Sack heeft een vreselijke oudejaar

GustavSack01Onderofficier Gustav Sack schrijft aan zijn vrouw dat hij niet tevreden is over de oorlog :

Dit is godallemachtig de verschrikkelijkste oudejaarsdag die ik ooit voorbij zag kruipen. Eerst de buitenkant : ons eten bestaat uit brood dat weliswaar meer dan rijkelijk voorhanden is, maar klef en doorweekt, bestrooid met zout en koude koffie van gisternacht, samen met jouw vijgen voor ontbijt. Vannacht om 12 u zal ik de kleine fles punchessence op jouw kleine gezondheid drinken. En verder nadat het gisternacht gevroren heeft, zeikt het nu weer zo wanstaltig dun en grauw en eindeloos; om te huilen zo mistroostig. Heb ik je ook al geschreven dat voor onze stellingen al veertien dagen lang hele rijen Franse doden liggen ? Nog maar pas opgeroepen, piepjonge, frisse jochies, veertien dagen in de modder en regen, geen mens begraaft ze, die zwarte rottende hompen.

Gustav Sack is geboren in 1885 in een klein dorp Schermbeck gelegen dichtbij de stad  Wesel en nabij Xanten en Goch. Hij studeert germaanse filologie en daarna natuurwetenschappen echter zonder een diploma te behalen. In 1910 doet hij zijn dienstplicht. In 1913 trekt hij naar München in de hoop als schrijver zijn kost te verdienen. In juli 1914 trouwt hij met Paula Harbeck. Vanaf september 1914 zit hij aan het westfront, meer bepaald aan de Somme. Die ervaringen brengen hem tot het schrijven van korte novelles zoals Aus dem Tagebuch eines Refraktairs of Hinter der Front. In november 1916 zit hij aan het oostfront in Roemenie. Daar begint hij aan een boek in Ketten durch Rumänien. Op 5 december 1916 sneuvelt Gustav Sack bij Finta Mare ten zuidwesten van  Ploiești. 

Dat het werk van Gustav Sack niet verloren is gegaan, is aan zijn vrouw Paula Harbeck te danken. Tussen 1910 en 1913 had hij wel enkele boeken geschreven, zoals verbummelter Student en Ein Namenloser. Die boeken waren echter geweigerd door de uitgeverijen waar hij ze had aangeboden. Dankzij de inzet van zijn vrouw wordt zijn werk kort na de oorlog uitgegeven en het krijgt complimenten van schrijvers zoals Erich Maria Remarque, Ernst Jünger, Thomas Mann en Theodor W. Adorno. Gustav Sack geldt als een van de vertegenwoordigers van de expressionistische literatuur van het begin van de 20e eeuw.

Gustav Sack en zijn vrouw Paula Harbeck in 1916

Gustav Sack en zijn vrouw Paula Harbeck in 1916

bronnen

oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

http://de.wikipedia.org/wiki/Gustav_Sack

http://fr.wikipedia.org/wiki/Gustav_Sack

door

De Hartmannsweilerkopf wordt klaargemaakt voor bloedige gevechten

Pas na enkele maanden zien de oorlogvoerende partijen het strategische belang in van de Hartmannsweilerkopf, een 956 meter hoge berg in de Vogezen. De berg wordt ook wel Hartmannswillerkopf of Vieil Armand genoemd.

Vooral de ietwat lager gelezen rots ten oosten van de eigenlijke top biedt een zeer breed uitzicht. Op 28 december 1914 bezetten Duitse troepen dit strategisch belangrijke uitzichtspunt op de berg waarvan de naam gemakshalve afgekort wordt tot HWK.. Op 30 december 1914 zal Maximilian Ott van het 123 Landwehrregiment als eerste Duitser sneuvelen na een eerste treffen met Franse soldaten. Duizenden soldaten zullen Ott in de dood volgen op deze berg.

Op het kaartje hieronder zie je dat de Hartmannsweilerkopf in 1914 in Duitsland gelegen was. De Elzas was door Frankrijk afgestaan na de oorlog van 1870-1871.

Hartmannsweilerkopf_191401bronnen

oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

http://www.forumeerstewereldoorlog.nl/wiki/index.php/De_gevechten_om_de_Hartmannsweilerkopf

door

Kerstmis 1914

Over Kerstmis 1914 is al heel wat geschreven. Wat er echt waar is en wat mythe, daar is niet iedereen het over eens. Wat alvast wel een feit is, is dat de gewone soldaten van alle kanten het toen al behoorlijk beu waren om in de loopgraven te zitten terwijl er in augustus 1914 overal gezegd werd dat deze oorlog voor kerstmis gedaan zou zijn. Niet dus… en dus zochten de soldaten hun kerstgezelligheid daar waar ze zaten. Wie over deze periode een goeie film wil bekijken, kan ik van harte “Joyeux Noel” aanbevelen…

 

door

de eerste slag in de champagne

Nu Kerstmis nadert, vind je heel wat informatie terug over die eerste oorlogskerstmis 1914 waarbij er hier en daar wapenstilstanden waren die de soldaten zelf afgesproken hadden. De voetbalwedstrijd tussen Engelsen, Fransen en Duitsers is daarbij legendarisch.

Maar in de Champagnestreek werd er gevochten vanaf december 1914 tot en met maart 1915. Dit is de eerste slag in de Champagnestreek.

EersteSlagChampagne1914

De Franse terreinwinst is minimaal : Souain en Perthes zullen bevrijd worden. Het verlies uitgedrukt in mensenlevens is ontstellend : aan beide kanten bedraagt dit 90.000 doden tussen 10 december 1914 tot einde maart 1915. Generaal Joffre besluit dan de campagne stop te zetten. Einde 1915 zal er een tweede slag in de Champagnestreek volgen.

de frontlijn aan het einde van de eerste slag in Champagne in maart 1915

de frontlijn aan het einde van de eerste slag in Champagne in maart 1915

Volgens somigen is dit de eerste keer dat de Franse artillerie gebruik maakt van de tactiek van het “rollend vuur” of “feu roulant” . Het rollend vuur houdt in dat de artillerie met een tijdschema werkt en afhankelijk daarvan de te beschieten doelen kiest. Het idee daarachter is dat de infanterie volgens hetzelfde schema oprukt en zo achter een gordijn van vuur kan oprukken naar de vijandelijke loopgraven toe. Naast deze strategie wordt er ook gebruik gemaakt van zogenaamde loopgraafartillerie. Dit is artillerie die erop gericht is om loopgraven en de soldaten die er bescherming zoeken onder vuur te nemen. Raoul Snoeck vermeldde al eerder dat de Duitsers een nieuw wapen hadden. Dat kan je lezen op deze pagina. Raoul spreekt van een torpedo of “torpille” (Raoul schreef zijn dagboek in het Frans). De Duitsers spreken van Minenwerfer. De Engelsen gebruiken de term “trench torpedo”. De Fransen gebruiken de term “crapouillot”. Hieronder zie je een foto die genomen is aan het Champagnefront tijdens de eerste slag om de Champagne.

Champagne1914

 

bronnen

http://www.medailles1914-1918.fr/france-champagne.html#

http://www.firstworldwar.com/battles/champagne1.htm

door

Offer 1914 – de Hauptverbandplatz in Sedan

Offer1914 is de tocht en documentaire van Hugo Luijten en Ruud Snijders. In deze aflevering wordt een beeld geschetst van een zogenaamde Hauptverbandplatz in Sedan. Meer informatie vind je ook op de facebook pagina van Offer 1914.
Deze aflevering is voorzien van scènes uit films. Ook de andere afleveringen zijn aan te bevelen !

door

Karl Josenhaus leest Franse brieven

Karl Josenhaus, student vrijwilliger, noteert op maandag 9 november 1914 ergens aan het front in Noord-Frankrijk, het volgende in zijn dagboek

We kwamen in een net veroverde loopgraaf terecht en daar lagen nog wat doden. Ikzelf heb twee Fransen en drie Duitsers laten begraven en hun portefeuille ingenomen. Daarin zitten de brieven naar huis. Een katholieke soldaat stuurde zijn moeder allerhande gebeden die hem veel goed deden. Zij hoopte vurig op zijn terugkeer. (…) In een brief aan een vrouw schrijft een Franse soldaat telkens :”Petit-Petit est toujours bien sage”. Een ander schrijft aan zijn zuster dat ze hem 2 pond chocolade moet opsturen. Bovendien moet ze hem handschoenen sturen die geen vocht aantrekken, en een fijne poncho tegen de regen. Alles is net als bij ons en wanneer je dat leest, dan verdwijnt het laatste restje haat tegen de Fransen, voor zover je die nog koesterde.

GesneuveldeSoldatenLoopgraaf

bronnen

oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds
universiteit Leiden – bijlage geschiedenis 2009