de trieste tsaar

De Russische tsaar Nicolas is vaak van huis om zijn troepen te inspecteren en hij schrijft dan regelmatig brieven en telegrammen naar tsarina Alexandra. Op 28 januari 1916 schrijft hij onder meer :

Opnieuw moet ik u en de kinderen, mijn thuis, mijn klein nest, achterlaten en ik voel me daarover zo triest en neerslachtig, maar ik wil het niet tonen. God geven dat we niet te lang gescheiden zijn : ik hoop op 8 februari terug te zijn. U moet niet treuren of bekommerd zijn. U kennende vrees ik dat u zult tobben over wat Misha vertelede en dat deze vraag u zal kwellen in mijn afwezigheid. 

Alleen wanneer ik, de soldaten en de mariniers zie, slaag ik erin u voor enkele ogenblikken te vergeten, als het mogelijk is. 

bron
oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

tsar_nicholas_ii_in_1916__by_kraljaleksandar

tsaar Nicholas II 1916

Russische beloftes voor 1916

De Russen hebben in 1915 al behoorlijk wat tegenslagen te verwerken gekregen. Meer bepaald het Duitse offensief bij Gorlice heeft ervoor gezorgd dat de Russen hun deel van Polen grotendeels moesten ontruimen. (Een bericht over de paniekerige terugtocht lees je hier)

Aan het einde van 1915 is de rust enigszins terug aan het oostfront nu de Russen zo ver zijn terug gedreven. In Berlijn heerst de indruk dat het gedaan is met het Russische leger. En door de berichten van Franse en Britse militaire attachés denken ze in Parijs en Londen in feite hetzelfde. Maar het spreekwoord zegt :”Rusland is nooit zo sterk als het eruit ziet. Rusland is nooit zo zwak als het eruit ziet.”. En het spreekwoord heeft gelijk.

JakovZhilinskiTijdens de geallieerde conferentie in het kasteel van Chantilly (Frankrijk) worden de Russen vertegenwoordigd door generaal Jakov Zhilinski. Die verrast de aanwezigen door te stellen dat het Russische leger klaar is voor een groot offensief in 1916.

Zhilinski verklaart zich akkoord met het geallieerde voornemen om samen een offensief te lanceren in juni 1916. Bovendien wordt afgesproken dat de geallieerden offensieven zullen lanceren als één van hen zwaar wordt aangevallen door de Centrale machten (Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Ottomaanse rijk).
In ruil voor deze afspraken vraagt en verkrijgt Zhilinski dat de Fransen en Britten aanwezig blijven in Salonika om daar Duitse , Oostenrijks-Hongaarse en Bulgaarse troepen te binden. Fransen en Britten stemmen daarmee in  uit schrik Rusland als bondgenoot te verliezen na de tegenslagen aan het oostfront.

In januari 1916 starten de Russen een reeks kleinere offensieven, met als eerste bedoeling de sterkte van de defensielijnen van Duitse en Oostenrijks-Hongaarse troepen te testen. Maar in februari 1916 moeten de Fransen de andere geallieerden vragen een offensief te starten omdat ze in Verdun onder druk zijn gekomen van een zwaar Duits offensief. De Britten melden dat hun soldaten nog niet klaar zijn voor zo’n grootschalig offensief. De Italianen lanceren een zoveelste offensief aan de Isonzo, dat voor de evenveelste keer mislukt. Enkel de Russen zullen in 1916 een offensief met succes lanceren onder leiding van hun beste generaal Broesilov. Maar daarover berichten we later meer.

 

slag van Köprüköy

slag van Köprüköy

Op 10 januari 1916 begint de slag van Köprükoÿ . De Russen onder leiding van generaal Nikolai Yudenich vallen de Ottomaanse posities aan. Op 13 januari lanceren de Ottomanen een tegenaanval. Daags erna forceren de Russen een doorbraak in de heuvels rond Çakir Baba. Op 15 januari gooit Yudenich zijn kozakken in de strijd aangezien deze soldaten nog opgewassen zijn tegen het zeer slechte weer. In de nacht van 16 op 17 januari 1916 trekken de Ottomaanse legers zich terug richting Erzerum.

 

Campaña_del_Caucaso

bronnen
Ian Westwell, 1914-1918 – de eerste wereldoorlog dag na dag, Deltas
https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Koprukoy

 

De Russen verlaten Warschau

Aan het oostfront schuift de frontlijn in augustus 1915 sterk op naar het oosten, ten nadele van de Russen. Eén van de eerste gevolgen is dat ze Warschau moeten verlaten onder Duitse druk. In het dagboek van Sophie Botjarski, een Russische verpleegster, lezen we het volgende op 7 augustus :

Warschau was ingesloten door een hoefijzer van vuur en rook. Ons leger had tiçjdens de terugtocht vuren aangestoken, en een wijde, ongelijkmatige strook van vernietiging omsloot bijna de hele stad. We zagen de opening waar we langs moesten, en de geur van brandend hout bereikte onze neusgaten. Het was heel stil, in de lucht zweefden enkele rookwolken van exploderende granaatkartetsen.

Samen met een vriendin en een transportofficier wandelt ze naar de rivier en ze zien dat er loopgraven zijn aangelegd aan de oever. Een officier komt door de zomerduistern,is naar hen toe en vertelt dat de Duitsers naderbij komen. De bruggen over de Weichsel zullen heel gauw opgeblazen worden. Rond een uur of vijf sluiten ze zich aan bij de massa’s die Warschau verlaten. Om een uur of drie ’s middags bereiken ze Novominsk, waar het Botjarski en de anderen lukt om twee uur te slapen. Daarna worden ze gewekt. Tegenorder. De eenheid moet terug naar het westen om op een punt halverwege naar Warschau een veldhospitaal op te zetten. Maar dan zijn de Duitsers ondertussen al in Warschau toegekomen.

bron : Peter Englund, de schoonheid en het verdriet van de oorlog, Spectrum

Duitse intrede in Warschau 1915

Duitse intrede in Warschau 1915

Een ander gezicht van Lenin

Lenin in 1917

Lenin in 1917

Ik heb de tijdslijn van 1917 nu volledig af. Dit jaar is een bijzonder jaar. Minstens even bloedig als de voorgaande, om niet te zeggen nog bloediger : de slag om Verdun, de slag bij Passendale. De hevige gevechten in Italië waren voor mij een onbekende. De muiterijen in het Franse leger kende ik al, maar de omvang was me niet bekend. Hoe kan ik één enkel feit uit dit jaar nemen ? In feite niet, en dus moet ik een foto nemen die me verrast en die toch 1917 zeer goed samenvat. Het is deze foto van Lenin geworden, gevonden in het boek van Guido Knopp “”Der erste Weltkrieg – die Bilanz in Bildern”. 1917 is het jaar van de Russische revolutie. De Duitsers hebben ervoor gezorgd dat Lenin uit ballingschap terug naar Rusland is gekomen. Daarmee hoopten de Duitsers de Russen uit de oorlog te krijgen en zodoende hun troepen van het oostfront te kunnen terugtrekken. We kennen allemaal de foto van Lenin kaal en met een ringbaardje. Deze foto kende ik niet, maar toont wel een karakterkop. En deze karakterkop zou het tsaristisch Rusland in 1917 op de knieën brengen.