Barthas en de sovjet

De muiterijen nemen hand over hand toe en Louis Barthas krijgt er in zijn regiment ook mee te maken.

Op 30 mei 1917 werd er ’s middags buiten het dorp een vergadering gehouden om naar het voorbeeld van de Russen een sovjet samen te stellen uit drie soldaten per compagnie die de leiding van het regiment zouden overnemen. Tot mijn grote verbazing boden ze mij het voorzitterschap van de sovjet aan. Dat wilde zeggen dat ik niemand minder dn de kolonel moest vervangen. Zie je het al voor je ? Een gewone boer als ik die in augustus 1914 zijn werk had  achtergelaten, moest nu het 296e regiment commanderen. Dat overtrof alle verbeelding.

Ik weigerde natuurlijk, want ik had geen zin om voor een kinderachtige na-aperij van de Russen met de executiepaal kennis te maken. Ik besloot een schijn van wettelijkheid aan deze revolutionaire demonstraties te geven. Ik stelde een manifest op om aan onze compagniecommandanten te overhandigen waarin geprotesteerd werd tegen het uitblijven van de verloven.

Het manifest begon als volgt :’Aan de vooravond van het offensief heeft generaal Nivelle aan de troepen een dagorder laten voorlezen waarin stond dat het uur van het offer had geslagen… Wij hebben ons leven voor het Vaderland opgeofferd maar nu is het de beurt aan ons om te zeggen dat het uur van de verloven allang heeft geslagen.’

Zo was de opstand in wettelijke banen geleid. Het manifest werd door een poilu die schrijlings op een boomstronk zat met duidelijke stem voorgelezen. Een razend applaus begeleidde zijn laatste woorden. Het streelde mijn ijdelheid maar matig. Want als ze zouden horen wie dit protest had geschreven, hoe gematigd dan ook, was mijn situatie duidelijk.

bron : Louis Barthas, oorlogsdagboeken 1914-1918, vertaald door Dirk Lambrechts, uitgeverij Bas Lubberhuizen

CharlesVally_Mutin1917

 

muiterij in Ville-en-Tardenois

In het 41e infanterieregiment, gelegerd in Ville-en-Tardenois bij de Chemin des Dames, begint een grote muiterij. Meer dan tweeduizend soldaten houden een demonstratie bij het gemeentehuis.

De generaals Joseph Bulot en Paul Mignot trekken ernaartoe om de soldaten tot kalmte aan te sporen. De toestand wordt levensbedreigend voor generaal Bulot, die door zijn manschappen gehaat wordt. Na enkele beloftes van generaal Mignot, zoals het terugtrekken van twee regimenten naar het achterland, weg van het front, keert de kalmte terug.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Onderstaande tekening is van Jacques Tardi.

Tardi_mutineries02.jpg

oorlogswinst

Louis Barthas maakt de volgende bedenking in zijn dagboek :

We kwamen in de buurt van een enorm munitiedepot van de artillerie. Er waren duizenden en duizenden granaten van elk kaliber opgestapeld, als monstrueuze insectenlarven die op een dag als een wolk van vuur en zwavel zouden wegvliegen.

Eén ding staat vast : met elk offensief verrijkten zich de munitiefrabrieken. Hier lag voor verschillende miljoenen francs aan munitie. Anatole France schrijft terecht :”Men denkt te sterven voor het vaderland maar men sterft voor de industriëlen.”.

Het was onbegrijpelijk dat de Duitsers nog nooit één enkel kanonschot op het munitiedepot hadden gelost en dat nog geen enkel vliegtuig ooit een bom had laten vallen. En toch lg het depot op de route van de Duitse vliegtuigen die dikwijls overvlogen om Châlons-sur-Marne en Mourmelon te bombarderen.

Je zou bijna denken dat er in deze vernietigingsoorlog der volkeren een stlzwijgende overeenkomst bestond om de munitie van de tegenpartij te sparen.

bron : Louis Barthas, oorlogsdagboeken, uitgeverij Bas Lubberhuizen

ObussenVoorraad

Muiters bij de Fransen

Generaal Robert Nivelle, wiens recente offensief op het westfront is mislukt en voor toenemende muiterij zorgt, wordt op 15 mei 1917 ontslagen. Hij wordt vervangen door generaal Henri-Philippe Pétain, de held van Verdun. Hij onderneemt snel actie om de muiterij de kop in te drukken. In de maanden daarop reist hij langs het front om de grieven van de gewone soldaat aan te horen. Hij gelooft verbetering en arresteert een aantal oproerkraaiers. In juli 1917 bereikt de muiterij haar hoogtepunt, maar in augustus is ze bijna over, afgezien van enkele geïsoleerde incidenten, die er nog zijn tot begin 1918. Zo’n 50 soldaten worden berecht en geëxecuteerd. Dankzij een efficiënt systeem van perscensuur horen de Duitsers niets over de muiterij tot ze zo goed als over is, zodat ze niet van de situatie kunnen profiteren.

