Represailles in Rineen

Op 22 september 1920 legt de Irish Republican Army een hinderlaag voor de Royal Irish Constabulary in Rineen. De leiding over deze operatie lag bij  Ignatius O’Neill, een veteraan van de Groote Oorlog die bij de Irish Guards gevochten had. De hinderlaag is gericht tegen een vrachtwagen van de RIC die regelmatig eenzelfde traject volgt tussen Ennistymon en Milltown Mallbay.

Terzelfdertijd rijdt kapitein Alan Lendrum, magistraat, in op een wegversperring van een andere IRA-brigade. De IRA militanten dwingen kapitein Lendrum uit te stappen en zijn wagen te overhandigen. ALs hij zijn wapen trekt, wordt hij doodgeschoten. Deze actie van de IRA, die niets te maken heeft met de actie in Rineen, zal gevolgen hebben voor de hindzerlaag in Rineen. Doordat kapitein Lendrum niet opdaagt, worden er vrachtwagens met Britse soldaten uitgestuurd om hem te gaan zoeken.

In Rineen laat de IRA de vrachtwagen passeren om zeker te zijn om hoeveel tegenstanders het gaat. Op zijn terugweg, wordt de vrachtwagen dan aangevallen. Vijf agenten van de RIC en één soldaat van de Black-and-Tans worden bij de aanval gedood. De militanten van de IRA verzamelen de wapens van de gesneuvelden en steken de vrachtwagen in brand.

En dan verschijnen totaal onverwacht tien vrachtwagens van het Britse leger ten tonele. Zij zijn op zoek naar de vermiste kapitein Lendrum en komen uit op de brandende vrachtwagen. Er ontstaat een vuurgevecht tussen de IRA en de Britten. Daarbij vallen weer gewonden en doden aan beide zijden. Maar de meeste IRA militanten kunnen ontsnappen.

De Britten zijn razend over de hinderlaag en nemen represailles in de omgeving van Rineen. Verschillende huizen gaan in vlammen op en burgers die verdacht worden van medewerking aan de IRA worden opgepakt en sommigen mishandeld, verwond of gedood.

De represailles worden veroordeeld in de Ierse, Britse en internationale pers. De Britse Labour partij vraagt om een onderzoek.

Deze hinderlaag heeft twee gevolgen. De Royal Irish Constabulary wordt voorzichtiger in transporten en stuurt altijd minstens drie vrachtwagens de weg op. De Ierse brugers van hun kant raken verbitterd over de wraakacties van de Britten en de sympathie voor de IRA groeit daardoor.

bronnen
https://en.wikipedia.org/wiki/Rineen_ambush
https://theirishwar.com/i-r-a-rineen-ambush-22-september-1920/

Brand in Balbriggan

In 1920 krijgt de Royal Irish Constabulary, de Ierse politie onder Britse controle, meer en meer te maken met aanvallen van de Irish Repûblican Army. Ze krijgen versterking van de Black-and-Tans, een paramilitaire organisatie met politionele bevoegdheden. Heel vaak gaat het om werkloze Britse militairen die op die manier aan werk geraken.

Op 20 september 1920 stoppen Peter Burke en Michael Burke van de RIC in een pub in Balbriggan om nog iets te drinken na het werk. In de pub komt het tot ruzie waar de lokale politie wordt bijgehaald. Ook enkele leden van de IRA komen toe en het komt tot een vuurgevecht waarbij Peter Burke sterft en zijn broer Michael zwaargewond geraakt.

Om 11 uur ’s avonds stoppen enkele vrachtwagens met meer dan 100 Black-and-Tans in Balbriggan. Ze steken huizen en winkels in brand en getuigen zien hoe de Black-and-Tans al lachend hun brandstichtingen verder zetten. De inwoners van Balbriggan vluchten de velden in. Als ze terugkeren, zie ze dat 49 huizen in vlammen zijn opgegaan. Bovendien zijn twee plaatselijke handelaars, de melkman Sean Gibbons en de barbier Seamus Lawless, zwaar mishandeld en met de bajonet doodgestoken en achtergelaten.

De brandstichting van Balbriggan krijgt internationale aandacht en leidt ook tot een debat in het Britse parlement over de aanpak van ordehandhaving in Ierland

bron : https://en.wikipedia.org/wiki/Sack_of_Balbriggan

verdrag van Sèvres

Op 10 augustus 1920 ondertekenen de geallieerden en het Ottomaanse rijk het verdrag van Sèvres. Het is een vervolg op de wapenstilstand van Mudros van 30 oktober 1918. Dit verdrag zal uiteindelijk nooit uitgevoerd worden omdat Turkije het niet ratificeert.

De reden van de verwerping is de inhoud van dit verdrag. Daarmee zou het Ottomaanse rijk volledig opgedeeld worden onder de geallieerden. Maar onder de geallieerden was ook niet iedereen akkoord met de inhoud. Griekenland en Italië hadden tegengestelde belangen en eisten een groter deel op ten koste van elkaar.

Voor dit verdrag wordt ondertekend, zijn er al eerdere conferenties geweest waarop de verdeling telkens is bijgestuurd : conferentie in Londen (februari 1920) en in San Remo (april 1920). Griekenland heeft de uiteindelijke ondertekening niet afgewacht en bezet Smyrna (Izmir) al in mei 1919. Daarmee begint de Grieks-Turkse oorlog (lees meer op deze pagina).

Als de inhoud van dit verdrag in augustus 1920 bekend wordt gemaakt, stijgt de verontwaardiging bij de Turken en wint Kemal Atatürk er aanhangers bij in zijn gewapende verzet tegen dit verdrag. Als de Grieks-Turkse oorlog beëindigd wordt in 1922, zal het verdrag van Sèvres vervangen worden door het verdrag van Lausanne in 1923. Het feit dat de geallieerden een verdrag herschrijven om een voormalige verliezer van de Groote Oorlog tegemoet te komen, zal het strijdpunt worden van Adolf Hitler en zijn partij, de NSDAP.

bron : https://nl.wikipedia.org/wiki/Verdrag_van_S%C3%A8vres

Restoration of Order in Ireland Act

Op 9 augustus 1920 stemt het Britse parlement in met een nieuwe wet die bekend staat als de Restoration of Order in Ireland Act. Deze nieuwe wet moet het mogelijk maken het instorten van de burgerlijke overheid in Ierland tegen te gaan, nu het geweld hand over hand toeneemt. De wet voorvangt de gewone rechtbanken door militaire rechtbanken in die gebieden waar de IRA (Irish Republican Army) heel actief is. Bovendien komen militaire onderzoekscolleges in de plaats van de gewone lijkschouwersonderzoeken. Dit is vooral omdat de lokale autoriteiten sneller oordelen dat Britse soldaten aansprakelijk zijn voor het doden van Ierse burgers.

Het aantal veroordelingen loopt op tot 50 à 60 per week. Het aantal gevangenen stijgt maar ook het aantal mannen op de vlucht.
Deze mannen kunnen evenwel niet meer hun beroep uitoefenen en na de werkuren hun guerilla activiteiten opnemen. Daarom wijzigt de IRA van tactiek. Ze deelt deze mannen op de vlucht op in vliegende brigades. Hiermee kan ze sneller en meer hinderlagen leggen. Op 10 december 1920 zien de Britten zich genoodzaakt de krijgswet uit te vaardigen in een aantal counties. Hiermee moeten ze dus toegeven dat de Restoration of Order niet volstaat.

bron : https://en.wikipedia.org/wiki/Restoration_of_Order_in_Ireland_Act_1920

Hongerstaking in Mountjoy gevangenis

In april 1920 zijn de politieke partijen Dáil Éireann en Sinn Féin verboden door de Britse regering en de Schotse soldaten van de Black and Tans opnieuw ingezet in Ierland. Hiermee begint een nieuwe fase in de strijd voor de Ierse onafhankelijkheid. Op Paaszondag 4 april 1920 sticht de IRA brand in belastingkantoren en Britse kazerns in heel Ierland. Ook in de gevangenissen wordt de strijd opgevoerd en dat leidt tot spanning bij de gevangenen in Mountjoy gevangenis in Dublin.

De leider van de IRA gevangenen is Peadar Clancy van Cranny, County Clare, een veteraan van de opstand in 1916. De gevangenisdirectie krijgt te horen dat er een hongerstaking begint op paasmaandag 5 april 1920 , tenzij de gevangenen de status krijgen van krijgsgevangene of vrijgelaten worden.

Op 5 april wordt de volgende belofte gelezen door Peadar Clancy voorlezen aan het begin van de hongerstaking:
“Ik beloof mezelf aan de eer van Ierland en aan het leven van mijn kameraden om niets te eten of te drinken behalve water, totdat alle gevangenen behandeld worden als krijgsgevangenen of worden vrijgelaten.”

De menigte begint geleidelijk aan buiten de gevangenis te verzamelen. Het Britse leger wordt ingezet rond de gevangenismuren met machinegeweren, tanks en prikkeldraad. Daartegen komt er protest en de de vakbondsleden in Dublin verlaten het werk en marcheren naar de gevangenis. Op 12 april 1920 kondigt het Ierse Vakbondscongres een Algemene Staking aan voor 13 april “als protest tegen de onmenselijke behandeling van politieke gevangenen en om hun onmiddellijke vrijlating te eisen”.

De burgemeester van Dublin Laurence O’Neill grijpt in, terwijl Sinn Féin en Labour leiders een bezoek brengen aan de gevangenis. Geschokt door de Algemene Staking die het land heeft verlamd, en onder enorme politieke druk, krijgt de Britse regering een uitweg. In een ontmoeting met O’Neill en de Britse Lord French wordt afgesproken dat de artsen de uiteindelijke beslissing kunnen nemen – als het leven van een gevangene in gevaar is, kan hij worden vrijgelaten. 14 april 1920 is de laatste dag van de hongerstaking en op 15 april worden alle hongerstakers vrijgelaten en vervoerd in ambulances van Mountjoy naar het nabijgelegen Mater Ziekenhuis waar enorme menigten van mensen hen juichend opwachten.

bron : https://www.anphoblacht.com/contents/27784

de eerste minuut stilte

Op 11 november 1919 is het een jaar geleden dat de wapenstilstand een feit werd. Voor de allereerste keer gedenken de overwinnaars hun gevallen soldaten. Bij de Fransen wordt voor de eerste keer een minuut stilte gehouden ter nagedachtenis van de gesneuvelden. Sindsdien is die minuut stilte een traditie geworden.

Maar de oorlog is daarmee niet achter de rug. In het westen duurt de demobilisatie van de soldaten nog tot 1921. Maar het wapengekletter is er wel al gedaan. Dat is helemaal anders in het oosten van Europa en in het oude Ottomaanse rijk. Daar starten nieuwe conflicten die nog tot 1923 zullen duren. Een voorbeeld is Polen : het verdrag van Versailles regelt de westelijke grens van Polen met Duitsland. Maar het verdrag zegt niets over de oostelijke grens van Polen. En dus voeren de Polen oorlog met Oekraïne, Litouwen, Sovjet-Rusland.

De Grieks-Turkse oorlog (1919-1922) wordt gekenmerkt door wreedheden tegenover de burgerbevolking en eindigt tenslotte in een afgesproken volksverhuizing langs beide kanten om tot een homogene bevolking te komen. Een gelijkaardige oorlogsvoering zie je terug in Oekraïne waar men door middel van pogroms mensen met een andere achtergrond wil verjagen. Deze pogroms zijn de voorbode van wat later de genocide genoemd zal worden.

bronnen
https://www.francetvinfo.fr/replay-radio/l-ephemeride/11-novembre-1919-premiere-minute-de-silence_1768507.html

https://www.la-croix.com/Culture/11-novembre-1918-lente-sortie-guerre-2018-10-02-1200973074

de laatste vrouwelijke conducteurs

Tijdens de Groote Oorlog had Groot-Brittanië meer en meer manschappen nodig. En dus werden de werkplaatsen van de mannen die naar het front werden gestuurd, overgegeven aan de vrouwen.

In 1919 komen er hoe langer hoe meer mannen terug van het leger en het gevolg is dat de vrouwen hun werk moeten terug geven. Op de foto hieronder staan 2 vrouwelijks busconducteurs. Op 3 oktober 1919 waren alle vrouwelijke busconducteurs weer ontslagen en vervangen door mannen.

bron : Twitter account van 1919Live

het einde van de Duitse vloot

De wapenstilstand die de Duitsers in Compiègne hebben onderteken, verplicht hen hun vloot te ontwapenen en onder bewaking te stellen van de geallieerden. Vanaf 22 november 1918 ligt de Duitse vloot voor anker in Scapa Flow, de thuisbasis van de Britse marine. De bemanning is drastisch gereduceerd. Van de 20.000 bemanningsleden, blijven er nog 4.500 aan boord, onder het bevel van 250 officieren.

Op de vredesconferentie die in Parijs gehouden wordt, is het lot van de schepen voer voor discussie. Fransen en Italianen vinden dat een deel van de schepen hen toekomt. Dat is niet naar de zin van de Britten, omdat het hun hegemonie op zee zou verminderen.

In juni 1919 verplichten de Britten de Duitsers hun bemanning verder in te krimpen. Er blijven nog 1700 matrozen en officieren over. Op de ochtend van 21 juni 1919 vertrekken de meeste Britse oorlogsschepen voor manoeuvres op volle zee. Alleen 2 torpedojagers blijven achter om de Duitse schepen te bewaken. Om 11u20 seint de Duitse bevelhebber von Reuter de andere schepen :”Paragraaf 11. Bevestigen.”. Op alle Duitse schepen worden daarna de zeeventielen geopend en ook de deuren die de waterdichte schotten afsluiten. Ze worden allemaal onklaar gemaakt zodat ze niet opnieuw gesloten kunnen worden. Zodra de eerste schepen kort daarna slagzij beginnen te maken en de Duitse bemanningsleden hun schepen verlaten, beseffen de Britten wat er aan de hand is. De Britse schepen die ’s ochtends zijn uitgevaren, worden in allerijl teruggeroepen, maar het is te laat om in te grijpen. Om 12u16 verdwijnt de reusachtige Friedrich der Grosse als eerste in de golven. Even later volgen tal van andere schepen. In totaal zinken die namiddag 52 Duitse oorlogsschepen, waaronder vijftien van de zestien grote slagschepen en kruisers. De rest wordt door de Britten weggesleept of aan wal getrokken. Acht Duitse matrozen en een officier worden tijdens de actie neergeschoten, alle anderen brengen het er veilig vanaf. Zij belanden in een krijgsgevangenenkamp, van waaruit zij in januari 1920 weer naar Duitsland vertrekken.

Nog voor de tweede wereldoorlog worden enkele tientallen schepen opnieuw gelicht. Zeven rusten nog altijd op de zeebodem, waar zij een beschermd monument vormen en een geliefd doel voor diepzeeduikers.

bron : Mark de Geest, 14-18 in honderd dagen, Manteau

De schilderij hieronder is van Bernard Gribble.

Sociale onrust in Glasgow

Met het einde van de eerste Wereldoorlog worden er ook minder inspanningen gevraagd aan de industrie voor het aanmaken van wapens, munitie en dergelijke. Met de demobilisatie van de soldaten komen er zo heel wat werkkrachten vrij die niet direct een nieuwe baan krijgen. Daarom stelt een vakbond in Schotland voor om de 47-urenweek te vervangen door een 40-urenweek. De staking begint op maandag 27 januari 1919 met een Bijeenkomst van 3000 arbeiders in Glasgow. Op 30 januari 1919 sluiten zich daar 40.000 arbeiders bij aan van de Clyde Engineering and Shipbuilding Industries. De situatie wordt zo ernstig dat het oorlogskabinet in Londen erover vergadert.

Op 31 januari 1919 komen stakers samen op George Square om te wachten op het antwoord van Lord Provost of Glasgow op de petitie die de vakbonden hebben overhandigd. Om 12u20 beginnen er gevechten tussen de politie en de stakers. De gevechten gaan de rest van de dag door. De regering besluit tanks en soldaten naar Glasgow te sturen om de rust te doen weerkeren. Glasgow verandert de komende weken in een militair kamp maar de staking is daarmee over. Deze periode wordt ook wel de vergeten revolutie van Groot-Brittannië genoemd.

Bron :https://en.m.wikipedia.org/wiki/Battle_of_George_Square

de laatste dag in uniform

Zoals hij al schreef op 4 december heeft Herbert Sulzbach het moeilijk om afscheid te nemen van het leger. Op 8 december 1918 draagt hij voor het laatst zijn uniform.
“Vandaag maak ik voor de laatste keer in uniform een wandeling, om mijn ontslag uit het leger te melden bij het Bezirkscommando. Ik heb het gevoel dat ik op weg ben naar mijn eigen begrafenis.”

Toch is dit niet de allerlaatste oorlogsactiviteit voor Herbert Sulzbach. In 1938 moet de voormalige vrijwilliger en oud-officier uitwijken naar Groot-Brittannië. Voor mensen van joodse afstamming is er geen plaats meer in het nieuwe Duitsland. Hij gaat er in het Britse leger werken, onder meer bij de heropvoeding van krijgsgevangenen.

bron : oorlogskalender 2014-2018, davidsfonds

Herbert Sulzbach in 1938