Belgie

door

Protest tegen de von Bissing universiteit

Von_Bissing

von Bissing

Op 8 januari 1916 plaatsen 38 vooraanstaande Vlamingen hun naam onder het zogenaamde Auto-Rekwest, dat als motto draagt :”Geen Vlaamsche hoogeschool uit Duitsche handen”. De ondertekenaars keren zich tegen de beslissing van Moritz von Bissing, gouverneur-generaal van België, om de Gentse universiteit te vernederlandsen en te heropenen.

Die heropening past in de Duitse Flamenpolitik, waarmee ingespeeld wordt op de verzuchtingen van de Vlaamse Beweging, die worstelt met de vraag of ze mogen ingaan op het aanbod van de vijand om een oude eis te verwezenlijken.

Tot de ondertekenaars van het Auto-Rekwest horen onder meer August Vermeylen, Edward Anseele, Paul Fredericq en Alfons Siffer. Ondanks hun verzet opent de universiteit toch op 24 oktober 1916.

bron 
oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

 

 

door

Churchill in Ploegsteert

Na zijn gedwongen ontslag in 1915 als First Lord of the Admiralty, zeg maar minister van Marine, zei Winston Churchill de politiek vaarwel, althans tijdelijk. Hij hoopte op een hoge functie bij het leger, maar moest aan de slag als bataljonscommandant, met de graad van eerste luitenant.

Winston Churchill krijgt vanaf 4 januari 1916 de leiding over het 6e bataljon van de Royal Scots Fuseliers in Ploegsteert. Periodes van dienst aan de frontlinie en van rust enkele kilometers daarvandaan wisselen elkaar af. Zelfs aan het front schrijft Churchill regelmatig brieven aan zijn vrouw. Hij lijkt het moeilijk te hebben met het gastronomische niveau van de frontkeuken, want hij vraagt haar om hem wat lekkers te sturen : grote stukken cornedbeef, stiltonkaas, ham, sardines, gedroogd fruit… En hij voegt eraan toe :”Bezorg me de rekening, want je moet dit niet met huishoudgeld betalen.”.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Churchill bij de Royal Scots Fuseliers

Churchill bij de Royal Scots Fuseliers

door

Preussenstellung in Klerken

In een betonnen muur van een Duitse schuilplaats in Klerken markeert iemand de datum van 28 december 1915. De bouwdatum dus, net voor het beton hard wordt. Deze en een paar andere gelijkaardige constructies in de buurt maken deel uit van de Preussenstellung, een van de Duitse verdedigingslinies.

Deze grotendeels betonnen schuilplaats ligt in de buurt van diverse Duitse installaties : een laadstation, smalspoorwegen, een munitiedepot en een oefenterrein.

Toeristische tip : Je vindt deze betonnen constructie op een erf, tussen andere hoevegebouwen op het nummer 12 van de Zuid-Torhoutstraat in Klerken.

bronnen
oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds
de foto komt van http://www.wegwijzerwoi.be/nl/duitse-schuilplaats-veld-zuidtorhoutstraat-12-klerken-woi

DuitseBunker_Klerken

door

Eerste fosgeengasaanval nabij Ieper

De datum van 19 december 1915 zal in de geschiedenis van de chemische oorlogvoering met rood aangestipt worden als de dag waarop voor het eerst fosgeen wordt gebruikt. Friedrich Haber had al in de begindagen aan het gebruik van fosgeen als wapen gedacht. Een dergelijke aanval voorbereiden vergt echter veel meer tijd dan een met chloorgas. De grote giftigheid van fosgeen dwingt de Duitse troepen eerst te beschikken over een degelijk gasmasker voor iedereen. Tegen het einde van 1915 staat het Duitse leger echter klaar. Opnieuw wordt de zone van Ieper uitgekozen en meer bepaald een sector tegenover de Britse troepen.

Het Duitse leger voert een tweevoudige aanval uit in het gebied tussen Mesen en Sint-Elooi. Om 5 uur in de ochtend openen Duitse manschappen de cilinders met chloorgas die opgesteld staan aan de frontlinie.

BelgischeSoldaat_BritseCagoule

Belgische soldaat met een Britse cagoule

Die eerste gasaanval was enigszins verwacht. De geallieerden wisten van gevangenen dat het een kwestie van tijd was van wachten op de juiste windrichting. De Britse troepen zijn dan ook voorbereid. Zodra het gas waargenomen wordt, gaat elk beschikbaar alarm af : claxons, klokken, sirenes… Meteen openen de Britten het vuur om een mogelijke Duitse aanval tegen te gaan.

Om 6u15 volgt een tweede, onverwachte en totaal verschillende gasaanval : de Duitsers schieten granaten af gevuld met fosgeen (carbonyl-dichloride). Gelukkig voor de Britten veegt een stevige wind het gas binnen een half uur weg, want hun gasmaskers waren niet voorzien op dergelijke concentraties fosgeen. Van de duizend door het gas bevangen militairen sterven er kort nadien ongeveer 120.

Uit rapporten blijkt dat de gebruikte gassen een vertraagde uitwerking hebben. Dat is ook het geval bij mannen die tijdens de aanval goed beschermd lijken te zijn. Maar acht tot veertien uur later blijkt de aantasting. Ze klagen over extreme vermoeidheid en die wordt snel erger wanneer ze enige lichamelijke inspanning moeten doen. Er sterven zelfs soldaten tijdens oefeningen, twaalf uur na de aanval.

bronnen
oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds
Luc Vandeweyer, Koning Albert en zijn soldaten, Manteau

Talbot House opent de deuren
door

Talbot House opent de deuren

TubbyClayton

Philip Clayton

“Mijn job bestaat erin vriendelijk te zijn tegen al wie komt”, zo schreef aalmoezenier Philip ‘Tubby’ Clayton een tiental dagen geleden. Op 11 december 1915 opent Talbot House in Poperinge en kan de aalmoezenier ten volle zijn rol als bezieler ervan opnemen. De aalmoezenier creëert een home from home (een thuis ver van huis) voor manschappen die tijdens hun verlof ook geestelijke rust willen.

Dit Britse soldatenhuis wordt een every man’s club, waar alle militairen welkom zijn zonder onderscheid van rang, in tegenstelling tot klassieke militaire clubs die gebaseerd zijn op het verschil in rang. Deze club wil ook een alternatief bieden voor het liederlijke ontspanningsleven in de stad.

GilbertTalbot.jpg

Gilbert Talbot

De naam verwijst naar Gilbert Talbot, de jongere broer van hoofdaalmoezenier Neville Talbot, die enkele maanden eerder sneuvelde.

Toeristische tip : Talbot House (Gasthuisstraat 43, Poperinge) voert je terug naar het authentieke kader van tijdens de eerste wereldoorlog. Net als toen kun je hier ook nu nog overnachten voor een of meerdere dagen.

 

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

door

Vliegbrevet voor Willy Coppens

WillyCoppensWilly Coppens, met 37 luchtoverwinningen de meest succesrijke Belgische jachtpiloot, behaalt op 9 december 1915 zijn vliegbrevet. Van zijn 37 luchtzeges gaat het in 34 gevallen om het neerhalen van observatieballons. Dat is overigens een gevaarlijke activiteit : die ballons hangen op een hoogte van 600 tot 1200 meter, altijd boven de vijandelijke linies en in het vizier van het luchtafweergeschut.

Het begin van zijn leven is niet meteen een aanzet tot een carrière als gevechtspiloot. Zijn vader is kunstschilder en hijzelf gooit zich in zijn jonge jaren op het bouwen van zeilwagens.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

 

 

door

Adelin Colon opgepakt

AdelinColon

Adelin Colon

Adelin Colon, onderstationschef in Ottignies en hoofd van een spionagedienst, wordt op 7 december 1915 gevangengenomen door de Duitsers. Colons naam raakte bekend bij de Duitsers doordat hij ook veel contact had met andere diensten, waarvan er helaas recent enkele leden waren opgepakt. Zelf verraadt hij niemand, ook niet na zijn terdoodveroordeling. Zijn executie gaat door op 26 juli 1916.

In november 1914 richtte hij samen met Marius Labacq een spionagedienst op die vooral de activiteiten op de spoorlijnen Mechelen-Brussel en Mechelen-Gent in het oog houdt. Op korte tijd hadden de initiatiefnemers tachtig mensen verzameld die voor hun dienst inlichtingen verzamelden.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

door

van Petrograd naar Kaaskerke

In de periode van 4 tot 7 december 1915 is dokter Lievens in de loopgraven ter hoogte van Diksmuide langs de spoorlijn Diksmuide-Nieuwpoort (loopgraaf Petrograd). In deze periode krijgt de dokter een dringende oproep.

In de nacht van 6 december  word ik naar het kerkhof van Kaaskerke geroepen om een soldaat te verzorgen die door een kogel is gewond. Dit kerkhof is de minst beschermde plek van onze sector. Om er te geraken moet je eerst onder de rails van de spoorweg door en daarna over de vaderlanderkes van de loopgraven klauteren zonder de minste dekking. Voortdurend sissen kogels om me heen. Met de brancardiers zoeken we naar de gewonde. geen spoor. Vuurpijlen verlichten onheilspellend de trieste omgeving.

Uiteindelijk weet een soldaat ons te vertellen dat een wapenmakker uit angst door het lint ging en dat ze hem naar een schuilplaats hebben gebracht. Die abri is een kelder met een stevige bovenkant. Ondertussen heeft onze vriend zich volledig herpakt. In plaats van een verwonding door een kogel had hij te lijden onder een stevige hysterische bui. Zijn strijdmakkers, die dergelijke scènes niet gewoon zijn, dachten dat hij gewond was en verzochten mij om snel te komen. En zo riskeer je soms je leven in de loopgraven voor niets.

Mijn dochtertje Elza is vandaag één jaar oud. Op 7 december ’s avonds vertrekken we naar Kruis Abeele, waar we in reserve liggen.

bron : André Gysel, dokter Lievens – dagboek van een arts, Lannoo

loopgraafPetrogradKaaskerke02

loopgraaf Petrograd – Kaaskerke

door

Oostende gebombardeerd

In Oostende lopen drie gevangen Marokkaanse soldaten over straat, onder begeleiding van vier Duitse soldaten, bajonet in de aanslag. Trambegeleider Charles Castelein heeft het gezien en schrijft verder ook nog in zijn dagboek op 3 december 1915 :

Men hoort van niets anders meer spreken dan van personen die voor allerlei slag van overtredingen aangehouden worden, zoals handel in paspoorten, te laat op straat lopen, winkelwaar te duur verkopen…

’s Morgens zijn er al zeven vliegers boven de stad. Een uur lang wordt er geschoten zonder genade en bommen vallen overal aan Petit Paris : bij de apotheker, in de Pieterslaan, in de Renbaanstraat, aan het Thermen hotel… Er zijn veel gewonden en er is ook een man gedood.

bron : oorlogskalender 2014-2018, Davidsfonds

Oostende1915_Duitsluchtafweer

Oostende 1915 – Duits luchtafweer

door

de bloemmolens van Diksmuide

Dokter Lievens noteert het volgende in zijn dagboek.

28 november 1915
Ik fotografeer de brug en de Bloemmolens van Diksmuide (ook bekend als de Minoterie). Dat laatste had me het leven kunnen kosten, want de kogels fluiten om me heen. Gelukkig heb ik me onmiddellijk op de grond gegooid na het kiekje. Enkele minuten later op tien meter van me af krijgt in een loopgraaggang een sergeant van het 8e linie een kogel in het hart. ’s Avonds wordt bij André Brayeur door een kogel een vinger geamputeerd.

29 november 1915
Het regent, dat belooft voor de aflossing. Jean Blocquions krijgt een kogel in het been. Om 19 uur verlaat ik mijn post en volg de weg van het decauvillespoor. Dit parcours is niet aan te bevelen, want je loopt zonder de minste dekking. Maar deze weg is veel korter dan de gewone weg Kaaskerke – Oude Barrière – Lampernisse – Oeren. Dat is een goede vijftien kilometer te voet. Ik kom aan tegen middernacht, totaal vermoeid. Een goede maaltijd brengt me weer op krachten. Daarna ga ik op het stro liggen, waar ik onmiddellijk inslaap.

bronnen
André Gysel, dokter Lievens – dagboek van een arts, Lannoo
foto komt uit Daniël Vanacker, België in de grote oorlog, Roularta Books

 

Diksmuide_Minoterie

zicht op de bloemmolens of minoterie te Diksmuide vanuit Belgische loopgraven