bron : Ian Westwell, 1914-1918 – de eerste wereldoorlog dag na dag, Deltas

LaGrogne1917

Einde van het Nivelle offensief

Een week nadat de Britten bij Arras en de heuvelrug van Vimy in de aanval zijn gegaan, zetten de Fransen 19 divisies van het 5e en 6e leger in over een breedte van 80 km, van Soissons tot Reims. Maar de Duitsers zijn op de hoogte van de plannen van de Franse generaal Nivelle. Op 16 april 1917,  de eerste dag, lijden de Fransen een verlies van 40.000 soldaten. Het massale gebruik van de Char Schneider-tanks haalt ook weinig uit, er gaan op deze dag 150 van deze tanks verloren. Het Duitse 1e leger onder Fritz von Below, houdt gemakkelijk stand, vooral omdat de Duitsers zich op de hogere gronden bevinden.

Het is ironisch dat Nivelles eigen uitvinding, de “gordijnvuur”-aanval in dit geval alleen maar leidt tot meer Franse slachtoffers. Nivelle blijft echter koppig geloven in zijn plannen en hij laat zijn mannen vier dagen doorvechten. Maar her en der dreigen muiterijen die alleen met grote moeite onderdrukt kunnen worden. Er zijn een paar kleine successen zoals de verovering van 4km van de 30 km in totaal van de weg over de heuvelrug, de Chemin des Dames, die een onderdeel is van de Hindenburglinie. Uiteindelijk wordt het offensief op 9 mei 1917 definitief afgebroken.

bron : Roel Tanja, een korte geschiedenis van de eerste wereldoorlog, BBNC uitgevers

Nivelle Nights6

 

Gasmasker verplicht !

Lut Ureels haar grootvader, dorpsonderwijzer,moet ook met een gasmasker leren omgaan.

Weer alarm voor gas. Iedereen moet een gasmasker hebben. Wie op straat komt zonder, kan een beginboete krijgen van 5 frank. De schoolkinderen moeten nu ook een gasmasker dragen van een bijzondere soort, een cagoule.

Geregeld zullen we oefeningen houden om de kinderen en onszelf eraan te gewennen om met het masker op te schrijven en te luisteren. Het is zeer onaangenaam om met zo’n masker voor te ademen. Het gezicht van een klas vol maskers is akelig.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Onderstaande afbeelding is een schilderij van Thérèse Bisch.
http://centenaire.org/fr/autour-de-la-grande-guerre/peinture/objets/la-grande-guerre-dans-les-toiles-de-therese-bisch

ThereseBisch_Masques_a_Gaz

 

de pijp van de kolonel

Louis Barthas maakt het offensief van Nivelle mee. Gelukkig niet op de allereerste rij, maar hij is er wel bij als op 16 april 1917 het dagorder van Nivelle voorlezen. De divisie van Barthas is gelukkig geen stoottroep maar een achtervolgingstroep. Voortdurend zijn Barthas en zijn kameraden op mars en de 17e april maken ze zelfs nog een sneeuwstorm mee. Ze bouwen enkel schuilplaatsen en wachten verkleumd op hun bevelen.

LaBonnePipeOp 19 april weer dezelfde onzekerheid, weer afwachten. Het toeval wilde echter dat ik ’s middags aanwezig was bij het gesprek van onze kolonel Robert met een generaal te paard die zei :”Kolonel, het is de beurt aan uw regiment om op te rukken en aan te vallen. Stel uw manschappen onmiddellijk in rijen op.”. Onze kolonel nam de pijp uit de mond, spuwde en tot mijn verbazing antwoordde hij, zonder zich te haasten, met een zware ruwe stem :”Generaal, kijk eens in welke staat deze soldaten zijn. Denkt u soms dat ze niet weten op welke onverwachte tegenstand wij steeds opnieuw zijn gestuit ? De eerste dag zouden ze nog zijn opgetrokken, maar nu niet meer en ik ook niet.”.

