Oostfront

door

het Donauleger valt aan

Roemenië krijgt een invasie te verwerken van het pas gevormde Donauleger, dat Duitse, Oostenrijks-Hongaarse, Bulgaarse en Turkse troepen omvat, onder bevel van generaal August von Mackensen. Daarmee beantwoorden de Centrale mogendheden de eerdere Roemeense invasie van Transsylvanië, dat in het bezit is van Oostenrijk-Hongarije. Wanneer Boekarest valt, blijft von Mackensen in het land als militair gouverneur.

Deze generaal is de bedenker van een tactiek die bekend staat als de Mackensen-falanx : aanvallen over een breed front met zo veel mogelijk middelen.

Op de foto hieronder staan gevallen Roemeense soldaten, gesneuveld nabij de stad Brașov in het zuiden van Transsylvanië. Voor de stad Roemeens zou worden in 1920, droeg het de naam Kronstadt en behoorde het tot Oostenrijk-Hongarije.

bronnen :
oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds
https://nl.wikipedia.org/wiki/Bra%C8%99ov_(stad)

GevallenRoemenen_NabijKronstadt.jpg

door

herschikking van de Duitse generale staf

Falkenhayn

von Falkenhayn

Op 29 augustus 1916 vervangt maarschalk Paul von Hindenburg Erich von Falkenhayn als chef van de generale staf. Falkenhayn werd bekritiseerd voor zijn offensief tegen de Fransen in Verdun, dat veel Franse slachtoffers had moeten maken en hun wil om verder te vechten had moeten breken. Geen van beide zaken werden gerealiseerd. Falkenhayn wordt naar het Oostfront gestuurd waar hij het 9e leger gaat aanvoeren.

 

Ludendorff

Ludendorff

Generaal Eric Ludendorff Hindenburgs vertrouweling, wordt aangesteld als zijn rechterhand. Beiden mannen menen dat ze op het westfront een nieuwe strategie moeten voeren : defensie in de diepte.

bron : Ian Westwell, 1914-1918 – de eerste wereldoorlog dag na dag, Deltas

 

door

Roemenië kiest voor oorlog

De Roemeense regering verklaart op 27 augustus 1916 Oostenrijk-Hongarije de oorlog en mobiliseert haar strijdkrachten. Die vallen meteen de Oostenrijks-Hongaarse provincie Transsylvanië binnen waar een grote etnisch-Roemeense bevolkingsgroep woont. Duitsland en Turkije komen hun bondgenoot ter hulp en verklaren in de daaropvolgende dagen beide de oorlog aan Roemenië.

bron : Ian Westwell, 1914-1918 – de eerste wereldoorlog dag na dag, Deltas

Romania-1916

door

Italianen veroveren Gorizia

De Italianen lanceren op 4 augustus 1916 de zesde slag aan de Isonzo. De eerste vijf veldslagen hadden niets opgeleverd maar dit maal kennen de Italianen succes. Het Oostenrijks-Hongaarse leger had de eigen rangen uitgedund om versterkingen te sturen naar Galicië waar het Broesilov-offensief nog steeds woedt. De belangrijkste aanval van het 3e leger van de hertog van Aosta vindt echter pas plaats op de 6e augustus. De hoofdaanval wordt geopend om 14 uur nadat de Oostenrijks-Hongaarse frontlinies negen uur lang onder artillerievuur hebben gelegen. Gorizia (in het Duits Görz) capituleert op de 8e augustus. De verovering van deze stad behoorde al lang tot de Italiaanse ambities en nu de stad effectief Italiaans is, betekent dit een belangrijke opsteker voor de Italiaanse moraal.

bronnen
Ian Westwell, 1914-1918 – de eerste wereldoorlog dag na dag, Deltas
https://ww1live.wordpress.com/2016/08/08/gorizia-2/

Gorizia1916.jpg

door

het verdrag van Boekarest

In Boekarest ondertekenen Roemenië en de geallieerden op 4 augustus 1916 het verdrag van Boekarest. Soms duikt ook de ietwat onlogische naam vrede van Boekarest op voor deze overeenkomst. Tot vandaag staat Roemenië neutraal in de oorlog maar nu sluit het zich aan bij de geallieerden. Dat gebeurt niet louter om idealistische redenen. Het land heeft al langer een oogje op Transsylvanië onder Hongaars gezag waar een Roemeense meerderheid leeft onder de knoet van Duitse en Hongaarse minderheden. Op 27 augustus 1916 zal Roemenië de oorlog verklaren aan Oostenrijk-Hongarije en Transylvanië binnentrekken.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Roemenie1916

door

Poolse heldenmoed op het dagorder

Jozel Pilsudski, een later Pools staatshoofd, schrijft op 11 juli 1916 in een dagorder voor het leger :

De zwaarste van onze huidige gevechten hadden plaats in de voorbije dagen.

De gevechten waarop Pilsudski doelt, is de slag van Kostiuchnowka, van 4 tot 6 juli 1916 in het gelijknamige dorp nabij de Styr in de regio Volhynia (Oekraïne).

Tegen een grote overmacht van Russische troepen houden de Poolse legioenen veel langer stand dan verwacht, at de Oostenrijkse-Hongaarse troepen in de nabijheid toeliet om zich ordelijk en met geringe verliezen terug te trekken. Zo leveren de Polen een belangrijke bijdrage aan de gunstige afloop voor het Oostenrijks-Hongaarse leger van het Broesilov-offensief. De veldslag bij Kostiuchnowka wordt ook achteraf beschouwd als een van de hevigste waarin de Poolse legioenen ooit vochten.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Kostiuchnowka1916.jpg

door

Een Russische pandoering

Op 9 juni 1916 is het Broesilov offensief al enige dagen aan de gang. Dit offensief werd nauwgezet voorbereid door generaal Alexei Broesilov (detail daarover lees je hier). De eerste stad die het Oostenrijks-Hongaarse leger moet prijsgeven, is Lutsk. de Kaiserliche-und-Königliche Armee had ook geen offensief aan het oostrfont verwacht en is volop bezig met de Strafexpedition tegen de Italianen. Het Russische offensief komt ongelegen en totaal onverwacht.

erzherzog-josef-ferdinand

Jozef Ferdinand

Het is zo onverwacht dat de Oostenrijkse stafchef, Conrad von Hötzendorf, op een verjaardagsfeestje is bij aartshertog Jozef Ferdinand in het kasteel van Teschen. Als de Russen aanvallen op 4 juni 1916, geraken die rapporten wel tot bij von Hötzendorf, maar die schat de situatie niet ernstig in en wil de aartshertog en zijn gemalin niet beledigen door het feestje voortijdig te verlaten.

Het is maar de vraag of zijn vertrek de situatie nog had kunnen redden. De Russen zijn bijzonder goed voorbereid en hebben de loopgraven van hun vijanden goed in kaart gebracht. Een bijzonder krachtig bombardement jaagt de Oostenrijks-Hongaarse soldaten in hun schuilkelders. Terwijl ze daarin blijven, nadert de Russische infanterie de loopgraven en wacht tot hun vijanden met de handen omhoog eruit komen. Vooral de etnische Slaven zien ertegen op hun Slavische broeders te bekampen voor Oostenrijk-Hongarije en geven zich graag over. Achter de eerste linies zijn er nauwelijks reserves en dus kunnen de Russen gemakkelijk oprukken. Het Oostenrijks-Hongaarse 4e leger wordt gedecimeerd waardoor het 7e leger zich ook verplicht ziet om terug te trekken. Tot slot moet ook het 1e leger zijn eerste linies verlaten onder Russische druk.

Op 6 juni 1916 hebben de Russen al een gat gemaakt van 32 kilometer in de frontlinies van het Oostenrijks-Hongaarse leger. Op 8 juni schiet er van de 110.000 soldaten van het 4e leger nog maar 18.000 over. Volgens sommigen zijn 60% van de verliezen te wijten aan desertie. Over een lengte van 400 kilometer, van de Pripjat-moerassen tot aan de Karpaten, is het Oostenrijks-Hongaarse leger op de vlucht.

Conrad von Hötzendorf gaat op 8 juni 1916 naar Berlijn om Falkenhayn om hulp te vragen. Na een hevige discussie stemt Falkenhayn toe in Duitse versterkingen op voorwaarde dat de Oostenrijks-Hongaarse legers aan het oostfront onder Duits bevel komen. De Oostenrijkse stafchef heeft geen andere keuze dan te aanvaarden.

Op 9 juni 1916 is de 2e fase van het Broesilov offensief gepland. Generaal Alexei Evert moet dan zijn deel van het werk doen. Maar Evert stelt uit omdat hij nog niet klaar is. Die vertraging zal zijn effect niet missen op het Russische offensief. Niettemin wordt het Broesilov offensief beschouwd als een van de grootste overwinningen van de geallieerden en het begin van het einde van Oostenrijk-Hongarije als militaire grootmacht.

Taalkundig toemaatje : Het woord pandoering (in de betekenis van een flink pak slaag) is afgeleid van het woord pandoer, een soldaat uit bepaalde eenheden van het Oostenrijkse keizerlijke leger. Het woord is afkomstig uit het Hongaars. 

bron : Michael Neiberg & David Jordan, the eastern front 1914-1920, amber books

BroesilovOffensief_OostenrijkseKrijgsgevangenen.jpg

Oostenrijks-Hongaarse soldaten verdwijnen in Russische krijgsgevangenschap

 

door

Val van Lutsk

Op 4 juni 1916 is het zo ver : de Russen vallen aan en beginnen aan wat later het Broesilov offensief genoemd wordt. Dit offensief was goed voorbereid door generaal Broesilov en het was een Russisch antwoord op de Franse vraag aan zijn geallieerden om offensieven te starten en zo de Duitse druk op Verdun te verminderen. Hoe Broesilov dit offensief voorbereidde, lees je hier.

Na een artilleriebombardement gaan de Russen tot de aanval over. Zij richten zich op het Oostenrijks-Hongaarse leger omdat ze dit als de zwakste schakel aan het oostfront inschatten. Een van de eerste steden die in hun handen valt is Lutsk (8 juni 1916) . De Russische schilder Leonid Sologub heeft van deze gebeurtenis een schilderij gemaakt dat we hieronder weergeven.

bronnen :
https://nl.wikipedia.org/wiki/Broesilov-offensief
http://www.artnet.com/artists/leonid-sologub/breakthrough-at-lutsk-collection-of-drawings-from-fAChid3UYjxMh8Rojsumsw2
leonid-sologub-breakthrough-at-lutsk;-collection-of-drawings-from-the-first-world-war-series,-(18-works)

 

 

door

Broesilov maakt zich klaar

De Russen hebben op vraag van de Fransen een offensief gestart. Daarmee willen ze hun bondgenoten helpen die in Verdun zwaar onder druk staan. In maart 1916 starten de Russen een offensief (lees daarover meer op deze pagina). Maar dat offensief levert alleen maar een hoop verliezen en geen doorbraak op.

Na heel wat gepalaver binnen de Russische legertop blijkt dat zowel de tsaar, de stafchef als de twee andere generaals die het commando voeren over de rest van het front huiverachtig staan tegenover nog meer aanvalsijver. Alexei Broesilov is de enige die zich zeer gedreven toont op een bijeenkomst van de Russische legertop op 14 april 1916. Hij verklaart zich bereid om zonder veel bijkomende middelen of versterkingen een groot offensief voor te bereiden. Tegenover hem staan de Oostenrijks-Hongaarse troepen waarvan bekend is dat ze de mindere zijn van hun Duitse bondgenoten, waartegen de Russen in maart 1916 tevergeefs storm liepen.

Alexei-BrusilovBroesilov gelooft dat hij een goed recept heeft voor een geslaagde aanval. Hij wil aanvallen op een breed front van honderden kilometers zodat Oostenrijk-Hongarije niet met zijn troepen kan schuiven om gaten te dichten. Hij kiest er ook voor om geen lange voorbereidende artilleriebeschietingen te doen die elk verrassingseffect vergallen. Niets laat hij aan het toeval over. Het vijandelijke loopgravennet wordt eerst netjes in kaart gebracht met luchtfoto’s en daarna nagebouwd in het Russische achterland. De belangrijkste aanvalseenheden repeteren hun aanval op de nagemaakte stellingen. De troepen in lijn krijgen de opdracht om grote schuilplaatsen te maken waar de aanvalstroepen veilig kunnen wachten in de laatste uren voor de aanval. Broesilov probeert ook zijn aanvalssectoren te beperken tot zones met een smal niemandsland zodat de aanvallers een reële kans hebben om de oversteek naar de vijandelijke linies te overleven. Waar dit nodig is, graaft de infanterie diepe naderingsloopgraven naar de Oostenrijks-Hongaarse eerste linie om zo de vertreklijn voor de aanval zo veel mogelijk naar voren te verleggen.

bron : Knack – Historia 1916

door

Russen testen Duitse linies

Florence Farmborough is een Britse vrouw die als verpleegster dienst heeft genomen in het Russische leger. Na 10 dagen verlof in Moskou komt ze terug aan in de eerste linies. Florence is niet de enige die in een goed humeur is. Het moreel van de troepen is enigszins hersteld na de lange terugtocht van de afgelopen zomer en herfst. Het Russische leger heeft nu zo’n twee miljoen mannen aan het front staan en bijna ieder van hen heeft een eigen geweer wat als buitengewoon goed wordt beschouwd.

Op 16 januari 1916 gaan de Russen een versterkte verkenningsaanval uitvoeren, gericht op een belangrijk gedeelte van de Duitse verdedigingslinie. Veel van de mannen die zullen aanvallen, zijn kersverse rekruten, enthousiaste jongemannen die zich vrijwillig hebben aangemeld om de voorhoede te vormen. Ze hebben speciale uitrusting gekregen in de vorm van sneeuwkleding met een witte buitenstof.

Florence ziet dat de artsen nerveus zijn. Wie weet hoe de Duitsers op zo’n verrassingsaanval zullen reageren. Het front is nog rustig en stil. Om 2 uur ’s nachts ontvangt de divisiechef een rapport per telegram. De eerste poging om het Duitse prikkeldraad open te knippen hebben ze moeten staken maar er wordt een nieuwe poging ondernomen.

Om vier uur ’s nachts wordt de stilte verbroken door een eenstemmig grommend gebulder van artilleriegeschut, mitrailleurs en geweren. Nu is de aanval geopend. Het gedonder gaat door. Nog een telefonisch rapport. De verkenners zijn tijdens hun werkzaamheden ontdekt en liggen nu zwaar onder vuur. De doorbraak is mislukt.

Dan beginnen de gewonden te komen. Twee kleuren domineren het schouwspel : wit en rood. Het bloed steekt fel af op de nieuwe sneeuwkleding van de soldaten.

bron : Peter Englund, de schoonheid en het verdriet van de oorlog, Spectrum

Schneehemden