Weinig kolonels zouden de moed gehad hebben op die manier te antwoorden om het leven van hun mannen te sparen. Onder een ruw, bars en knorrig uiterlijk verborg kolonel Robert een goed en genereus hart. Ik dacht dat de generaal in woede zou uitbarsten bij deze formele weigering. maar niets daarvan. “Oh,” zei de generaal,” dat is goed. Als uw mannen te moe zijn, moeten ze maar gaan rusten in een of ander dorp hier vlakbij.”. En inderdaad trokken we om drie uur ’s middags dolgelukkig naar het dorp Sept-Saux, drie kilometer verder. Het was een groot dorp dat iets voorbij Prosnes lag, op maar vijf kilometer van de eerste linies.

bron : Louis Barthas, oorlogsdagboeken, vertaald door Dirk Lambrechts, uitgeverij Bas Lubberhuizen

 

het Nivelle offensief

RobertNivelleGeneraal Robert Nivelle opent op 16 april 1917 een groot offensief waarvan hij beloofd heeft dat het de Duitse verdediging op het westelijk front makkelijk zal verslaan. Nivelles oversten zijn echter niet overtuigd van zijn plan en stemmen er pas mee in nadat hij gedreigd heeft met ontslag. De aanval bestaat uit oeffensieven in Champagne en langs de Aisne. Bij deze onderneming zijn het Franse 5e leger onder generaal Olivier Mazel en het 6e leger van generaal Charles Mangin betrokken. Ze worden gesteund door het 1e leger van generaal Marie-Emile Fayolle en het 10e leger van generaal Denis Duchêne. Nivelle beschikt over 850.000 soldaten en 7.000 artilleriewapens. Tegenover hem staan twee Duitse legers : het 1e onder generaal Fritz von Below en het 7e onder generaal Max von Boehn.

De Franse opmars vindt plaats over een front van 64 kilometer tussen Soissons en Reims waarbij het leeuwendeel van de troepen zich toelegt op de verovering van de Chemin des Dames, een reeks dichtbeboste kammen die parallel lopen met de frontlinie. Nivelle probeert een kruipend artilleriespervuur of gordijnvuur om de hoofdaanvalln te dekken. De Duitsers zijn zich maar al te goed bewust van de situatie aangezien er weinig geheimhouding is en ze plannen voor de aanval hebben bemachtigd. Vlak voor het offensief begint vernielt een Duits vliegtuig een hele reeks Franse ballons gebruikt voor artillerieobservatie en beschieten de Duitsers colonnes Franse soldaten en tanks.

Het Duitse 7e leger blokkeert de Franse opmars naar de Chemin des Dames. De Franse troepen stuiten op zwaar artillerievuur en sterk verdedigde mitrailleursposities. In de week van 16 tot 25 april verliezen de Fransen 134.000 soldaten waarvan 30.000 doden. Een deel van de Hindenburglinie op de Chemin des Dames valt tegen het einde van april 1917. De steeds moeizamer wordende strijd duurt tot in mei.

chemindames1917

bronnen

https://fr.wikipedia.org/wiki/Bataille_du_Chemin_des_Dames
Ian Westwell, 1914-1918 – de eerste wereldoorlog dag na dag, Deltas

 

 

René Fonck wordt piloot

Nauwelijks 23 jaar oud krijgt René Fonck op 15 april 1917 een uitnodiging om Les Cigognes te vervoegen, het meest vermaarde jachteskadron uit de eerste wereldoorlog. Onder meer de befaamde jachtpiloot Georges Guynemer maakt daarna deel uit tot aan zijn dood op 11 september 1917.

René Fonck zal levend uit de eerste wereldoorlog komen als de meest succesrijke luchtaas. Maar liefst 75 overwinningen in luchtgevechten staan op zijn naam. Daarnaast zijn er nog 67 andere luchtgevechten waarvan zijn overwinning niet officieel bevestigd kan worden. Alhoewel hij meer overwinningen behaalde dan Georges Guynemer (53 overwinningen), kwam René Fonck zelfs niet in de buurt van diens populariteit.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

René_Fonck

Karel I en de Sixtus affaire

Karl_of_AustriaKarel I van Oostenrijk, die op 21 november 1916 zijn oudoom Franz-Joseph opvolgde als hoofd van de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie, schrijft op 24 maart 1917 een brief aan de Franse president Raymond Poincaré met een eigen vredesvoorstel. Zijn minister van Buitenlandse Zaken, Ottokar von Czernin, is niet op de hoogte van de inhoud (onder meer onafhankelijkheid van Servië en België)). Een schoonbroer van Karel I, Sixtus van Bourbon-Parma, speelt voor postbode. Daarover lees je meer in dit artikel.
Wanneer deze en volgende brieven later uitlekken, krijgt de zaak de naam Sixtus-affaire. Een  kettingreactie van ontkenningen, leugens en beschuldigingen volgt.

Met zijn eenzijdig vredesvoorstel maakte Karel I later blijkbaar wel indruk in het Vaticaan. Paus Johannes Paulus II verklaart hem in 2004 heilig voor zijn rol als vredestichter. Daarbij wordt voorbijgegaan aan de beschuldigingen dat hij opdracht had gegeven om gifgas te gebruiken en in 1921 twee staatsgrepen zou hebben gepleegd in Hongarije.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds